ការដែលទាហានថៃបោកគ្រាប់បែកដាក់ទាហានខ្មែរជួរមុខឱ្យរងរបួស ៤នាក់ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទាំងគ្មានការថ្កោលទោស និងទប់ស្កាត់ទង្វើឈ្លានពានយ៉ាងគឃ្លើនរបស់ថៃឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពជាថ្មីទៀតនេះ ជំរុញឱ្យមានការស្តីបន្ទោសថានេះជាភាពអាម៉ាសមួយទៀតរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងបុព្វហេតុការពារទឹកដី បណ្តោយឱ្យសត្រូវឈ្លានពានប្រមាថជាតិសាសន៍ខ្មែរតាមទំនើងចិត្ត ជាងសម័យណាៗទាំងអស់។
បញ្ហានេះ ពួកគេបារម្ភថា នៅថ្ងៃខាងមុខ បូរណភាពទឹកដីខ្មែរនឹងត្រូវបរទេសឈ្លានពានគ្មានទីបញ្ចប់ បើពលរដ្ឋមិននាំគ្នាជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរមេដឹកនាំដែលអសមត្ថភាពចេញ ហើយជ្រើសរើសមេដឹកនាំថ្មី ដែលមានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់សត្រូវឈ្លានពានឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពទេនោះ។
តំណាងរាស្ត្រពីបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដានេះថា សកម្មភាពទាហានថៃបោះគ្រាប់បែកមកលើទាហានខ្មែរឱ្យរងរបួស៤នាក់ ដែល២នាក់រងរបួសធ្ងន់ ដែលហេតុការណ៍នេះកើតឡើងនៅចំណុចចូកគ្រួស តំបន់ថ្មដូន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលថាគឺជាការមើលងាយមកលើជាតិសាសន៍ខ្មែរ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា មូលដែលថៃប្រមាថកងទ័ពខ្មែរឥតឈប់ឈរជាងកន្លះឆ្នាំមកនេះ ដោយសារតែមេដឹកនាំខ្សោយ មិនហ៊ានប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារទឹកដី និងមិនព្រមប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យថៃដកកងទ័ពចេញពីដីខ្មែរ ដែលថៃដណ្តើមគ្រប់គ្រងដីខ្មែរដោយខុសច្បាប់ចំនួន ៧០ទីតាំង ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មកនេះ។
លោក អ៊ុំ សំអាន ថ្លែងថា៖ «ដោយសារ លោកហ៊ុន សែន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អត់មានចំណាត់ការណាមួយឲ្យថៃ ក្នុងការប្រព្រឹត្តបទល្មើស ឬក៏បោះគ្រាប់បែកមកលើទាហានយើង ឈ្លានពានទឹកដីយើងស្រេចចិត្តហើយ ដោយសារតែកម្សោយក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ហើយមិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ ICC មិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ មិនព្រមប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ នៅតែចង់ចរចាទ្វេភាគី ដល់ចឹងថៃវាបានចិត្ត»។
អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ បន្តថា ភាពគឃ្លើនរបស់ភាគីថៃ គឺជាការដាក់សម្ពាធបន្ថែមទៀតមកលើកម្ពុជា ដែលអាចឱ្យថៃបន្តរាយបន្លាលួស ដាក់ទូកុងតឺន័រ ធ្វើរបងបេតុង និងបាញ់គំរាមទាហានខ្មែរបានស្រេចចិត្ត។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ទង្វើរបស់ថៃ មានន័យថា ថៃមិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ ឬអនុសញ្ញានៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១នោះទេ ហើយកំពុងមើលងាយការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងឪពុកលោក ដែលហាក់គ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ការរំលោភបំពាន និងប្រើប្រាស់ហិង្សាមកលើទាហានខ្មែរជាដើម។
ជុំវិញករណីនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានរក្សាស្ងៀមស្ងាត់ និងបានត្រឹមថ្លែងរំលឹកពីខ្លឹមសារបទឈប់កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែក ភាគីថៃតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ខ្លួន បានចោទថា ទាហានខ្មែររបួសនៅជាប់ព្រំដែន កាលពីថ្ងៃម្សិលមិញ ដោយសារតែទាហានខ្មែរជាន់មីន។
យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងនៅថ្ងៃទី៦ខែកក្កដានេះ ពុំបាននិយាយដល់ការថ្កោលទោស ឬវិធានការទប់ស្កាត់ទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃនេះទេ ដោយគ្រាន់តែរំលឹកឡើងវិញនូវចំណុចសំខាន់ៗ ស្ដីពី វិធានការកាត់បន្ថយតានតឹងនៃសេចក្ដីប្រកាសរួម ដែលកម្ពុជានិងថៃបានឯកភាពគ្នា កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា៖ «ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការប្រើប្រាស់អាវុធគ្រប់ប្រភេទ ក្នុងគ្រប់ករណី និងនៅគ្រប់តំបន់ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងការវាយប្រហារលើជនស៊ីវិល គោលដៅនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល និងកម្មវត្ថុខាងយោធារបស់ភាគីម្ខាងទៀត។ ភាគីទាំងពីរត្រូវជៀសវាងការផ្ទុះអាវុធដោយគ្មានមូលហេតុ ឬធ្វើសកម្មភាពរុលទៅមុខ ឬចល័តកម្លាំងនៅលើទីតាំង ឬកងកម្លាំងរបស់ភាគីម្ខាងទៀត។ ទោះស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ ភាគីទាំងពីរមិនត្រូវបំពានកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជាដាច់ខាត»។
គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ ក្រសួងការពារជាតិ ក៏ដូចជា នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបង្ហាញវិធានទប់ស្កាត់ ដើម្បីឱ្យថៃទទួលខុសត្រូវចំពោះការបង្កហេតុលើទឹកដីខ្មែរនេះទេ។ តែកន្លងមក លោកធ្លាប់អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលលោកនៅតែទន្ទឹងរង់ចាំការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយសន្តិវិធី ទោះមានសង្ឃឹមត្រឹម១ភាគរយក្តី បើគេដឹងជាទូទៅថា ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ ថៃបន្តបង្កើនការឈ្លានពាន គំរាមផ្ទុះអាវុធគ្រប់ពេល និងសង់សំណង់រឹងមាំលើដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់រាប់សិបទីតាំងក្តី។
ជ្រុងមួយនៃបញ្ហានេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ចាត់ទុកទង្វើរបស់ទាហានថៃ មិនត្រឹមតែប្រមាថកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងបង្ករបួសស្នាមលើកងទ័ពកម្ពុជា ព្រមទាំងពង្រីកការឈ្លានពានមិនឈប់ឈរ ចូលក្នុងទឹកដីខ្មែរ។ លោកបន្តជំរុញយ៉ាងទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ និងប្រើយុទ្ធសាស្ត្រមានប្រសិទ្ធភាព តាមរយៈការដាក់សម្ពាធជាអន្តរជាតិទៅភាគីថៃ ឲ្យទទួលខុសត្រូវចំពោះការបង្ករបួសស្នាមមកលើទាហានខ្មែរ និងត្រូវតែដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជា។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖«ខ្ញុំយល់ដូចតែលោក អ៊ុំ សំអាន ដែរ ព្រោះបន្ទាប់ពីមានបទឈប់បាញ់ចុងឆ្នាំ២០២៥មក ថៃមិនដែលឈប់ឈ្លានពានកម្ពុជាទេ គឺថៃទៅជាធ្វើលេណដ្ឋាន ដាក់បន្លាលួស ធ្វើសំណង់រឹង ហើយធ្វើរបងព្រំដែនជាឯកតោភាគីចឹង។ បើយើងនិយាយទៅវាជារឿងរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នហ្នឹង ស្ថានភាពធ្ងន់ទាហានជួរមុខខ្មែររបួសហើយ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមានបំណងចង់បិទព័ត៌មានហ្នឹងមិនផ្សព្វផ្សាយទៀត។ និយាយទៅ វាជាក្តីអាម៉ាស់មួយរបស់រដ្ឋាភិបាល»។
សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បន្តថា ការដែលរដ្ឋាភិបាលបិទព័ត៌មានករណីទាហានខ្មែររបួស ដោយសារថៃគប់គ្រាប់បែកនេះ គឺអាចមកពីលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខ្លាចថៃបើកការវាយប្រហារ ពីព្រោះពេលខ្លះទាហានថៃបាញ់កាំភ្លើងគម្រាមកំហែងកងទ័ពខ្មែរ និងពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមព្រំដែន ជាពិសេសថៃបន្តអុកឡុកគ្រប់រូបភាព ដូចជាបើកឧទ្ធម្ភាគចក្រលើដីខ្មែរ បង្ហោះដ្រូនឈ្លបយកការណ៍ជាដើម។ លោកបន្តថា កម្ពុជាមិនគួរឱ្យថៃឈ្លានពានបានស្រេចចិត្តបែបនេះទេ ព្រោះអាចធ្វើឲ្យទាហានជួរមុខបាក់ទឹកចិត្ត ហើយពលរដ្ឋខ្មែរអស់ជំនឿទៅលើក្រុមគ្រួសារមេដឹកនាំសព្វថ្ងៃកាន់តែខ្លាំងទៅវិញ៕
