ការសិក្សានានា រកឃើញថា ច្រើនឆ្នាំមកនេះ កត្តាជីវភាពនៅតែជាបញ្ហាចម្បង ជំរុញឱ្យសិស្សដែលមានឪពុកម្តាយក្រីក្របន្តបោះបង់សាលា ពិសេសសិស្សនៅជនបទដាច់ស្រយាល និងខេត្តនៅជាប់ព្រំដែនថៃ ដែលពួកគេបង្ខំចិត្តធ្វើចំណាកស្រុក ដើម្បីរកចំណូលជួយដោះបន្ទុកគ្រួសារ។
បញ្ហាចម្បងនេះ ធ្វើឱ្យមានគម្លាតកាន់តែឆ្ងាយ រវាងអ្នករស់នៅទីប្រជុំជននិងជនបទ និងប៉ះពាល់ដល់ធនធានអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ដែលរដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះពលរដ្ឋគ្រប់រូប។
អត្រាបោះបង់ការសិក្សារបស់សិស្សអនុវិទ្យាល័យ នៅតែជាក្តីកង្វល់មួយរបស់ក្រសួងអប់រំ និងអង្គការពាក់ព័ន្ធ។
អ្នកស្រាវជ្រាវពីការអភិវឌ្ឍសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១៥ខែមិថុនានេះថា តាមការស្រាវជ្រាវរបស់លោក ភាពក្រីក្រមិនត្រឹមតែជំរុញឱ្យសិស្សបោះបង់សាលាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យពួកគេជួបបញ្ហាជាប្រព័ន្ធ ចាប់តាំងពីកុមារ រហូតដល់ធំ ហើយអាចតជំនាន់ បើរដ្ឋមិនអាចដោះស្រាយ ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា កុមារក្នុងគ្រួសារក្រី ពួកគេមិនទទួលបានការផ្តល់អាហារពីឳពុកម្តាយ ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការលូតលាស់ផ្នែករាងកាយ និងសតិបញ្ញាស្មារតីទេ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេខ្លះក្លាយជាមនុស្សក្រិន។ ក្រិនទាំងរាយកាយ ក្រិនទាំងប្រាជ្ញាស្មារតី។
បញ្ហានេះ ពេលពួកគេត្រូវចូលរៀននៅសាលា ការរៀនមិនសូវចាប់បាន ឬរៀនខ្សោយ រៀនមិនទាន់គេ ដែលជាកត្តាជំរុញឱ្យបោះបង់សាលា។ លោកថា កត្តាគួបផ្សំមួយទៀត គឺកម្មវិធីសិក្សាបច្ចុប្បន្ន សិស្សរៀនតែមួយព្រឹក នៅសល់ពាក់កណ្តាលថ្ងៃទៀត ពួកគេទំនេរ។
ភាពទំនេរនេះ ផ្សំគ្នានិងរៀនមិនទាន់គេ ជាបញ្ហាចម្បងជំរុញសិស្សក្រីក្រទាំងនោះ ប្រើពេលច្រើនដើម្បីជួបមិត្តភ័ក្រនៅក្រៅសាលា គួបផ្សំនឹងលំហូរទីផ្សារគ្រឿងញៀន និងគ្រឿងស្រវឹងផងនោះ វាបានជំរុញឱ្យសិស្សបោះបង់សាលា ជួនកាលក្លាយទៅជាជនរងគ្រោះ ក្នុងក្រុមបងធំកាប់ចាក់គ្នាក៏មាន។
លោកថា៖ «បើត្រូវក្មេងនឹងវាពិបាកក្នុងការចាប់ឱ្យទាន់ក្មេងដទៃក្នុងថ្នាក់ អីចឹងវាត្រូវមានអារម្មណ៏មួយថាវារៀនមិនទាន់គេ កាលណារៀនមិនទាន់គេ ក៏វាជាបច្ច័យនាំឱ្យវានឹងមានការខកចិត្តតាំងពីថ្នាក់តូចៗទៅហើយដល់ធំនៅតែរៀនមិនពូកែទៀត ចឹងការបោះបង់សាលាទៅរកការងារធ្វើ ជាជម្រើសល្អសម្រាប់ពួកវាវិញ»។
លោកថា លើសពីនេះ បើពួកគេគេផុតពីការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន តាមរយៈចំណាកស្រុកទៅរកប្រាក់ចំណូលតាមរយៈប្រើកម្លាំង ទាំងគ្មានជំនាញ ពួកគេប្រឈមនឹងការជួញដូរ និងឆបោកក៏អាចកើតមានសម្រាប់ពួកគេដែលមានប្រភពពីគ្រួសារក្រីក្រ ។
លោកថា៖ «រឿងសំខាន់យើងទទួលស្គាល់ថា អ្នកដែលឈានមុខជាងគេនៅក្នុងការដោះស្រាយរឿងហ្នឹង គឺក្រសួងអប់រំ ហ្នឹងកត្តាសំខាន់ទី១។ ទី២ទៀត នៅតាមសាលារៀនហ្នឹង គឺកិច្ចសហការរវាងសហគមន៍ ឪពុកម្ដាយសិស្ស ហើយនិងគ្រូ ក៏មានសារៈសំខាន់ដែរ ដើម្បីជួយទាញតម្រង់សិស្សឱ្យត្រង់ផ្លូវ។ រឿងធំមួយទៀតខាងគ្រឿងស្រវឹង គ្រឿងញៀនហ្នឹង ជាកាតព្វកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធដែលត្រូវរឹតបន្តឹងរឿងហ្នឹងទៅ នេះគឺជារឿងមួយដែលគួរពិនត្យមើលដែរ ទៅដែរ កុំឱ្យថាឱ្យតែលឺសូរនិយាយអីចឹង គឺពួកហ្នឹងជាពួកអគតិទាំងអស់»។
ការរកឃើញពីការបោះបង់សាលារបស់សិស្ស ក្នុងគ្រួសារក្រីក្ររបស់ លោកបណ្ឌិត មាស នី ហាក់ស៊ីគ្នាទៅនឹងការសិក្សាថ្មីមួយរបស់អង្គការ UNICEF ដែលសហការជាមួយក្រសួងអប់រំកម្ពុជា ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។
របាយការណ៍ បានរកឃើញថា ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលបានពង្រឹង និងពង្រីកវិស័យអប់រំក៏ដោយ ក៏ការបោះបង់ការសិក្សាចេញពីកត្តាជីវភាពនេះ នៅថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ នៅតែជាក្តីកង្វល់ដ៏ធំ។
របាយការណ៍នោះ រកឃើញទៀតថា អត្រាបោះបង់ចោលការសិក្សានៅថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ បន្តមានជិត ២០% គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៤ ដែលបញ្ហាចម្បងជំរុញឱ្យសិស្សកម្រិតនេះ ភាគច្រើនបោះបង់ចោលការសិក្សា កត្តាចម្បងគឺមកស្ថានភាពគ្រួសារ ។
របាយការណ៍បញ្ជាក់ថា៖ «សិស្សមកពីគ្រួសារដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប បានប្រឈមនឹងការបោះបង់ចោលការសិក្សាខ្ពស់ជាងសិស្សដែលមានជីវភាពធូរធារ»។
បន្ថែមពីនេះ គឺកត្តាចំណាកស្រុក ខ្វះការគាំទ្រពីឳពុកម្តាយ សាលារៀននៅឆ្ងាយពីផ្ទះ និងការខ្វះខាតសម្ភារ:សិក្សាជាដើម ជាបញ្ហាគួបផ្សំបន្ថែមលើបញ្ហាចម្បង។
ត្រង់ចំណុចនេះ អង្គការ UNICEF អំពាវនាវឱ្យមានដំណោះស្រាយទូលំទូលាយជាងមុន ដែលត្រូវពង្រឹងការរៀនសូត្រនៅថ្នាក់បឋមសិក្សា កែលម្អអភិបាលកិច្ចសាលារៀន ពង្រីកការគាំទ្រផ្នែកអប់រំដើម្បីគាំទ្រសិស្សដែលជួបការលំបាក និងណែនាំចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេ។
ដោយឡែក ការស្រាវជ្រាវរបស់អង្គការ UNESCO បានរកឃើញថា នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ អត្រាក្មេងប្រុសបោះបង់ការសិក្សា ជាមធ្យម ១៧% បានឈប់រៀននៅកម្រិតមធ្យមសិក្សា បើធៀបទៅនឹងក្មេងស្រី ដែលអត្រាត្រឹមតែ ១៣% ។
ការសិក្សាបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ និងការពិគ្រោះយោបល់ដោយរួមទាំងការសម្ភាសន៍ និងការពិភាក្សាជាមួយសិស្ស ឪពុកម្ដាយ គ្រូបង្រៀន ថ្នាក់ដឹកនាំសាលា សមាជិកសហគមន៍ និងមន្ត្រីអប់រំ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សារកឃើញថា ការដកខ្លួនចេញពីការអប់រំរបស់ក្មេងប្រុស ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា កត្តាចម្បងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច សម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ ដែលថាពួកគេបានចំណាយពេលច្រើន ដើម្បីជួយរកចំណូលដោះស្រាយជីវភាពគ្រួសារ។
លើសពីនេះក៏ជាបញ្ហាដែរ សម្រាប់ធនធានសាលានៅមានកម្រិត ឬសាលាឆ្ងាយ ក្មេងជំទង់នៅសហគមន៍ក្រីក្រ ប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹង សារធាតុញៀន។
បើតាមUNESCO៖«ភាពក្រីក្រក្នុងគ្រួសារត្រូវបានគេកំណត់ថា ជាកត្តាសំខាន់លើសពីអ្វីផ្សេងទៀត ដែលប៉ះពាល់ដល់ឱកាសនៃការបញ្ចប់ការអប់រំបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សាសម្រាប់ទាំងក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រី»។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ អ្នកស្រី ឃួន វិច្ឆិកា មិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយជុំវិញសំណួរដែលសួរពីការរកឃើញអត្រាបោះបង់ការសិក្សាចំពោះសិស្សក្រីក្រ ដែលបានរកឃើញនេះ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រីបានផ្ញើរបាយការណ៍កម្រាស ៤ទំព័រ របស់ក្រសួងអប់រំ មកកាន់ក្រុមការងារវីអូឌី ជំនួសឱ្យការឆ្លើយតប។
បើតាមរបាយការណ៍នោះ ហាក់មិនបានបញ្ជាក់ពីចំនួនសិស្សក្រីក្រ ដែលនៅតែបន្តបោះបង់ការសិក្សាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ដូចដែលរបាយការណ៍រកឃើញនោះទេ ប៉ុន្តែភាគច្រើនរបាយការណ៍បង្ហាញពីអត្រាកើនឡើងនៃចំនួនសិស្សចុះឈ្មោះចូលរៀននៅមធ្យមសិក្សា នៅមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ និងនៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ការផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់សិក្សក្រីក្រជាដើម។
បើតាមប្រភពដដែល ក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការចូលរៀននៅមធ្យមសិក្សាបឋមភូមមានវវឌ្ឍភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដោយសិស្សមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិកើនពី ៥,៥សែននាក់ ដល់ ៧,២សែននាក់។អត្រាបញ្ចប់ការសិក្សានៅបឋមភូមិកើនពី ៥៤,១% នៅឆ្នាំសិក្សា២០១៤-២០១៥ ដល់ ៧៩% នៅឆ្នាំសិក្សា២០២៥-២០២៦។
ចំណែកការចូលរៀននៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ មានវឌ្ឍភាពប្រសើរឡើងផងដែរ ដោយសិស្សធម្យមសិក្សាទុតិយភូមិបានកើនឡើង ២,៩សែននាក់ ដល់ ៤,៥សែននាក់។ ចំណែកអត្រារួមនៃការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិកើនពី ២៥,៣% នៅឆ្នាំសិក្សា២០១៤ -២០១៥ ដល់ ៤៦,៦%។
ចំណែកការផ្តល់អាហារូបករណ៍វិញ ក្រសួងថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចអនុវត្តជាកម្មវិធីជាតិចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤ ផ្តោតសំខាន់លើការផ្តល់ជូនក្រុមសិស្សដែលមកពីគ្រួសារក្រីក្រ ដោយផ្តល់ឱ្យសិស្សបឋមសិក្សាមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិក្នុង ១នាក់ ទទួលបាន ២៤ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយឆ្នាំ និងសិស្សមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ១នាក់ទទួលបាន ៣៦ម៉ឺនរៀលជាដើម។
យ៉ាងនេះក្តី បញ្ហាការបោះបង់សាលាជាបន្តបន្ទាប់របស់សិស្សក្រីក្រ ជាក្ដីកង្វល់ចម្បងមួយក្នុងវិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍អង្គការយូនីសេហ្វ (UNICEF) និងក្រសួងអប់រំ អត្រាបោះបង់ការសិក្សានៅថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ នៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ប្រមាណជិត ២០%។
ចំណែកនិស្សិតច្បាប់នៅសាលាមេគង្គកម្ពុជា លោក សុក ក្ដាត និយាយថា ជីវភាពខ្វះរបស់ឳពុកម្តាយជាមួលហេតុចម្បងជំរុញឱ្យសិស្សនៅសហគមន៍ក្រីក្របោះបង់ការសិក្សា ព្រោះតែជួយរកចំណូលឱ្យក្រុមគ្រួសារ។ លោកបញ្ជាក់ថា តាមការស្រាវជ្រាវ ការបោះបង់ការសិក្សានេះ បុរសមានតួលេខខ្ពស់ជាងសិស្សជាស្ត្រី ដែលបញ្ហាចម្បងមកពីបុរសភាគច្រើនជាអ្នកចេញរកលុយ ដើម្បីជួយដោះបន្ទុកគ្រួសារ។
រីឯបញ្ហាចម្បងមួយទៀត លោកថា ជាកត្តាគួបផ្សំនោះ គឺមកពីសិស្សទាំងនោះ មិនមានក្ដីស្រមៃ និងគោលដៅក្នុងការរៀនសូត្រ ដើម្បីកំណត់ជោគវាសនាដោយខ្លួនឯង។ តែយ៉ាងណា និស្សិតច្បាប់រូបនេះ នៅតែចង់ឃើញយុវជនរៀនជម្នះនឹងបញ្ហាប្រឈម ស្វែងរកជំនាញដ៏ពិតប្រាកដមួយ ដើម្បីអនាគតសម្រាប់ខ្លួនឯង គ្រួសារ និងសង្គម។
លោកថា៖ «ធាតុដែលចូលរួមនឹងគឺបញ្ហាប្រឈមរវាងការរៀន និងការរក ដែលការរកនេះដែរ យើងចង់សំដៅទៅលើសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ អីចឹងបុរសក្នុងនាមជាអ្នកដែលសង្គមរំពឹងថាជាមេគ្រួសារ ប្រពៃណីខ្មែរយើងបុរសគឺជាមេគ្រួសារ អីចឹងបុរសវ័យក្មេងជាច្រើនប្រឈមនឹងការលំបាក ក្នុងការបែងចែកពេលវេលារៀនសូត្រ និងការចេញទៅធ្វើការដើម្បីរកចំណូល»។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា និងអង្គការយូនីសេហ្វ ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បានលើកឡើងថា៖ «កុមារមកពីគ្រួសារក្រីក្រ តំបន់ជនបទ សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច និងកុមារដែលមានពិការភាព បន្តប្រឈមនឹងឧបសគ្គក្នុងការរៀនសូត្រ និងមានចំនួនតិចតួចក្នុងថ្នាក់រៀន។ កុមារដែលមានពិការភាពទំនងជាមិនបានចូលរៀនរហូតដល់ទៅពីរដង បើធៀបជាមួយកុមារដទៃដែលមានអាយុប្រហាក់ប្រហែលគ្នា»។
ប្រភពដដែល បញ្ជាក់ថា នៅឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជាមានកុមារក្នុងវ័យសិក្សាប្រមាណ ៣លាននាក់ (២លាននាក់នៅក្នុងបឋមសិក្សា និង ១លាននាក់ នៅអនុវិទ្យាល័យ) ដែលក្នុងនោះមានកុមារ និងក្មេងជំទង់ប្រហែល ៣សែននាក់ នៅក្រៅសាលា។
គិតមកដល់ឆ្នាំ២០២៤ អត្រាបោះបង់ការសិក្សានៅតែខ្ពស់ គឺមានកុមារ ១៥.៥ភាគរយ បានបោះបង់ការសិក្សានៅកម្រិតមធ្យមសិក្សា បឋមភូមិ ខណៈក្មេងជំទង់កាន់តែច្រើនកំពុងនៅរៀន មានតែ ៦០ភាគរយប៉ុណ្ណោះ បានបញ្ចប់អនុវិទ្យាល័យ ហើយកុមារអាយុ ៥ឆ្នាំ ប្រមាណ ៣០ភាគរយ មិនទាន់បានចុះឈ្មោះចូលរៀននៅកម្រិតកុមារតូចបានគ្រប់ៗគ្នានៅឡើយ។
លើសពីនេះ បើយោងតាមទិន្នន័យពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា និងរបាយការណ៍អង្គការនានា អត្រាសិស្សបោះបង់ការសិក្សានៅតាមខេត្តជាប់ព្រំដែន គឺមានកម្រិតខ្ពស់ជាងសិស្សនៅតំបន់ទីក្រុង។ បញ្ហានេះបង្កឡើងដោយកត្តាប្រឈមមួយចំនួន ដូចជា ជីវភាពគ្រួសារដែលឪពុកម្តាយមានជីវភាពខ្វះខាត តម្រូវឱ្យកូនៗឈប់រៀន ដើម្បីជួយរកចំណូល ឬធ្វើចំណាកស្រុកតាមគ្រួសារ។
បញ្ហាការធ្វើដំណើរសាលារៀននៅឆ្ងាយពីភូមិ ពិបាកក្នុងការធ្វើដំណើរ ជាពិសេសក្នុងរដូវវស្សា និងឱកាសការងារការទាក់ទាញពីទីផ្សារការងារក្រៅប្រទេស ឬការងារក្នុងស្រុក ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានសញ្ញាបត្រកម្រិតខ្ពស់ ជាដើម៕
