ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ អះអាងនៅថ្ងៃអង្គារនេះមកថា ពួកគេជិត ១០០ នាក់ បាននាំគ្នាតវ៉ានៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្តព្រះវិហារ ដោយមិនពេញចិត្តនឹងចំណាត់ការរបស់ប្រធានរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា របស់រដ្ឋាភិបាល គឺ លោក បណ្ឌិត សុខ ទូច ប្តឹងអ្នកភូមិម្នាក់ ទៅកាន់តុលាការ ករណីកាប់រានដីព្រៃក្នុងតំបន់អភិរក្សឧទ្យានជាតិឫស្សីត្រឹប។
អ្នកភូមិថា ការប្តឹងផ្តល់នេះ លោក សុខ ទូច ហាក់មិនបានស៊ើបអង្កេតឱ្យច្បាស់លាស់នោះទេ ខណៈជនជាតិដើមភាគតិចកួយមានទម្លាប់ធ្វើកសិកម្មក្នុងព្រៃអភិរក្សជាលក្ខណៈប្រពៃណីជាយូរឆ្នាំមកហើយ។
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយទាំងនោះ រស់នៅភូមិដងផ្លិត ឃុំឆែបពីរ ស្រុកឆែប អំពាវនាវឱ្យសាលាដំបូងខេត្តព្រះវិហារទម្លាក់បទចោទប្រកាន់នេះ ហើយត្រូវស្រាវជ្រាវឱ្យច្បាស់លាស់ករណីនេះ ពីស្ថានភាពរស់នៅរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ មានជីវភាពពឹងផ្អែកលើធ្វើស្រែចម្ការ លក្ខណៈប្រពៃណីតាំងពីបុរាណកាលមក។
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយម្នាក់ដែលធ្វើដំណើរទៅតវ៉ា នៅខាងមុខសាលាដំបូងខេត្តព្រះវិហារ ថ្លែងសុំលាក់ឈ្មោះ ព្រោះបារម្ភពីសុវត្ថិភាព ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនាថា សំណុំរឿងនេះ អយុត្តិធម៌សម្រាប់ពលរដ្ឋក្រីក្រដែលមានទម្លាប់ធ្វើស្រែចម្ការចិញ្ចឹមជីវិត លក្ខណៈប្រពៃណីតាំងពីបុរាណកាលមក។
លោកថា ដីចម្ការរបស់ លោក រ៉ុន រៀង មិនដល់មួយហិកតានោះទេ ឋិតនៅចំណុចទួលឈើភ្លើង ក្នុងភូមិដងផ្លិត ជាដីកេរឪពុកម្តាយ ធ្វើស្រែចម្ការបន្តពីឪពុកជាង ២០ ឆ្នាំមកហើយ។
លោកអំពាវនាវឱ្យលោក សុខ ទូច ដកពាក្យបណ្តឹងនេះ និងផ្តល់លទ្ធភាពឱ្យជនជាតិដើមភាគតិច មានសិទ្ធិធ្វើស្រែបែបប្រពៃណីចិញ្ចឹមជីវិត។
ពលរដ្ឋរូបនោះ និយាយថា៖ «វាអត់មានយុត្តិធម៌សម្រាប់ពលរដ្ឋបន្តិចទេ ព្រោះថាឈូសឆាយហ្នឹងគឺឈូសឆាយដីចន្ទីតែម្តង អត់មានមានទីចេញពីចម្ការចំនួនដីកន្លះហិកតាហ្នឹងទេ»។
នៅព្រឹកថ្ងៃដដែលនេះ អ្នកភូមិ ៣នាក់ បានចូលខ្លួនមកបំភ្លឺនៅសាលាដំបូងខេត្តព្រះវិហារម្តងម្នាក់ ដោយនាំស្នាមមេដៃអ្នកភូមិជាង ៣០០នាក់ ដោយអះអាងថា បុរសឈ្មោះ រ៉ុង រៀង ពុំបានប្រព្រឹត្តកំហុសកាប់រុករានដីព្រៃដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ។
អ្នកភូមិទាំងនោះ អះអាងថា ដីដែលលោក សុខ ទូច ប្តឹងផ្តល់នោះ ឋិតនៅចំណុចទួលឈើភ្លើង ក្នុងភូមិដងផ្លិត ឃុំឆែបពីរ ជាប្រភេទដីចម្ការមានដំណាំស្វាយចន្ទីរ និងដីស្រែ ដែលជនជាតិដើមភាគតិចកួយធ្វើកសិកម្មចិញ្ចឹមជីវិតបែបប្រពៃណីតពីដូនតា។
សំឡេងពលរដ្ឋតវ៉ា៖ «នេះជារូបភាពពលរដ្ឋដែលបានឡើងមកតុលាការ ហើយតាមដីការបស់លោក សុខ ទូច ដែលបានគាត់ប្ដឹងទៅលើពលរដ្ឋធ្វើចម្ការស្រែ»។
កាលពីថ្ងៃទី០៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ តំណាងអយ្យការខេត្តព្រះវិហារ លោក ស្រេង វុទ្ធា បានចេញដីកាកោះហៅជនជាតិដើមភាគតិចកួយម្នាក់ឈ្មោះ រ៉ុន រៀង ឱ្យចូលខ្លួនឆ្លើយបំភ្លឺ ពីបទ ឈូសឆាយ រុករាន និងទន្ទ្រានយកដីព្រៃធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការអធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ពីតំណាងអយ្យការខេត្តព្រះវិហារ លោក ស្រេង វុទ្ធា បាននៅឡើយទេ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា។ រីឯ ប្រធានរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោក សុខ ទូច ក៏មិនទាន់អាចទាក់ទងបានដែរ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
តែយ៉ាងណា លោក សុខ ទូច បានថ្លែងជាសាធារណៈថ្មីៗនេះថា ជនដែលកាប់បំផ្លាញព្រៃអភិរក្ស ក្នុងឧទ្យានជាតិតេជោឫស្សីត្រឹប គឺមានតែពលរដ្ឋរស់នៅជុំវិញព្រៃនោះប៉ុណ្ណោះ។ លោកស្នើឱ្យក្រសួងបរិស្ថានចាត់វិធានការលើជនដែលបំផ្លាញព្រៃអភិរក្សនេះ។
លោក សុខ ទូច ថ្លែងថា៖ «កុំជឿ អ្នកនៅជិតហ្នឹងអ្នកបំផ្លាញ វាទយក ប្រើវេទិកាហ្នឹង អាមួយឈូសដីថ្ងៃមុន ក្រសួងបរិស្ថានត្រូវចាត់ការកុំឱ្យមានអន្តរាគមន៍»។
ជុំវិញរឿងនេះ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការពន្លកខ្មែរ លោក ប៉ឹក សោភ័ណ យល់ថា សំណុំរឿងនេះ អាស្រ័យការស៊ើបអង្កេតរបស់តុលាការជាក់ស្ដែង ប្រសិនបើពលរដ្ឋចូលកាប់រានព្រៃអភិរក្សត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ ក៏ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើទីតាំងនោះ ពលរដ្ឋអាស្រ័យផលយូរឆ្នាំមកហើយ គួរតែកាត់ឆ្វៀលជូនពលរដ្ឋអាស្រ័យផលបែបប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច។
លោក ប៉ឹក សោភ័ណ ថ្លែងថា៖ «ប្រសិនបើទីតាំងហ្នឹង ពលរដ្ឋប្រើប្រាស់អាស្រ័យផលយូរឆ្នាំគួរពិនិត្យ ភាពជាក់ស្ដែងឱ្យច្បាស់លាស់ យោងតាមច្បាប់កាត់ឆ្វៀលជូនពួកគាត់។ តែទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក បណ្ឌិត សុខ ទូច ប្រធានរាជបណ្ឌិតសភា ពុំគួរលើកយកប្ដឹងផ្ដល់ទៅតុលាការជាជម្រើស គួរមានការសម្របសម្រួលអធ្យាស្រ័យ»។
ឧទ្យានរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា តេជោសែន ឫស្សីត្រឹប មានផ្ទៃជាង ១ម៉ឺន ៤ពាន់ហិកតា (១១ ៤៣៥ហិកតា) ឋិតនៅឃុំឆែប១ និងឃុំឆែប២ ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ។
ឧទ្យានជាតិនេះ មានទីតាំងផ្នែកបុរាណវិទ្យា ប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងធម្មជាតិ ដែលអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវរកឃើញថា ជាតំបន់ការពារបេតិកភណ្ឌជាតិ បរិស្ថាន និងធនធានជីវៈចម្រុះបម្រើជាប្រយោជន៍ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់ និងអាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ។
របាយការណ៍សិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់រាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជាឆ្នាំ២០១៨ រកឃើញថា ឧទ្យានជាតិនេះ មានស្ថានីយបុរាណ និងវត្ថុបុរាណ រួមមាន ទួលសន្លុង ឬទួលឡស្លដែក ដែលជាកន្លែងផលិតដែកកាលពីសម័យបុរាណមានចំនួន ៥៤ ត្រពាំង និងបុរាណវត្ថុមួយចំនួនផ្សេងៗទៀត៕
