ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ និងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចនៅកម្ពុជា បង្ហាញឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាបក្សកាន់អំណាចជាច្រើនទសវត្សរ៍ បានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលផ្តាច់មុខរបស់ខ្លួនក្នុងការបង្វែរ និងលាយឡំគ្នារវាងថវិកាជាតិ និងថវិកាបក្ស ដើម្បីពង្រឹងយន្តការនយោបាយ និងរក្សាការក្តោបក្តាប់អំណាច ជាជាងការតម្រង់ទិសដៅចំណាយទៅលើការអភិវឌ្ឍសង្គមប្រកបដោយសមធម៌។
ភាពមិនច្បាស់លាស់រវាងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និងទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានក្លាយជាចំណុចស្នូលនៃវិបត្តិគណនេយ្យភាព ដោយសារតែស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យជាតិត្រូវបានធ្វើឱ្យទន់ខ្សោយ ឬស្ថិតក្រោមបញ្ជារបស់បក្សទាំងស្រុង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការកសាងបណ្តាញសេដ្ឋកិច្ចបក្សពួកនិយមយ៉ាងធំធេង និងគ្មានតម្លាភាព។
យោងតាមរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ ស្តីពីសន្ទស្សន៍ការយល់ដឹងពីអំពើពុករលួយ ដែលបានចេញផ្សាយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា កម្ពុជានៅតែបន្តស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានកម្រិតតម្លាភាពទាបបំផុត នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដោយសារតែអវត្តមាននៃតុល្យភាពអំណាចរវាងស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ និងស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ ដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
ភាពខ្វះចន្លោះនេះ អនុញ្ញាតឱ្យថវិកាជាតិដែលបានមកពីពន្ធដាររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវបានបែងចែកទៅតាមរបៀបវារៈនយោបាយ ដូចជា ការផ្តល់កញ្ចប់ថវិកាយ៉ាងច្រើនលើសលប់ទៅលើវិស័យសន្តិសុខ ការពារជាតិ និងការចំណាយលើកិច្ចការរដ្ឋបាលទូទៅ ដើម្បីការពារស្ថិរភាពនៃរបបដឹកនាំ ខណៈវិស័យគន្លឹះៗ ដូចជា ការអប់រំ និងសុខាភិបាល ទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់តិចតួច។
ការសិក្សាបច្ចុប្បន្នភាពរបស់ធនាគារពិភពលោក ស្តីពី ការវាយតម្លៃការចំណាយសាធារណៈ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ការលាក់បាំងព័ត៌មានលម្អិតនៃកិច្ចសន្យាដេញថ្លៃគម្រោងសាធារណៈ គឺជាប្រភពនៃការលេចធ្លាយថវិកាជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ចូលទៅក្នុងដៃក្រុមហ៊ុនឯកជនដែលជាខ្នងបង្អែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់បក្សកាន់អំណាច។
ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចនយោបាយរបស់កម្ពុជា គឺភាពខុសគ្នាដាច់ស្រឡះរវាងប្រាក់បៀវត្សរ៍ផ្លូវការ និងកម្រិតទ្រព្យសម្បត្តិជាក់ស្តែងរបស់មន្ត្រី និងឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
បើទោះបីជាប្រាក់ខែជាផ្លូវការរបស់មន្ត្រីរដ្ឋបាលសាធារណៈ តំណាងរាស្ត្រ ឬរដ្ឋមន្ត្រី មានកម្រិតទាប ឬមធ្យម ដែលមិនអាចទិញវីឡាស្កឹមស្កៃ ឡានទំនើបៗ ឬបញ្ជូនកូនចៅទៅរៀននៅបរទេសដោយធនធានផ្ទាល់ខ្លួនបានក៏ដោយ ក៏ឥស្សរជនទាំងនេះ មានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភរាប់លាន ឬរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដែលគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់។
ទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរួមគ្នារបស់បណ្តាញស៊ើបអង្កេតបទល្មើសហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ក្នុងខែមិនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា ប្រភពទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មហាសាលទាំងនោះ ភាគច្រើនបានមកពីការផ្តល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ការកាប់បំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ ការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណផ្តាច់មុខទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនបរទេស និងការទទួលបានភាគហ៊ុន ឬកម្រៃជើងសារពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗ ជាថ្នូរនឹងការការពារផ្នែកនយោបាយ និងគតិយុត្តពីសំណាក់មន្ត្រីបក្សកាន់អំណាច។
យន្តការទាំងនេះ បង្កើតបានជាប្រព័ន្ធ «សេដ្ឋកិច្ចស្របច្បាប់នៃលទ្ធិបក្សពួកនិយម» ដែលទ្រព្យសម្បត្តិជាតិត្រូវបានបំប្លែងទៅជាទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន និងទ្រព្យសម្បត្តិបក្ស ដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យពីរដ្ឋសភា ឬតុល្យភាពអំណាចនោះឡើយ។
សកម្មភាពកិបកេងថវិកាជាតិយ៉ាងប្រព័ន្ធរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា រួយផ្សំនឹងការរីករាលដាលនៃវប្បធម៌បក្សពួក និងគ្រួសារនិយមនៅក្នុងរបបគ្រប់គ្រងបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយជាគំរូអាក្រក់ដែលលើកទឹកចិត្តទាំងដោយត្រង់ និងដោយប្រយោលដល់មន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានក្នុងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយដោយគ្មានការកោតក្រែង។
ផ្អែកលើរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់បណ្តាញស៊ើបអង្កេតបទល្មើសហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ដែលបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដដែលនេះ បានបង្ហាញថា នៅពេលដែលមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមមើលឃើញថា ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់ខ្លួនអាចកសាងទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភខុសប្រក្រតី និងប្រើប្រាស់បុណ្យសក្តិដើម្បីការពារសាច់ញាតិ និងបក្សពួកដោយគ្មានទណ្ឌកម្មច្បាប់ ពួកគេក៏បង្កើតនូវផ្នត់គំនិតត្រាប់តាមក្នុងការកិបកេងកញ្ចប់ថវិកាអភិវឌ្ឍន៍ឃុំសង្កាត់។
និន្នាការនេះ បំផ្លាញទាំងស្រុងនូវគោលនយោបាយវិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ ដោយសារតែថវិកាដែលត្រូវយកទៅសាងសង់សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ឬផ្លូវលំជនបទ ត្រូវបានបែងចែកជាកម្រៃជើងសារ និងលេចធ្លាយទៅក្នុងហោប៉ៅមន្ត្រីមូលដ្ឋាន ដែលធ្វើឱ្យគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នៅថ្នាក់ក្រោមជាតិគ្មានគុណភាព និងមិនអាចបម្រើផលប្រយោជន៍ពិតប្រាកដរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឡើយ។
ហានិភ័យនៃកង្វះការត្រួតពិនិត្យលើប្រភពទ្រព្យសម្បត្តិ និងការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានបង្កើតជាគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល។
យោងតាមរបាយការណ៍ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចតំបន់របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ដែលបានចេញផ្សាយក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ការខ្វះឯករាជ្យភាពរបស់អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងអាជ្ញាធរសវនកម្មជាតិ ឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា ច្បាប់ស្តីពីការប្រកាសទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មន្ត្រីរាជការ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍នយោបាយដើម្បីលាក់បាំង និងការពារទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះទុកជាការសម្ងាត់ ជាជាងការបើកចំហឱ្យសាធារណជនពិនិត្យ និងដេញដោលតាមគោលការណ៍តម្លាភាព។
កង្វះការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវនេះ មិនត្រឹមតែបើកដៃឱ្យមានការលាងលុយកខ្វក់ និងការរត់គេចពន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរុញច្រានឱ្យតម្លៃគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈមានតម្លៃខ្ពស់ហួសហេតុ តែមានគុណភាពទាប ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមនឹងហានិភ័យបំណុលកើនឡើងយ៉ាងគំហុក និងការបាត់បង់ភាពប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបម់ និងលើឆាកអន្តរជាតិ។
នៅក្នុងកាលៈទេសៈដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក្តោបក្តាប់អំណាចពេញដៃ ទាំងនៅក្នុងស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ យន្តការកែទម្រង់ពីខាងក្នុងស្ទើរតែគ្មានប្រសិទ្ធភាព ដោយសារតែមន្ត្រីគ្រប់រូបត្រូវស្មោះត្រង់នឹងខ្សែសង្វាក់បញ្ជារបស់បក្សជាមុនសិន ទើបអាចរក្សាតំណែង និងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនបាន។
ផ្អែកលើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់សម្ព័ន្ធភាពសកលដើម្បីការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងស្ថានភាពដែលលំហប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានរួមតូច ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវតែចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន តាមរយៈការទាមទារសិទ្ធិដឹងឮ និងតម្លាភាពថវិកាអភិវឌ្ឍន៍។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល វេទិកាអនឡាញ និងបណ្តាញសង្គម ដូចដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងរបាយការណ៍វាយតម្លៃការច្នៃប្រឌិតសង្គមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការបង្កើតក្រុមឃ្លាំមើល រាយការណ៍ពីភាពមិនប្រក្រតីនៃការចំណាយ និងការកសាងទ្រព្យសម្បត្តិខុសប្រក្រតីរបស់មន្ត្រីមូលដ្ឋាន។
មានតែការរុញច្រាន និងការសាមគ្គីភាពយ៉ាងស្វិតស្វាញរបស់ប្រជាពលរដ្ឋពីថ្នាក់ក្រោមទេ ទើបអាចបង្ខំឱ្យអាជ្ញាធររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវបង្កើនគណនីយភាព និងកាត់បន្ថយការយកថវិកាជាតិទៅបម្រើផលប្រយោជន៍នយោបាយផ្តាច់មុខរបស់ខ្លួន៕
ដោយ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
