ប្រជាពលរដ្ឋរាប់រយគ្រួសាររស់នៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាមចំនួន ៥ភូមិ នៅក្នុងឃុំដូង ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង មានភូមិកំពង់ថ្នា អង្គុយ ឈើទាល ដូង និងភូមិតាសួស កំពុងមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ពីការបាត់បង់ដីបន្ថែមទៀតទៅវៀតណាម ខណៈថ្មីៗនេះ អាជ្ញាធរបានដើរប្រមូលបង្កាន់ដៃកាន់កាប់ដីបណ្តោះអាសន្ន ដែលមន្ត្រីជំនាញបានចុះវាស់វែងជាប្រព័ន្ធ កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥ យកទៅវិញ ដោយប្រាប់ថា អ្នកដែលមានដីជាប់ព្រំដែនចម្ងាយ ៣០០ម៉ែត្រ រដ្ឋមិនចេញប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ឱ្យទេ។
ស្រ្តីវ័យជិត៦០ឆ្នាំម្នាក់ នៅភូមិដូង ដែលបដិសេធប្រាប់ឈ្មោះ ដោយសារតែធ្លាប់ត្រូវបានអាជ្ញាធរហៅទៅគំរាម ដោយសារតែបាននិយាយប្រាប់អ្នកកាសែតពីការបាត់បង់ទឹកដីកេរដូនតាទៅវៀតណាម បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៣០ខែមិថុនានេះថា អាជ្ញាធរបានចុះមកដកហូតបង្កាន់ដៃដីផ្ទះ និងដីស្រែរបស់អ្នកស្រី កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ដោយប្រាប់ថា អ្នកមានដីស្រែឬដីចម្ការនិងដីផ្ទះនៅជាប់ព្រំដែនវៀតណាម រហូតដល់ជម្រៅ ៣០០ម៉ែត្រ គេមិនទាន់ចេញប្លង់ឱ្យទេ។
ស្ត្រីដែលនិយាយក្នុងសភាពភិតភ័យ និងហាមដាច់ខាតមិនឱ្យថតសំឡេងរូបនេះ បានបញ្ជាក់ក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ដីកេរដូនតាខ្ញុំប្រមាណជា ៤ហិកតា នៅហួសប៉ុស្តិ៍ព្រំដែនឃុំដូង បច្ចុប្បន្នប្រហែលជិត២គីឡូដី ត្រូវទាហានយួនចូលមកឈូសឆាយវាទយកអស់ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៤។ កាលនោះអ្នកស្រុកយើងបានធ្វើការតវ៉ាប្រើកាំបិតចប ដេញកាប់ទាហានយួន មិនឱ្យប្រើត្រាក់ទ័រភ្ជួរឈូសឆាយលើដីស្រែយើងទេ។ ប៉ុន្តែប៉ូលិសទាហាន និងអាជ្ញាធរខ្មែរបានហាមឃាត់ពួកយើងមិនឱ្យតវ៉ាដោយប្រាប់ថា ទុកឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយ។ គេថាដីស្រែយើងនឹងនៅក្នុងតំបន់ស។ ប៉ុន្តែជនជាតិយួនបែរជាអាចចូលមកដាំដុះលើដីយើងបាន ហើយមកដល់ពេលនេះ ជាង៣០ឆ្នាំហើយ មិនត្រឹមតែមិនឃើញរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយយកដីពួកខ្ញុំបានមកវិញទេ ថែមទាំងយួនបន្តយកដីខ្មែរយើងថែមទៀត»។
ស្រ្តីរូបនេះ បាននិយាយដោយសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងថា ឥឡូវបើសិនជាយួនរំកិលចូលមក ៣០០ម៉ែត្រថែមទៀត នោះដីផ្ទះនិងដីស្រែរបស់អ្នកស្រី ដែលនៅសេសសល់ចុងក្រោយ នៅជិតប៉ុស្តិ៍ព្រំដែនខ្មែរ ក្នុងឃុំដូងនឹងត្រូវបាត់បង់ទាំងស្រុង។
បុរសវ័យជាង៦០ឆ្នាំម្នាក់ទៀត រស់នៅភូមិកំពង់ថ្នា ដែលអះអាងថា បានបាត់បង់ដីស្រែកេរពីម្តាយ ប្រមាណជា ៣ហិកតា ទៅវៀតណាម ក៏បាននិយាយក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះផងដែរថា៖ «ឥឡូវខ្ញុំនៅសល់ដីស្រែជិត២ហិកតា តែបើយួនវាចូលមក ៣០០ម៉ែត្រទៀត គឺអស់រលីងហ្មងបង គ្មានដីធ្វើស្រែចិញ្ចឹមជីវិតទៀតតេ មិនថាតែខ្ញុំទេ បងប្អូនខ្ញុំក្នុងភូមិដែលមានដីជាប់ព្រំដែនក៏ចឹងដែរ។ ប៉ុន្តែ ឥឡូវយើងនៅធ្វើស្រែធម្មតា គ្រាន់តែអាជ្ញាធរគេមិនចេញប្លង់ឱ្យយើងទេ បារម្ភណាស់!»។
ចំណែក បុរសនៅភូមិឈើទាលម្នាក់ ក៏បាននិយាយក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះផងដែរថា កាលពីមុនទាហានយួនបានដើរល្បាតតាមខ្សែព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ន នៅខាងកើតផ្ទះ ៦ខ្នង ដែលនៅពេលនេះនៅសល់២ខ្នង។ ប៉ុន្តែថ្មីៗនេះ កងទ័ពនិងប៉ូលីសយួន បានដើរល្បាតចូលមកក្នុងដីខ្មែរហួសទីតាំងផ្ទះ៦ខ្នងប្រហែលជា១០០ម៉ែត្រទៀត។ អាជ្ញាធរ ប៉ូលិស ទាហានខ្មែរ គឺនៅចាំតែរាប់ក្បាលឡានយកលុយដឹកទំនិញចេញចូលតាមច្រកព្រំដែនតែប៉ុណ្ណោះ មិនដែលឃើញចេញមុខហាមឃាត់ទាហានប៉ូលិសយួនចូលល្បាតក្នុងទឹកដីខ្មែរនោះទេ។ លោកបានឱ្យដឹងទៀតថា ថ្មីៗនេះ មន្ត្រីអាជ្ញាធរខ្មែរមួយក្រុម បានចុះមកពិនិត្យព្រំដែន ដោយនិយាយពីគម្រោងជីកប្រឡាយនៅតាមព្រំដែនក្នុងឃុំដូងនេះ ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថាជីកនៅកន្លែងណាទេ។
ពលរដ្ឋរូបនោះ និយាយថា៖ «ប៉ូលិសវៀតណាមដើរខាងលិចផ្ទះ ឃើញតែវាចង្អុលទៅលិចទៀត យើងមិនដែលឃើញវាចង្អុលទៅកើតផង វាដើរខាងលិចផ្ទះប្រហែល ១០០ម៉ែត្រ កូណាមានស្រែកន្លះហាត់គេយកអស់៤ហាត់ហើយនៅសល់ក្រឡឹងៗផ្ទះ ចេះតែនៅរស់ទៅបើយើងថយមកទៀតអស់ហើយ គេថាតាមទម្លាប់នៅកន្លែងណានៅកន្លែងនុងសិន គេគំរាមយើងមិនឱ្យនិយាយពិតទេ»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទង លោក ប៉េង ពោធិ៍សា អភិបាលខេត្តស្វាយរៀង ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៣០ខែមិថុនានេះ។
ចំណែក សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំដូងម្នាក់ បានបដិសេធធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហាព្រំដែននេះ ដោយនិយាយថា ថ្នាក់លើមិនឱ្យនិយាយទេ និងបានជំរុញឱ្យទៅសួរមេឃុំដូង ដែលវីអូឌីមិនអាចទាក់ទងបាន។
សូមបញ្ជាក់ថា នៅពេលទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសវៀតណាម កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងសមភាគីវៀតណាម បានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ដែលនៅសល់ ១៦ភាគរយទៀត ក្នុងនោះ ៦ភាគរយ ត្រូវបានព្រមព្រៀងដោះដូរដីគ្នាអាចនឹងត្រូវបិទបញ្ចប់ឆាប់ៗក្នុងពេលខាងមុខ។
លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៣០ខែមិថុនានេះថា ការដែលរដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត តែងតែបិទបាំងព័ត៌មាន និងគំរាមប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ នៅតាមព្រំដែនមិនឱ្យនិយាយពីការឈ្លានពានទឹកដីជាបន្តបន្ទាប់ពីវៀតណាម និងការកាត់ដីខ្មែរទៅឱ្យវៀតណាម តាមសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ដែលយកតាមសន្ធិសញ្ញាខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨៥ គឺដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជន មានគម្រោងកាត់ទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត ទៅឱ្យវៀតណាម។
លោកថា៖ «ពីព្រោះយើងដឹងហើយ វៀតណាមគឺជាអ្នកមានគុណរបស់លោកហ៊ុន សែន លោកហ៊ុន សែនបានឡើងកាន់អំណាចដោយសារវៀតណាមលើកបន្តុប ហើយវៀតណាមគឺជាចៅហ្វាយរបស់លោកហ៊ុន សែន ដូច្នេះនៅពេលវៀតណាមរំលោភយកដីខ្មែរយើង ៤ហិកតាបន្ថែមទៀត នៅផ្ទះ៦ខ្នង ក្នុងឃុំដូង ខេត្តស្វាយរៀងហ្នឹង គឺអត់មានអាជ្ញាធរណាទៅជួយអន្តរាគមន៍ បែរជាទៅគំរាមកំហែងប្រជាពលរដ្ឋមិនឱ្យនិយាយពីបញ្ហាហ្នឹង បិទព័ត៌មាននឹងដើម្បីអី? ដើម្បីងាយស្រួលកាត់ទឹកដីខ្មែរនៅតំបន់ហ្នឹង ទៅឱ្យវៀតណាមបន្ថែមទៀត ពីព្រោះតំបន់នឹងថាអត់ទាន់បោះបង្គោលនៅឡើយ ដល់ចឹងផ្ទះ៦ខ្នង និងទឹកដីជុំវិញផ្ទះ៦ខ្នងហ្នឹង កាត់ទៅឱ្យវៀតណាមបន្ថែមទៀត ហើយដើម្បីសងគុណវៀតណាម ដែលបានលើកបន្តុបលោកហ៊ុន សែន ឱ្យកាន់អំណាច»។
អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនពីគណបក្សប្រឆាំងរូបនេះ និយាយថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាមដែលសម្រេចបាន ៨៤ភាគរយ នាពេលកន្លងមក គឺបោះទៅតាមសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥។ សន្ធិសញ្ញានេះ យកតាមសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨៥ សម័យវៀតណាមត្រួតត្រាកម្ពុជា ហើយយើងដឹងហើយសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨៥ ត្រូវបានទុកជាមោឃភាពរួចហើយ តាមមាត្រា៥៥នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។ ប៉ុន្តែលោកហ៊ុន សែន អត់ព្រមលុបចោលសន្ធិសញ្ញានេះទេ ដោយគាត់យកមកធ្វើឱ្យរស់ឡើងវិញឆ្នាំ២០០៥ ដើម្បីកាត់ទឹកដីខ្មែរទៅឱ្យវៀតណាម ហេតុដូច្នេះហើយបានជាការបោះបង្គោលព្រំដែនកន្លងមក បានធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរយ៉ាងច្រើនទៅវៀតណាម។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន ការបន្តបោះបង្គោលព្រំដែនដែលនៅសល់ ១៦ភាគរយទៀត គឺនឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាត្រូវបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀតទៅវៀតណាម។
លោកថា៖ «នៅឃុំដូង ខេត្តស្វាយរៀង ប៉ូលីសនៅប៉ុស្តិ៍ព្រំដែន មិនបានជួយការពារប្រជាពលរដ្ឋទេ នៅពេលដែលវៀតណាមចាប់យកគោក្របី នង្គ័ល ប្រជាពលរដ្ឋដែលភ្ជួរស្រែនៅលើដី គាត់បែរជាគំរាមគាត់កុំឱ្យធ្វើស្រែនៅទីហ្នឹងទៀត គេប្រាប់ហើយ កុំឱ្យធ្វើតំបន់ហ្នឹងជាតំបន់ស បែរជាគំរាមគាត់អ៊ីចឹង ពីព្រោះបើគាត់ការពារប្រជាពលរដ្ឋទៅ គេនឹងដកតំណែងគាត់បញ្ឈរជើងគាត់ អត់ដូចជាមួយថៃទេ ថៃទាហានខ្មែរយើងអាចរារាំងការឈ្លានពានរបស់ថៃបាន ក្នុងពេលខ្លះ មិនដូចប៉ូលិសយើងយាមការពារព្រំដែនជាមួយវៀតណាមទេ។ ប៉ូលិសការពារព្រំដែនវៀតណាម អត់មានសិទ្ធិទៅរារាំងវៀតណាម ឈ្លានពានទេខុសគ្នាដោយសារវៀតណាមជាចៅហ្វាយនាយរបស់ លោកហ៊ុន សែន ចឹងប៉ះទាហានវៀតណាមអត់បានទេ ចឹងវៀតណាមឈ្លានពានស្រេចចិត្ត ដូចនៅឃុំដូងចឹង»។
ចំណែក លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា បានថ្លែងថា ផ្ទះ៦ខ្នងត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន សែន កាត់ឆ្វៀលទៅឱ្យវៀតណាមរួចហើយ តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែគេមិនទាន់បណ្តេញប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងនោះចេញតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកលើកឡើងថា ប្រសិនបើព័ត៌មានដែលថា វៀតណាមបានបន្តរំលោភយកដីស្រែរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ នៅក្នុងតំបន់នោះបន្ថែមទៀត និងទាហានវៀតណាមដើរល្បាតចូលជ្រៅមកក្នុងទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត ជាការពិត វាជារឿងដែលគួរឱ្យសោកស្តាយ និងព្រួយបារម្ភ។
លោកថា៖ «អាជ្ញាធរខ្មែរដកហូតដីធ្លីរបស់ពលរដ្ឋ ដើម្បីដោះដូរជាមួយយួន អាហ្នឹងគឺជារឿងដែលគួរឱ្យបារម្ភ ហើយរឿងនេះ វាមិនមែនជាអាជ្ញាធរជាអ្នកធ្វើការសម្រេចចិត្តទេ គឺរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត លោកហ៊ុន សែន ជាអ្នកធ្វើការសម្រេចចិត្តដោះដូរដីព្រំដែនជាមួយយួនហ្នឹង ទៅឱ្យយួនប្តូរដីខ្មែរទៅឱ្យយួនតាមសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមខុសច្បាប់ឆ្នាំ២០០៥ និងឆ្នាំ២០១៩ កន្លងទៅ ហើយភាគីកម្ពុជាវៀតណាមបានព្រមព្រៀងគ្នាកែប្រែឯកសារព្រំដែន ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យបារាំង កែប្រែអស់ហើយ ពីព្រោះសម័យបារាំងបានបន្សល់បង្គោលព្រំដែន១២៤បង្គោលជាមួយវៀតណាម។ តែឆ្នាំ២០០៥ កន្លងទៅ លោកហ៊ុន សែន បានកែប្រែឯកសារបារាំងអស់ហើយ ហើយក៏កែប្រែផែនទីបារាំងដែរ គឺយកផែនទីវៀតណាមគូសវាសកែសម្រួលឡើងវិញ និងផែនទីរបស់អាមេរិកាំងទៅបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយយួន»។
បើតាមអ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ បច្ចុប្បន្ន ថៃក៏បាននិងកំពុងដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត បោះបង្គោលព្រំដែនតាមផែនទីថ្មីខ្នាត១លើ៥០ពាន់ ដែលថៃបានគូជាឯកតោភាគីដូចវៀតណាមផងដែរ។ លោកថា បញ្ហាព្រំដែន ក្រោមការដឹកនាំរបស់ត្រកូលហ៊ុន មានភាពមិនប្រក្រតីធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីច្រើនណាស់ទៅវៀតណាម ទើបរដ្ឋាភិបាលតែងតែបិទបាំងព័ត៌មាន រហូតដល់ចាប់អ្នកនិយាយពីរឿងព្រំដែនដាក់ពន្ធនាគារជាបន្តបន្ទាប់ ដែលរហូតមកដល់ពេលនេះ មានជាង ១០០នាក់ ហើយកំពុងជាប់ឃុំ។
លោកថា៖ «ពេលដែលរដ្ឋាភិបាលបិទបាំងព័ត៌មានព្រំដែនអ៊ីចឹង ហើយគំរាមកំហែងពលរដ្ឋមិនឱ្យនិយាយរឿងបាត់បង់ទឹកដីអ៊ីចឹង មិនថាទៅយួន មិនថាទៅសៀមទេ ដូចគ្នា គឺបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាហាក់ដូចជាថាគ្មានបំណងតវ៉ាទាមទារយុត្តិធម៌ពីបញ្ហាទឹកដីហ្នឹងមកវិញទេ ដូចខាងយួនកាត់ឱ្យយួនតាមអំពើចិត្ត យួនចង់បានកន្លែងណាកាត់ឱ្យកន្លែងហ្នឹង ដើម្បីសងគុណយួន រួមទាំងកោះត្រល់ កោះក្រចកសេះផង។ ចំណែកឯថៃមិនចង់កាត់ឱ្យថៃទេ ប៉ុន្តែមិនព្រមប្តឹង អាហ្នឹងវាចឹង»។
កាលពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែននៅក្នុងឃុំដូង ក្នុងស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង លាតសន្ធឹងពីភូមិកំពង់ថ្នា រហូតដល់ភូមិតាសួស គឺត្រូវបានខណ្ឌចែកព្រំដែនជាមួយវៀតណាម ដោយព្រៃឈើ និងព្រៃឫស្សីក្រាស់ឃ្មិក ជាមួយនឹងអូរមានទឹកហូរកាត់ព្រៃ និងបឹងធម្មជាតិ ដែលអ្នកស្រុកហៅថា បឹងជប់ត្រពាំងប្រាសាទ ដ៏ធំល្វឹងល្វើយ មានទឹកនិងត្រីខួបប្រាំងខួបវស្សា ជាកន្លែងរកត្រីធ្វើម្ហូបនិងច្រូតស្បូវយកមកប្រក់ផ្ទះសម្រាប់អ្នកស្រុក។ នៅមាត់បឹងជប់ក៏មានប្រាសាទបុរាណខ្មែរមួយផងដែរ ជាប្រាសាទបុរាណតែមួយគត់ដែលមាននៅក្នុងខេត្តស្វាយរៀង។
ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ កងទ័ពវៀតណាម បានបើកយុទ្ធនាការប្រើគ្រឿងចក្រឈូសបំផ្លាញព្រៃ និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរនៅតាមព្រំដែនទាំងនោះ ឱ្យរាបដល់ដីនិងបានរំលោភយកដីព្រៃ និងដីស្រែរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលនៅចន្លោះព្រៃទាំងនោះអស់ទាំងស្រុង។ បច្ចុប្បន្នដីខ្មែរទាំងនោះ បានក្លាយទៅជាដីចម្ការអំពៅ និងដីចម្ការកៅស៊ូរបស់កងទ័ព និងប្រជាជនវៀតណាម។ នេះបើយោងតាមចាស់ទុំមួយចំនួននៅក្នុងឃុំដូង៕
