ការដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចេញបញ្ជាផ្ទាល់មាត់ថ្មីទៀត ឱ្យទប់ស្កាត់អាហារគីមីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានក្រុមអ្នកតាមដានចាត់ទុកថា ជាការបរាជ័យតជំនាន់របស់មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាចជុំវិញវិធានការនេះ និងក្លាយជាក្តីបារម្ភពីការរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំងនៃជំងឺមហារីក បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែមិនអាចបោសសម្អាតអំពើពុករលួយបែបប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ដោយគ្រួសារនិយមឱ្យបានទាន់ពេលទេនោះ។
ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរប្រចាំនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា ថ្លែងប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ដោយចាត់ទុកការមិនអាចទប់ស្កាត់ការចរាចរចំណីអាហារមានសារធាតុគីមីខ្ពស់នៅក្នុងប្រទេស គឺជាការបរាជ័យរបស់មេដឹកនាំ និងបង្ហាញពីអសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលមិនអាចចាត់វិធានការលើមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់នៅតាមព្រំដែន ដែលជាកន្លែងចរាចរណ៍ទំនិញគ្រប់បែបយ៉ាងចូលកម្ពុជា។ លោកបន្តថា បើអំពើពុករលួយ និងសែស្រឡាយមន្ត្រីធំៗបន្តធ្មេចភ្នែកឱ្យចរាចរណ៍ចំណីអាហារប៉ះពាល់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋ គឺវាកំពុងរំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា ដែលចែងថា សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ គឺជាផ្នែកមួយនៃ “សុខភាពសាធារណៈ” ដែលរដ្ឋត្រូវទទួលខុសត្រូវ។ ទោះជាយ៉ាងណា មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះហាក់សង្ស័យថា នេះជាការប្រឌិតរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រោះលោកជឿថា គ្មានអ្នកណាហ៊ានមកជួប និងនិយាយប្រាប់លោកដូច្នេះទេ។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា ថ្លែងថា៖ «បើយើងពិនិត្យអំពីរឿងដែលទៅគាត់ទៅហូបគុយទាវអី មានអ្នកមកខ្សឹបប្រាប់ អីនេះ ខ្ញុំគិតថា ដូចជា កម្រអ្នកណាហ៊ានទៅក្បែរ ចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំអីទាំងអស់ហ្នឹង។ ហើយក៏វាថ្លើមពាសមេឃដែរ ពីព្រោះការទៅរាយការណ៍អញ្ចឹង ហើយខ្លួនឯងលក់ដូរអញ្ចឹង វាដូចជាអត់សមហេតុផល ស្របទៅអត់សមហេតុផលក្នុងរឿងនឹង ខ្ញុំហាក់ដូចគិតថាវាជារឿងប្រឌិតច្រើនជាង»។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា សង្កត់ធ្ងន់ថា បើរដ្ឋាភិបាលចង់រកដំណោះស្រាយបញ្ហាសារធាតុគីមី ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋមែននោះ កុំចាំបាច់យកព័ត៌មានខ្សឹបខ្សៀវមកធ្វើរឿងធំ ព្រោះពលរដ្ឋ អ្នកឃ្លាំមើល និងបញ្ញវ័ន្តជាច្រើន សុទ្ធតែធ្លាប់លើយកបញ្ហានេះមកនិយាយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្ដែងពុំត្រូវរដ្ឋាភិបាលធ្វើដោយមានប្រសិទ្ធភាពទេ។
ការរិះគន់នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងក្នុងជំនួបជាមួយនឹងម្ចាស់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ថា មានអ្នករត់តុនៅហាងគុយទាវមួយកន្លែង ដែលខ្សឹបប្រាប់លោកកុំឱ្យហូបប្រហិតសាច់គោ ក្នុងហាងដែលខ្លួនកំពុងបម្រើការ ជៀសវាងបញ្ហាសុខភាព។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញការហួសចិត្តនឹងទង្វើនេះ ហើយលោកបានបញ្ជាដល់មន្ត្រីពាក់ព័ន្ធពិនិត្យបញ្ហានេះ ដោយត្រូវរួមគ្នាទទួលខុសត្រូវ ខណៈស្ថាប័នរដ្ឋត្រូវជួយសម្រួលនីតិវិធី ហើយវិស័យឯកជនត្រូវដើរតួនាទីត្រួតពិនិត្យខ្លួនឯង ចំពោះអាហារមានសារធាតុគីមីទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែលោកបែរជាលើកទឹកចិត្តថា រដ្ឋមិនបាច់ចាំដាក់វិធានការច្រើនជាន់ តាមចាប់ការចរាចរអាហារទាំងនោះទេ តែត្រូវបង្កើនភាពជឿជាក់សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ដោយជៀសវាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះមិនល្អ ដែលបង្កការមិនទុកចិត្តដូចករណីត្រីសាម៉ុន និងត្រីត្រោតជាដើម។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គូសបញ្ជាក់ថា បើពលរដ្ឋដឹងថា ផលិតផលមានសារធាតុគីមីបង្កជាមហារីកទៅថ្ងៃក្រោយនោះ គឺពុំគប្បីធ្វើបាបអ្នកដទៃឡើយ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំទៅគុយទាវនៅខេត្តមួយ មុននឹងកម្មវិធី។ ចូលទៅដល់ ខ្ញុំកុម្ម៉ង់គុយទាវប្រហិតសាច់គោ។ អ្នករត់តុក គាត់ជាហ្វេនរបស់ខ្ញុំតាមហ្វេសប៊ុក គាត់អត់ដែលជួប គាត់ខ្សឹបប្រាប់ខ្ញុំថា បង ខ្ញុំសុំជូនយោបល់បង កុំហូបប្រហិតសាច់គោ។ ខ្ញុំថា ម៉េចបានប្អូនឯងនិយាយអញ្ចឹង លក់ម៉េចដាច់ បើប្រាប់គេចឹង។ បង ខ្ញុំស្រឡាញ់បងឯង ខ្ញុំហ្វេនបងឯង ខ្ញុំប្រាប់ថាបងឯងកុំហូប កម្ម៉ង់ ស្អីផ្សេងទៅ។ ឥឡូវសួរថា បើសិនជាអ្នកលក់ខ្លួនឯងដឹងហើយ ខ្លួនឯងមិនហូបផង តើលក់ឱ្យគេទេ? សុំឱ្យគិតពីរឿងនឹងផង។ បើអត់ដឹងរឿងមួយ តែបើដឹងហើយ សុំកុំធ្វើបែបនេះ។ រដ្ឋមិនចង់ជាតួអង្គដើរចាប់ ដើរអីទេ យើងត្រូវសហការ ព្រោះអតិថិជនរបស់យើង ក៏ជាមនុស្សម្នាក់ដែលស្រឡាញ់កូន ស្រឡាញ់ប្រពន្ធ ស្រឡាញ់សុខភាព ដូចយើងដែរ»។
ការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ បន្ទាប់ពីលោកឡើងកាន់ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តពីឪពុកគឺលោក ហ៊ុន សែន។ កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងក្នុងពិធីបិទសន្និបាតក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវរក្សាគុណភាពទំនិញ និងភាពជឿជាក់ ដើម្បីការពារទីផ្សារ និងទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែលោកពុំផ្ដោតលើសុវត្ថិភាពម្ហូបអាហារដោយផ្ទាល់ទេ។
ទោះយ៉ាងណា ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ហៅកាត់ CHRAC លោក រស់ សុដ្ឋា យល់ថា បញ្ហាចំណីអាហារមានសារធាតុគីមីនេះបានកើតយូរមកហើយ បើតាមការសង្កេតរបស់លោក ជាពិសេសវាបានបង្កជាជំងឺមហារីកដែលបណ្ដាលឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើននាក់បានស្លាប់ថែមទៀតផង។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកកោតសរសើរប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ដែលហ៊ានទម្លាយបញ្ហានេះជាសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែលោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលមានវិធានការដាក់ទោស ចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីលើសកម្រិតលើបន្លែ ត្រីសាច់ ព្រមទាំងធានាឱ្យបាននូវការចរាចរតាមច្រកព្រំដែនឱ្យមានបទដ្ឋានស្តង់ដារ។
លោក រស់ សុដ្ឋា ថ្លែងថា៖ «រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវមានទស្សនៈ ឬគោលនយោបាយសុវត្ថិភាពចំណីអាហារឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ទីពីរ យើងត្រូវមានការប្តេជ្ញាចិត្តទៅលើការអនុវត្ត ទៅលើការឱ្យសម្រេចបាននូវគោលនយោបាយហ្នឹង។ ទីបី គឺថា យើងត្រូវអនុវត្តនូវវិធានការការទប់ពិនិត្យ និងវិធានការដោះស្រាយ ចំពោះបទល្មើសទាំងអស់នឹងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដោយគ្មានអំពើពុករលួយ»។
កម្ពុជាមានអ្នកកើតជំងឺមហារីកថ្មីប្រមាណ ២ម៉ឺនករណីក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានអ្នកស្លាប់ដោយសារជំងឺនេះប្រមាណ ១ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ឬជិត ៣០នាក់ក្នុង១ថ្ងៃ។ នេះបើយោងតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ អង្គការអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវជំងឺមហារីក (IARC) នៃអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO)។
ក្នុងចំណោមប្រភេទមហារីកដែលបណ្តាលឱ្យមានការស្លាប់ច្រើនជាងគេនៅកម្ពុជា រួមមាន មហារីកថ្លើម មហារីកសួត មហារីកសុដន់ មហារីកមាត់ស្បូន និងមហារីកពោះវៀនធំជាដើម។ អ្នកជំនាញសុខាភិបាល លើកឡើងថា អ្នកជំងឺជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដែលធ្វើឱ្យឱកាសព្យាបាលជោគជ័យមានកម្រិតទាប។
ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ចេញការព្រមានជាផ្លូវការ និងបង្ហាញក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងជុំវិញការកើនឡើងនៃជំងឺមហារីក ដែលមានការទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលក្នុងចំណីអាហារ គ្រឿងបរិភោគនាំចូល និងការរស់នៅមិនមានសុខភាពល្អ។
តាមរបាយការណ៍របស់ ក្រសួងសុខាភិបាល ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកឈាង រ៉ា បានគូសបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នមានពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ២ម៉ឺនករណី កើតជំងឺមហារីកថ្មីក្នុងមួយឆ្នាំ និងមានអ្នកស្លាប់ជិត ១៤០០០នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ស្មើនឹងម្នាក់ស្លាប់រៀងរាល់ ៤០ នាទីម្តង។
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវ «ផែនការជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺមហារីក ឆ្នាំ២០២៥-២០៣០» ដើម្បីពង្រឹងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងសុខភាពសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែច្រើនឆ្នាំមកនេះ អាហារគីមី ក្នុងចំណីអាហារ នៅតែត្រូវបានគេរកឃើញថា នៅបន្តគំរាមកំហែងសុខភាពពលរដ្ឋក្នុងកម្រិតគួរឱ្យព្រួយបារម្ភដដែល៕
