កូដករណាហ្គាវើលដ៍ប្រមាណ ៥០នាក់ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ បន្តឈរលើកបដាធ្វើកូដកម្មតវ៉ាទាមទារឱ្យថៅកែក្រុមហ៊ុនល្បែងមួយនេះ ដោះស្រាយលក្ខខណ្ឌការងារចំនួន ៧ចំណុច ដែលកូដករអះអាងថាមិនទាន់ទទួលបានសូម្បីតែមួយចំណុច ក្នុងអំឡុងការតវ៉ារយៈពេលជិត ៥ឆ្នាំមកនេះ ហើយបែរជាត្រូវតុលាការកោះហៅកូដករ ៩នាក់ ឱ្យចូលបំភ្លឺជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោមបណ្តឹងរបស់ក្រុមហ៊ុនទៅវិញ។
កូដករដែលជាបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ អ្នកស្រី សុខ ដាលីន បាននិយាយថា ការដែលពួកគាត់នាំគ្នាបន្តការតវ៉ាជាថ្មីទៀតនេះ ដោយសារតែក្រុមហ៊ុននៅមិនទាន់ដោះស្រាយវិវាទការងារដែលអូសបន្លាយជិត ៥ឆ្នាំមកហើយនេះនៅឡើយទេ ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ជួបការលំបាកខ្លាំងក្នុងជីវភាព។
ការណ៍នេះ អ្នកស្រីបានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល ក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសខាងក្រុមហ៊ុន ដោះស្រាយបញ្ចប់បញ្ហានេះ ដោយទទួលយកកូដករដែលក្រុមហ៊ុនបានបញ្ឈប់ទាំងអយុត្តិធម៌ បានចូលធ្វើការវិញ។
អ្នកស្រីថា៖ «សូមថ្នាក់ដឹកនាំសូមមេត្តាជួយរកយុត្តិធម៌ រកដំណោះស្រាយ ឱ្យពួកខ្ញុំចូលធ្វើការវិញផង ព្រោះអីពួកខ្ញុំនៅក្រៅ ៥ឆ្នាំហើយ ស៊ីអត់ស៊ីឃ្លាន ដើរស៊ីឈ្នួលគេ ជូតផ្ទះបោសផ្ទះឱ្យគេ ចឹងសូមមេត្តាថ្នាក់ដឹកនាំ និងថៅកែណាហ្គាវើលដ៍ជួយយកពួកខ្ញុំ និងប្រធានសហជីព កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ បានចូលធ្វើការវិញផង ធ្វើកូដកម្ម ១៦៥៧ ជីវភាពខ្ញុំប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់ ពេលខ្លះរកតែអង្ករច្រឆ្នាំងមិនបានផង»។
បើតាមសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ (LRSU) ការតវ៉ារបស់កូដករណាហ្គាវើលដ៍បានធ្វើង ១៦៥៧ថ្ងៃ ដែលស្មើនឹងជាង ៤ឆ្នាំ ៦ខែ មកហើយនេះ គឺក្នុងគោលបំណងទាមទារឱ្យថៅកែដោះស្រាយបញ្ហាចំនួន ៧ចំណុច ក្នុងនោះមានដូចជា ក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ (Naga world) ត្រូវទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព និងសមាជិកឲ្យចូលធ្វើការវិញ, ក្រុមហ៊ុនត្រូវគិតប្រាក់បំណាច់បញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់, គិតប្រាក់បញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារបន្ថែមឲ្យបានត្រឹមត្រូវសម្រាប់កម្មករដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ និងដើមឆ្នាំ២០២១ និងត្រូវផ្ដល់ប្រាក់បំណាច់អតីតភាពការងារ និងប្រាក់រំលឹកអតីតភាពការងារឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។
ក្រៅពីនោះ ពួកគេក៏បានទាមទារឱ្យក្រុមហ៊ុនត្រូវដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោល ៧% លើប្រាក់ឈ្នួលបច្ចុប្បន្ន និងបញ្ឈប់ការកេងប្រវ័ញ្ចតាមរយៈការប្រើបុគ្គលិកក្រោមស្លាកកម្មសិក្សា និងទទួលយកឱ្យក្លាយជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិ ព្រមទាំងផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលគោលស្មើគ្នារវាងបុគ្គលិកក្នុងស្រុក ធៀបនឹងបុគ្គលិកក្រៅស្រុកដែលមានឋានៈ និងផ្នែកដូចគ្នា។
ក្រុមកូដករ ក៏បានទាមទារឱ្យថៅកែនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏ បញ្ឈប់ការរើសអើងសហជីពគ្រប់រូបភាព ខណៈពួកគេសង្កេតឃើញថា ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ថៅកែនៅតែបន្តរំលោភសិទ្ធិកម្មករកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ។
តែយ៉ាងណា បើតាម សហជីព LRSU គិតមកដល់ពេលនេះ កូដករនៅមិនទាន់ទទួលបានដំណោះស្រាយសូម្បីតែមួយចំណុចនៅឡើយ។
ជាមួយគ្នានេះដែរ អំឡុងពេលកូដករតវ៉ាជិត ៥ឆ្នាំមកនេះ គេសង្កេតឃើញមានការប្រើប្រាស់នូវហិង្សាពីសំណាក់អាជ្ញាធរ រហូតដល់មានកូដករខ្លះបានរងរបួស ខ្លះរលូតកូន និងខ្លះទៀតត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ ក្នុងនោះក៏មានមេដឹកនាំសហជីពLRSU កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ផងដែរ ខណៈកូដករ ៩នាក់ទៀត កំពុងរងបណ្តឹងនៅតុលាការ ដែលត្រូវចូលទៅបំភ្លឺជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។
កូដករណាហ្គាវើលដ៍ កញ្ញា សុខ ស្រីមាស បានលើកឡើងដែរថា ការធ្វើកូដកម្មនៅថ្ងៃនេះ ក៏ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងលើកទឹកចិត្តដល់កូដករទាំង ៩រូប ដែលតុលាការបានកោះហៅទៅបំភ្លឺជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ពីបទ ធ្វើឱ្យខូចខាតដោយចេតនាមានស្ថានទម្ងន់ទោស ក្រោមបណ្តឹងរបស់ក្រុមហ៊ុន។ កញ្ញាថា ការចោទប្រកាន់ទៅលើកូដករដែលគ្រាន់តែតវ៉ាដើម្បីទាមទារយុត្តធម៌នេះ ជារឿងមិនសមហេតុផល ហើយកញ្ញាបានស្នើដល់តុលាការពិចាណារទម្លាក់បទចោទទៅលើកូដករទាំង៩រូបនេះ។
កញ្ញានិយាយថា៖ «ដូចបងឃើញស្រាប់ហើយ ពួកខ្ញុំមកឈរនៅមុខក្រុមហ៊ុន អត់បានធ្វើអីទេ ហើយមកចោទពួកខ្ញុំទៅបំផ្លាញ ទៅធ្វើឱ្យខូចខាតក្រុមហ៊ុន ខូចខាតអីគេ គឺជារឿងមួយដែលអត់សមរម្យ ចឹងសម្រាប់ពួកខ្ញុំថ្ងៃនេះ ដូចពួកខ្ញុំផ្ញើសារអញ្ចឹង សូមឱ្យតុលាការលើកលែងបទចោទប្រកាន់ទាំងអស់ ហើយនិងផ្តល់សេរីភាពពេញលេញឱ្យពួកគាត់វិញ ព្រោះពួកគាត់អត់មានបានធ្វើអីខុសទេ យើងគ្រាន់តែមកតវ៉ាទេ អត់បានទៅបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់អ្នកណាទេ»។
ចំណែក កូដករក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ម្នាក់ទៀត លោក ណាំ ទីវ័ន្ត យល់ថា ការដាក់ពាក្យប្តឹងកូដករពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុន និងការកោះហៅកូដករទៅបំភ្លឺនៅតុលាការជាបន្តបន្ទាប់នេះ ជាការដាក់សម្ពាធ និងគំរាមកំហែងឱ្យកូដករបញ្ឈប់ការតវ៉ា។ តែយ៉ាងណា លោកថា បើទោះជារងបណ្តឹងនៅតុលាការ និងការប្រើហិង្សាបណ្តាលឱ្យកូដករខ្លះរងរបួស កូដករខ្លះរលូតកូន និងរងនូវការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្សេងៗក៏ដោយ ក៏ពួកគេនៅតែបន្តការតវ៉ាទាមទាររហូតដល់ទទួលបានយុត្តិធម៌។
ស្របពេលដែលកម្ពុជានឹងមានការរៀបចំការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតជាតិ នាឆ្នាំ២០២៧ និងឆ្នាំ២០២៨ខាងមុខ លោក ណាំ ទីវ័ន្ត ក៏បានអំពាវនាវដល់តំណាងរាស្ត្រ អាជ្ញាធរក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ និងក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ជួយអន្តរាគមន៍រកភាពយុត្តិធម៌ឱ្យកូដករណាហ្គា ដែលជាម្ចាស់ឆ្នោតដែរ។
លោកនិយាយថា៖ «ពួកយើងជាកូដករ ពួកយើងជាកម្មករនេះ ក៏ពួកយើងក៏ជាប្រជារាស្ត្រដែលរស់នៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ ត្រូវតែគោរពច្បាប់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយត្រូវឱ្យថៅកែដែលរកស៊ីបណ្តាក់ទុននៅក្នុងស្រុកខ្មែរនេះ ឱ្យគាត់គោរពច្បាប់ប្រទេសកម្ពុជាផង ហើយយើងសង្ឃឹមថា តំណាងរាស្ត្រនិមួយៗគ្រប់គណបក្សទាំងអស់ នឹងមិនទុកកូដករណាហ្គាវើលដ៍ចោលដោយអយុត្តិធម៌ចឹងទៀតទេ។ យើងសង្ឃឹងថា ពួកគាត់នឹងមើលឃើញពីទុក្ខលំបាករបស់កម្មករ ហើយស្វែងរកចំណុចរួមមួយ ដែលកម្មករអាចទទួលយកបាន រវាងថៅកែណាហ្គាវើលដ៍ និងកម្មករ»។
វិវាទនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏ ផ្តើមចេញពីក្រុមហ៊ុនបានបញ្ឈប់បុគ្គលិកប្រមាណ ១ ៣០០នាក់ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ ដែលភាគច្រើនជាប្រធាននិងសមាជិកសហជីព អំឡុងពេលផ្ទុះជំងឺកូវីត-១៩ ដែលថៅកែអះអាងពីមូលហេតុជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ។
ប៉ុន្តែភាគីបុគ្គលិកដែលបានបញ្ឈប់ អះអាងថា ជាចេតនារបស់ថៅកែ ដើម្បីបំបាត់សហជីពឯករាជ្យ ក្នុងក្រុមហ៊ុនដែលតែងតែជំរុញលក្ខខណ្ឌការងារ ការពារសិទ្ធិបុគ្គលិក។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា បានទេ នៅរសៀលថ្ងៃទី២ ខែកក្កដានេះ។
ប៉ុន្តែកន្លងមក អតីតអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក កត្តា អ៊ន ធ្លាប់ការពារថា ករណីវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គា ក្រសួងបានដោះស្រាយមកជាហូរហែ។ មួយវិញទៀត លោកថា ក្រុមហ៊ុនក៏បានផ្ទេរប្រាក់បំណាច់ និងសំណងបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារ ចូលគណនីធនាគារអតីតបុគ្គលិក ដែលក្រុមហ៊ុនបានបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារចំនួន ៣៧៣នាក់ រួចមកហើយដែរ។
យ៉ាងណា អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់ លោក ឃុន ថារ៉ា មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងស្ថានភាពនេះ មានតែរាជរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសក្រសួងការងារ ដែលជាកូនសោរគន្លឹះក្នុងការដោះស្រាយបញ្ចប់វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍នេះ ដើម្បីបង្ហាញទៅអន្តរជាតិ ពីការធ្វើកំណែទម្រង់លក្ខខណ្ឌការងារមួយចំនួន និងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិការងារ ព្រោះករណីកូដកម្មនៅណាហ្គាវើលដ៍នេះ ក៏ស្ថិតក្នុងយន្តការតាមដានពីអន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការអន្តរជាតិផ្នែកការងារ (ILO)។
លោកថា៖ «ជាពេលវេលាសមរម្យមួយសម្រាប់តួអង្គរដ្ឋ ពិនិត្យពិចារណាជំរុញឱ្យមាននូវការទម្លាក់ចោលនូវបទប្រឆាំងទាំងឡាយទាំងពួងប្រឆាំងទៅនឹងថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព ហើយនិងសកម្មជនសហជីពនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ចឹងបើសិនជាយើងដោះស្រាយករណីណាហ្គានេះបាន ខ្ញុំគិតថាជារឿងដែលមានការអបអរសាទរពីអន្តរជាតិ ហើយចង់មិនចង់ នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ សូម្បីតែសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុបជាដើម ក៏កំពុងតែតាមដានត្រួតពិនិត្យទៅលើបញ្ហានៃការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាព ផ្នែកសហជីព ដែលជាផ្នែកមួយនៃកាតព្វកិច្ចក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម ក៏ដូចជាការអនុលោមទៅតាមគោលការណ៍យន្តការរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការលើកកម្ពស់សិទ្ធិការងារដែរ ចឹងប្រសិនបើយើងមានចេតនាក្នុងដោះស្រាយបញ្ហានេះ ខ្ញុំយល់ឃើញថា អាជ្ញាធររដ្ឋ ជាពិសេសក្រសួងការងារហ្នឹង គឺមានអំណាចគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងការដោះស្រាយ ហើយតម្កល់នូវផលប្រយោជន៍ភាគីទាំងសង្ខាង»។
ស្រដៀងគ្នានេះដែរ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត យល់ថា ការបន្តអូសបន្លាយពេលដោះស្រាយសម្រាប់វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គានេះ នឹងជះឥទ្ធិពលមិនល្អដល់មុខមាត់របស់កម្ពុជាក្នុងឆាកអន្តរជាតិ លើការលើកកម្ពស់សិទ្ធិការងារ ហើយក៏ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់កូដករផងដែរ។ ការណ៍នេះ លោកជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាល ពន្លឿនការដោះស្រាយ និងស្នើដល់តុលាការទម្លាក់បទចោទទៅលើសហជីព និងកូដករផងដែរ។
លោកថា៖ «វាល្មមដល់ពេលដែលស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ក៏ដូចជាភាគីដែលពាក់ព័ន្ធហ្នឹង រួមគ្នាពន្លឿននៅក្នុងការដោះស្រាយវិវាទការងារនេះឱ្យបានចប់ កាន់តែលឿន កាន់តែល្អ តែកាលណាបណ្តែតបណ្តោយ គឺវាជះឥទ្ធិពលមិនល្អទេសម្រាប់សិទ្ធិការងារ ក៏ដូចជាជីវភាពរបស់កូដករដែលមិនទាន់ទទួលបានដំណោះស្រាយនោះ»។
កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន២៣ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ដោយទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ដំណោះស្រាយ ៣ចំណុច សម្រាប់ករណីវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍នេះ ក្នុងនោះ ពួកគេទាមទារឱ្យទម្លាក់ចោលរាល់ការចោទប្រកាន់ និងទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព សកម្មជន និងសមាជិកសហជីពទាំងអស់ ដែលក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់ពីការងារដោយខុសច្បាប់ ហើយទូទាត់ប្រាក់រំលឹកចាប់ពីថ្ងៃបញ្ឈប់រហូតដល់ថ្ងៃចូលធ្វើការវិញ។ ដាក់កំហិតឱ្យក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ គោរពច្បាប់ការងារ សេរីភាពសហជីព និងចរចាជាមួយតំណាងសហជីពលើរាល់បញ្ហារបស់កម្មករ ព្រមទាំងបញ្ឈប់ការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់សហជីព ការគំរាមកំហែងរាល់គ្រប់ទម្រង់មកលើកម្មករនិយោជិតដែលកំពុងបម្រើការងារនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូមួយនេះ៕
