ដោយសារតែធាតុពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ បានបង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារបស់លោកហ៊ុន សែន គឺជាផ្នែកមួយនៃបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិនរបស់លោកហូ ជីមិញ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ និងមានការចង្អុលបង្ហាញថា លោកហ៊ុន សែន ត្រូវបានវៀតណាមលើកបន្តុបឱ្យឡើងកាន់អំណាច ចាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ ។
មរតកនេះ បានធ្វើឱ្យក្រសែភ្នែកអ្នកតាមនដាន មើលឃើញថា គណបក្សកាន់អំណាចយូរអង្វែងមួយនេះ មានការពិបាកក្នុងការលាងជម្រះចំពោះការចោទប្រកាន់ដែលថា គណបក្សនេះពិបាកដកខ្លួនពីការប្រើផលប្រយោជន៍ឱ្យវៀតណាមដែលជាស្ថាបនិក។
នៅក្នុងថ្ងៃខួប៧៥ឆ្នាំ ឆ្នាំនេះ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនបានប្រារព្ធពិធីអ្វីធំដុំនៅទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួនក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញនោះទេ ប៉ុន្តែបានប្រារព្ធពិធីនេះនៅតាមបណ្តាខេត្តនានា។
យ៉ាងណាក្តី នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ដែលជាខួប ៧៥ឆ្នាំ ថ្ងៃបង្កើតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានឈ្មោះដើមបក្សប្រជាជនបដិវត្តខ្មែរ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សនេះ បានផ្ញើសារជូនសមាជិកគណបក្សថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មានប្រភពពីចលនាតស៊ូរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា ប្រឆាំងអាណានិគមន៍និយមដើម្បីឯករាជ្យជាតិ។
លោកអះអាងថា ចាប់តាំងពីថ្ងៃបដិសន្ធិថ្ងៃ២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១មក គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលបំណង និងឧត្តមគតិរបស់ខ្លួន គឺឈរនៅខាងប្រជាជន ផ្សាភ្ជាប់រួមសុខរួមទុក្ខជាមួយប្រជាជន ពុះពារជម្នះគ្រប់ឧបសគ្គហ៊ានធ្វើពលីកម្មឥតរុញរា ដើម្បីប្រទេសកម្ពុជាមួយ ឯករាជ្យ សន្តិភាព សេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យ អព្យាក្រឹត និងវឌ្ឍនភាពសង្គម ថែមទាំងបានខិតខំស្តារមុខមាត់កម្ពុជា ធ្វើឱ្យមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំង ទាំងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងជីវភាពប្រជាជន។
យោងតាមសៀវភៅអ្នកឃោសនា បោះពុម្ពឆ្នាំ១៩៨៣ នៃការផ្សាយរបស់កណៈឃោសនាអប់រំមជ្ឈិមបក្ស បានឱ្យដឹងថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងមានឈ្មោះថា បក្សប្រជាជនបដិវត្តខ្មែរ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយលោកង្វៀង អាយគួក គឺលោកហូ ជីមិញ ដែលជាមេដឹកនាំរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន មានវៀតណាម កម្ពុជា និងឡាវ។
គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដំបូងដឹកនាំដោយ សឺង ង៉ុកមិញ ដែលជាជនជាតិវៀតណាម ហើយជាសិស្សរបស់លោក ហូ ជីមិញ។
ដោយសារតែមានការចង្អុលបង្ហាញជាច្រើនផងនោះថា លោកហ៊ុន សែន ត្រូវបានលើកបន្តុបឱ្យឡើងកាន់អំណាចដោយវៀតណាម ហើយបានកាត់ដីគោក និងផ្ទៃសមុទ្ររួមទាំងកោះត្រល់ និងចង្កោមកោះក្រចកសេះទៅឱ្យវៀតណាម តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨២-៨៣ និង៨៥ និងសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ព្រមទាំងបានអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិវៀតណាមរាប់ស៊ឹបម៉ឺនគ្រួសារ ចូលមកតាំងទីលំនៅដោយសេរីនៅកម្ពុជា បានធ្វើឱ្យផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកជាតិនិយមខ្មែរ នៅតែជឿថា លោកហ៊ុន សែន និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺជាអាយ៉ងរបស់វៀតណាម។
លោកហូ ជីមិញ ត្រូវបានក្រុមអ្នកជាតិនិយមខ្មែរ ដឹងឮយ៉ាងទូលំទូលាយថា គឺជាមេមនោគមន៍វិជ្ជាវៀតណាម ដែលបានបណ្តុះផ្នត់គំនិតរបស់ជនជាតិវៀតណាម ឱ្យដណ្តើមយកទឹកដីកម្ពុជាឱ្យបាន តាមរយៈនយោបាយច្រេះស៊ីដែក ឬហៅថាជាដំណើរឆ្ពោះមកទិសខាងលិច។
លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រចាំតំបន់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៩ខែមិថុនានេះថា ការប្រារព្ធខួប៧៥ឆ្នាំ ថ្ងៃបង្កើតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងការលើកឡើងជុំវិញប្រភពដើមនៃការបង្កើតគណបក្សនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមានភាពចម្រូងចម្រាស និងការប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលនយោបាយនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
បើពិនិត្យលើការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន សែន ជុំវិញគុណបំណាច់របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក វណ្ណលី យល់ថា គឺជាការនិទានរឿងនយោបាយតែម្ខាង ដើម្បីពង្រឹងភាពស្របច្បាប់នៅក្នុងការកាន់អំណាច ទោះបីយើងមិនអាចបដិសេធបានថា គណបក្សកាន់អំណាចយូរអង្វែងមួយនេះ បានដើរតួនាទីនៅក្នុងការដឹកនាំប្រទេសឱ្យមានស្ថិរភាពនយោបាយ និងការលូតលាស់សេដ្ឋកិច្ច ចាប់តាំងពីក្រោយសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិលក៏ដោយ។
ប៉ុន្តែការអះអាងថា គណបក្សប្រជាជន បានអភិវឌ្ឍន៍កសាងប្រទេសជារៀងរហូតមក ហាក់ដូចជាការមើលរំលងចោលនូវតម្លៃនៃការលះបង់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅ និងជំនួយដ៏មហាសាលពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។
លោកថា៖ «បន្ថែមពីនេះ ការរក្សាបាននូវសន្តិភាព និងការរីកចម្រើននាពេលបច្ចុប្បន្ន ក៏ត្រូវមើលឃើញថា ត្រូវបានប្តូរមកវិញ នូវការរួមតូចនៃលំហប្រជាធិបតេយ្យ ការចុះខ្សោយនៃប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់អំណាចផ្តាច់ការ ការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ និងការអនុញ្ញាតឱ្យបូរណភាពទឹកដីរងការឈ្លានពាន និងផ្តល់ជាទីតាំងដល់ការរកស៊ីឆបោកដល់ឧក្រិដ្ឋកម្មពិភពលោក និងបញ្ហាយុត្តិធម៌សង្គម ដូចជា វិបត្តិដីធ្លី និងអំពើពុករលួយដែលជាចំណុចអវិជ្ជមាន ស្តែងឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្សនេះដែរ»។
ចំពោះការចោទប្រកាន់ដែលថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ជាគណបក្សរណប ឬបម្រើផលប្រយោជន៍របស់វៀតណាម អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយរូបនេះ យល់ថា នេះជាចំណងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏រ៉ាំរ៉ៃ ដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ពិបាកកាត់ផ្តាច់ពីការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនណាស់ ពីព្រោះតាមការពិតជាក់ស្តែងនៃការបង្កើតគណបក្សប្រជាជនកាលពីឆ្នាំ១៩៥១ គឺពិតជាបានបំបែកចេញពីបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន ដែលបង្កើតឡើងដោយលោកហូ ជីមិញ ពិតប្រាកដមែន ហើយទំនាក់ទំនងកាន់តែស្អិតរមួតថែមទៀតត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ពេលកងទ័ពវៀតណាម បានចូលមកជួយរំដោះ និងជ្រោមជ្រែងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។
យ៉ាងណាក្តី លោក វណ្ណលី លើកឡើងថា បើពិនិត្យនៅក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយបច្ចុប្បន្ន ការហៅគណបក្សប្រជាជនថា ជារណបដាច់ខាតរបស់វៀតណាមទាំងស្រុង អាចជាការវាយតម្លៃដែលមិនទាន់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែង ពីព្រោះយើងឃើញថា របបក្រុងភ្នំពេញបានងាកទៅរកចំណងយុទ្ធសាស្ត្រផ្សាភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ជាមួយមហាអំណាចចិន ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលជិះជាន់ពីប្រទេសជិតខាង។
លោកថា៖ «ប៉ុន្តែទោះជាមានការស្វះស្វែងរកតុល្យភាពថ្មីជាមួយចិនយ៉ាងណាក្តី ក៏ស្រមោលអតីតកាលនិងកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែន នាពេលដែលលោកហ៊ុន សែន ធ្វើជាមួយវៀតណាម ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់អធិបតេយ្យ ជាពិសេសនៅក្នុងទសវត្សរ៍៨០ នៅតែជាចំណុចរសើបធំបំផុត ដែលធ្វើឱ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ងាយរងការរិះគន់ និងការចោទប្រកាន់ ពីសំណាក់អ្នកជាតិនិយមថា នៅតែជាគណបក្សអាយ៉ង ហើយនិងជាគណបក្សដែលដឹងគុណវៀតណាមហួសព្រំដែន ដែលធ្វើឱ្យផលប្រយោជន៍ជាតិបាត់បង់ ក៏ដូចជាធ្វើឱ្យកម្ពុជារងទុក្ខវេទនារហូតដល់បច្ចុប្បន្ន»។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា បើនិយាយពីប្រវត្តិគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥១មកនោះ គឺគណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយវៀតណាម ហើយមេដឹកនាំគណបក្សនេះ បើទោះបីជាត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ រហូតមកដល់ជំនាន់ លោកហ៊ុន សែន នេះក្តី គឺជាអ្នកដែលគាំទ្រវៀតណាមឥតងាករេ។
លោកថា៖ «ជាពិសេស លោកហ៊ុន សែន បានសម្រេចឱ្យវៀតណាមទទួលផលប្រយោជន៍ច្រើនណាស់ដូចជាធ្វើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនថ្មី ធ្វើផែនទីថ្មីជាមួយវៀតណាម រួមទាំងកាត់កោះត្រល់ កោះក្រចកសេះរបស់កម្ពុជាទៅឱ្យវៀតណាមនៅឆ្នាំ៨២ ជាដើម ហ្នឹងហើយដែលជាការសងគុណរបស់ លោកហ៊ុន សែន ចំពោះវៀតណាម។ ហើយភ្ជាប់នៅក្នុងរឿងហ្នឹងដែរ ដោយសារថៃឃើញវៀតណាមបានទទួលផលប្រយោជន៍យ៉ាងក្រាស់ក្រែលពីកម្ពុជាហ្នឹងហើយ ដែលវៀតណាមបំភ្លេចចោលនូវឯកសារបារាំងសន្ធិសញ្ញាបារាំង និងផែនទីរបស់បារាំងហ្នឹងហើយ បានជាថៃរៀនតាមវៀតណាមឈ្លានពានកម្ពុជាដែរ»។
បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ សព្វថ្ងៃនេះ សៀមឈ្លានពានកម្ពុជាឈប់ទទួលស្គាល់ផែនទីបារាំង គឺបានរៀនតាមវៀតណាម ដោយសារតែវៀតណាម និងលោកហ៊ុន សែន បានកែប្រែឯកសារ និងផែនទីផ្សេងៗ កាលពីជំនាន់បារាំង ជុំវិញការបោះបង្គោលព្រំដែនដោយធ្វើសន្ធិសញ្ញាថ្មី និងបោះបង្គោលព្រំដែនថ្មី ជាមួយវៀតណាម។ សម្រាប់ លោកម៉ែន ណាត បើរំលឹកទៅដល់ការបង្កើតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺដូចជារំលឹកទៅដល់ការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម មកលើកម្ពុជា បានសម្រេចទាំងព្រំដែនគោក និងព្រំដែនទឹក រួមទាំងការបញ្ជូនជនជាតិវៀតណាមរាប់លាននាក់ ឱ្យចូលមកតាំងទីលំនៅនៅកម្ពុជាយ៉ាងដូច្នោះផងដែរ។
ចំណែក លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ក៏បានថ្លែងដែរថា ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺបានបំផ្លិចបំផ្លាញជាតិធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើនទៅប្រទេសវៀតណាម ហើយនៅពេលនេះជារឿងអាម៉ាស់ធំមួយទៀត គឺធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីរហូតដល់ ៦៧ទីតាំង ទៅថៃថែមទៀត។ បន្ថែមពីនេះ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺបានបំផ្លិចបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ រឹបអូសដីធ្លីរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ធ្វើឱ្យពួកគាត់កាន់តែធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រ បង្កើតឱ្យមានបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញពេញប្រទេស ធ្វើឱ្យកម្ពុជាអាប់មុខនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយសារការកាន់អំណាចផ្តាច់ការជាដើម។
លោកថា៖ «ទន្ទឹមនេះ គណបក្សនេះ នៅតែដឹងគុណវៀតណាម តបស្នងសងគុណវៀតណាម កាលណានៅដឹងគុណវៀតណាមមិនចេះចប់ គឺត្រូវកាត់ទឹកដីយើងទៅឱ្យវៀតណាមបន្ថែមទៀត ហើយអនុញ្ញាតឱ្យជនជាតិវៀតណាមរស់នៅកម្ពុជា ផ្តល់បណ្ណស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ ផ្តល់សញ្ជាតិទៅដល់ជនជាតិវៀតណាមដែលថ្ងៃក្រោយទៅ វាអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយទៅជាប្រទេសចំប៉ាទី២ ឬកម្ពុជាក្រោមទី២ ដោយសារតែជនជាតិវៀតណាមរស់នៅច្រើន។ គណបក្សប្រជាជនហ្នឹង គឺជាគណបក្សប៊ឺតឈាមប្រជាពលរដ្ឋ មិនមែនបម្រើប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ហើយនឹងបម្រើឱ្យមហិច្ឆតាឈ្លានពានរបស់វៀតណាម ពីព្រោះបក្សហ្នឹងបង្កើតឡើងដោយវៀតណាម បង្កើតឡើងដោយ ហូ ជីមិញ ដូច្នេះត្រូវតែបម្រើផលប្រយោជន៍ចឹងហើយ»។
បន្ថែមពីនេះ លោក វន ចាន់ឡូត អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគ បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមកាលពីថ្ងៃទី២៨ខែមិថុនាថា ថ្ងៃទី២៨ខែមិថុនា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្រារព្ធខួប៧៥ឆ្នាំនៃការបង្កើតគណបក្សខ្លួន ដោយលោកហូ ជីមិញ ប៉ុន្ដែបើសួរសាវតា គ្មានមេដឹកនាំណាមួយនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ហ៊ានទទួលស្គាល់ទេ។
អ្នកវិភាគរូបនេះ បានចោទសួរថា បើដូច្នេះហេតុអ្វីបានជាគណបក្សប្រជាជន នៅតែប្រារព្ធខួបបង្កើតគណបក្សនេះ? លោកសរសេរក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ទាំងនេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់នឹងឥទ្ធិពលវៀតណាម ទោះបីជាឆ្នាំនេះ មិនមានការប្រារព្ធអធិកអធមក្ដី ប៉ុន្ដែវៀតណាមនៅតែមានឥទ្ធិពលកំណត់ជោគវាសនារបស់លោក ហ៊ុន សែន និងជោគវាសនាកូនប្រុសរបស់ខ្លួន។ ដោយឡែក បើសួររកសំបុត្រកំណើតនៃគណបក្សក៏គ្មានដែរ ពីព្រោះសូម្បីតែលោក ហ៊ុន សែន សឹងតែកើតមិនទាន់ចលនាមួយនេះផង។ តាមពិតទៅការដកខ្លួនពីឥទ្ធិពលវៀតណាមមិនពិបាកទេ បើលោក ហ៊ុន សែន ព្រមទទួលស្គាល់ និងព្រមលះបង់។ ការលើកឡើងនេះ ហាក់ចាស់គម្រិលបន្ដិច ប៉ុន្ដែវាជាសច្ចៈភាពនៃបរិបថនយោបាយកម្ពុជា»៕
