ការដែលយោធាថៃប្រកាសរឹតបន្តឹងសន្តិសុខតាមព្រំដែន លើទឹកដីខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ ដែលថៃវាយដណ្តើមគ្រប់គ្រងដោយខុសច្បាប់នោះ ត្រូវគេជឿថា ថៃកំពុងប្រើចិត្តសាស្ត្រសម្លុតរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កុំឱ្យទៅរំខានថៃ ដែលកំពុងសម្រុកពង្រីកធ្វើរបងព្រំដែនរំលោភយកដីខ្មែរ តាមដែលខ្លួនចង់បាន ខណៈលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅបន្តបោះដៃរកការដោះស្រាយបញ្ហានេះតាមយន្តការទ្វេភាគីជាមួយថៃ។
បញ្ហានេះបង្កើតជាក្តីបារម្ភថា បូរណភាពទឹកដីខ្មែរ និងត្រូវវៀតណាម និងថៃហែកចែកគ្នាគ្រប់គ្រង ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលជាការសម្រេចនូវផែនការលេបទឹកដីខ្មែរ ដែលពួកគេបានចិញ្ចឹមចិត្តច្រើនសតវត្សរ៍មកនេះ។
តំណាងរាស្ត្រពីគណបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី៣០ខែមិថុនានេះថា ការដែលថៃចេញច្បាប់អាជ្ញាសឹកប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ នៅភូមិជោគជ័យរបស់ខ្មែរ ដែលថៃកំពុងកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់នោះ គឺជាយុទ្ធសាស្រ្គគំរាមរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាថ្មីទៀត កុំឱ្យកម្ពុជាទៅរំខានការធ្វើបង្គោលព្រំដែនលើដីខ្មែរ តាមដែលថៃចង់បាន ដូចករណីដែលថៃធ្លាប់ធ្វើកន្លងមក នៅទីតាំងមួយចំនួន រួមទាំងនោះខេត្តបាត់ដំបង។
លោក អ៊ុំ សំអាន ថ្លែងថា៖ «អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវធ្វើពេលនេះ គឺធ្វើម៉េចប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារ អាហ្នឹងនៅពេលដែលថៃមកដាក់បម្រាមគោចរអី ដាក់បម្រាមគោចរនៅលើទឹកដីខ្មែរយើងបន្ថែមទៀត មិនឱ្យអ្នកភូមិជោគជ័យ ដែលកំពុងរស់នៅជិតរបងព្រំដែនថៃដែលគេរាយបន្លាលួសហ្នឹង ហើយមិនឱ្យប្រជាពលរដ្ឋចេញចូលហ្នឹង អាហ្នឹងប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារ ព្រោះអាហ្នឹងរំលោភក្រោយបទឈប់បាញ់ មិនអាចមកដាក់បម្រាមគោចរយករាយបន្ថែមទៀតអញ្ចឹងទេ»។
អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ អះអាងថា ការដែលថៃធ្វើអ្វីស្រេចចិត្តបែបនេះ ដោយសារលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅបន្តសុំថៃចរចា ដោយមិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងការមិនប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារជាដើម។ សម្រាប់លោកការប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារ គឺជាជំហានដំបូងដែលកម្ពុជាត្រូវធ្វើឱ្យខាងតែបាន ហើយបន្ទាប់មកគឺប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ និងសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។ ស្របពេលជាមួយគ្នា លោកថា កម្ពុជាត្រូវបំពាក់សព្វាវុធទំនើបៗដល់យោធាកម្ពុជា រួមទាំងយន្តហោះចម្បាំង កាំភ្លើងបាញ់ដ្រូន និងសំណាញ់មេឃជាដើម។
ការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញរូបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីយោធាថៃបានប្រកាសច្បាប់អាជ្ញាសឹក បិទផ្លូវចេញចូលក្នុងតំបន់ចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤៦ ដល់ ៤៧ ដោយគ្របដណ្ដប់ភូមិណងចាន់ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តស្រះកែវរបស់ថៃ និងភូមិជោគជ័យក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យរបស់កម្ពុជា ដែលថៃកំពុងកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់។ ការបិទខ្ទប់ធ្វើឡើងរៀងរាល់ថ្ងៃចាប់ពីម៉ោង ៦ល្ងាច ដល់ម៉ោង ៦ ព្រឹក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យតែកសិករថៃអ្នកមានដីធ្លី និងបានចុះឈ្មោះអាចចូលទៅប្រើប្រាស់ដីធ្លីនៅពេលថ្ងៃ។
សេចក្ដីប្រកាសរបស់អង្គភាពកងកម្លាំងពិសេសរបស់ថៃ ចុះថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា និងត្រូវផ្សព្វផ្សាយនៅល្ងាចថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា បញ្ជាក់ថា វិធានការនេះ មានគោលបំណងរក្សាសន្តិសុខ ការពារការលួចថតទីតាំងយោធា ទប់ស្កាត់ការឈ្លោះប្រកែក និងការនាំចូលអាវុធ ឬក៏វត្ថុស្រដៀងអាវុធចូលទៅក្នុងតំបន់នេះ។ វិធានការថ្មីនេះ អនុវត្តដោយផ្អែកលើមាត្រា ៨ និង ១១ នៃច្បាប់អាជ្ញាសឹករបស់ថៃឆ្នាំ១៩១៤ ដោយតម្រូវឱ្យពលរដ្ឋថៃមានដីនៅតំបន់នោះ ចូលតាមច្រកត្រួតពិនិត្យតែមួយគត់ និងត្រូវបង្ហាញអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងចុះឈ្មោះជាមួយមន្ត្រីថៃរាល់ពេលចេញចូល។
ឆ្លើយតបនឹងសកម្មភាពថ្មីៗរបស់ថៃនៅពេលនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា អះអាងក្នុងសន្និសីទកាសែតនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ថា ការកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរដោយការប្រើកម្លាំងយោធា គឺផ្ទុយទាំងស្រុងទៅនឹងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកថា ការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង ការលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិជនស៊ីវិល ការរារាំងមិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ គឺជាការរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើបទបញ្ញត្តិនានា នៃសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច វប្បធម៌ កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ អនុសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិកុមារ អនុសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិជនមានពិការភាព អនុសញ្ញាស្ដីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងនារីភេទ អនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៤៩ និងអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេ ឆ្នាំ១៩០៧ ជាដើម។
អ្នកនាំពាក្យរូបនេះបន្តថា ទោះកម្ពុជាជ្រើសរើសយកផ្លូវសន្តិភាព តែកម្ពុជាដាច់ខាតមិនធ្វើសម្បទានណាមួយចំពោះអធិបតេយ្យ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ខ្លួនឡើយ។
លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា៖ «ទន្ទឹមនឹងនេះ សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានប្រកាសចំពោះមុខប្រជាជាតិខ្មែរថា ការការពារទឹកដី និងប្រជាជន គឺជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ រាជរដ្ឋាភិបាលដាច់ខាតមិនបោះបង់កាតព្វកិច្ចក្នុងការទាមទារទឹកដីឡើយ ហើយបាននឹងកំពុងខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី ដោយលើមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិ»។
ស្របពេលដែលមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល អះអាងថា កម្ពុជានឹងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោកជាមួយថៃ ដែលកំពុងកាន់កាប់ទឹកដីជាង ៧០ទីតាំងដោយខុសច្បាប់ តាមសន្តិវិធី និងច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងណាក្ដី សម្រាប់ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត មើលឃើញថា រហូតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជាពុំបានប្រើស្វ័យការពារដែលមានចែងក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ ឬប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិជាផ្លូវការឡើយ ទោះថៃបន្តរំលោភបំពានកម្ពុជាយ៉ាងណាក៏ដោយ។
លោក ម៉ែន ណាត បន្តថា ការដែលថៃដាក់បម្រាមនៅភូមិជោគជ័យខ្មែរ ព្រោះតំបន់នោះជាតំបន់ផុយស្រួយ ដែលអាចនឹងផ្ទុះអាវុធជាដើម។ លោកអះអាងថា ភាគីថៃគិតពីផលប្រយោជន៍ និងសុវត្ថិភាពពលរដ្ឋគេ ហើយបន្តចាត់ទុកខ្មែរជាខ្មាំងសត្រូវ។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖ «អ៊ីចឹង ទោះបីគេឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរបានយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅតែគេត្រូវតែគិតគូរដល់សុវត្ថិភាពពលរដ្ឋគេ ដើម្បីចៀសវាងឧបទ្ទវហេតុណាមួយកើតឡើង។ បើយើងនិយាយពីភូមិជោគជ័យ អាហ្នឹងគេហៅថាជាវិធានការប្លន់។ សៀមហ្នឹងគឺមកប្លន់យកស្រស់ៗហើយធ្វើជារបស់ខ្លួន។ ដោយឡែក ក្រៅពីភូមិជោគជ័យ គឺនៅតំបន់ព្រំដែនទាំងអស់ហ្នឹង ដែលសៀមឈរជើងហើយពង្រីកការឈ្លានពានដាក់បន្លាលួសរាល់ថ្ងៃហ្នឹង គឺសុទ្ធតែប្លន់ ឈ្លានពាន យកទៅគ្រប់គ្រងខ្លួនធ្វើជារបស់ខ្លួនឯងទាំងខុសច្បាប់»។
សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ នៅតែយល់ថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តដាក់ញត្តិប្រឆាំងនឹងថៃជិត ១០០០លើកមកនេះ ពុំបានធ្វើឱ្យថៃស្តាប់នោះឡើយ ហើយលោកថា បើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចង់ស្ដារមុខមាត់ និងទាមទារទឹកដីវិញបាន គឺត្រូវប្ដឹងថៃតាមរយៈយន្តការអន្តរជាតិដែលមានស្រាប់។ លោកអះអាងថា បើកម្ពុជាបន្តទន់ខ្សោយជាមួយបរទេសជិតខាងដូចរាល់ថ្ងៃ ហើយខ្លាំងតែជាមួយពលរដ្ឋខ្មែរគ្នាឯង ដោយគ្មានសាមគ្គីភាពពិតប្រាកដនោះ បូរណភាពទឹកដីខ្មែរ អាចនឹងត្រូវវៀតណាម និងថៃហែកចែកគ្នា នៅជំនាន់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាក់ជាពុំខាន៕
