ភាពស្ងប់ស្ងាត់នៃចរន្តឈាមសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត កំពុងជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានជាខ្សែច្រវាក់ ដោយក្នុងនោះ ក្រុមអ្នករកស៊ីក្រៅប្រព័ន្ធ ដូចជា អ្នកលក់ដូរតូចតាច អ្នករត់ម៉ូតូឌុប និងរត់កង់បី ជាក្រុមដែលរងគ្រោះមុនគេ និងធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ ដោយសារតែពួកគាត់គ្មានប្រាក់ខែគោល និងពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើលំហូរចំណូលប្រចាំថ្ងៃ។
អាជីវករ គឺលោក លោក គុន ឌីណូ ដែលទើបតែចាកចេញពីក្រុងប៉ោយប៉ែត បានរៀបរាប់ប្រាប់វីអូឌីថា សេដ្ឋកិច្ចនៅក្រុងប៉ោយប៉ែតបានធ្លាក់ចុះ និងខុសស្រឡះពីភាពអ៊ូអរកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន។ លោកថា មូលហេតុចម្បងគឺដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ពីសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនផង ជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-សៀមដែលឈានដល់ការបាញ់គ្នាផង និងការបិទច្រកព្រំដែន ដែលជាដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចតែមួយគត់របស់ក្រុងផ្លូវទល់មួយនេះ។
បន្ថែមលើនេះ លោកថា ការចុះបង្ក្រាបក្រុមស្គែមអនឡាញ (Scam Online) និងជនបរទេសខុសច្បាប់ ដែលបញ្ហាទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យប្រភពចំណូលចំនួន៥របស់លោក បាត់បង់ភ្លាមៗ ដែលជាហេតុបង្ខំចិត្តឱ្យរូបលោក ត្រូវតែចាកចេញពីក្រុងប៉ោយប៉ែតមកទីក្រុងភ្នំពេញ។
លោកបន្តថា៖ «យើងគិតចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០២៣ ចាប់តាំងពីពិភពលោកជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចរួមគ្នាមក រហូតមកដល់សង្គ្រាមខ្មែរ-សៀម ត្រូវបិទច្រកព្រំដែន រហូតមកដល់ បញ្ហាដែលគេចុះបង្ក្រាបស្កែមអនឡាញពួកជនជាតិដែលរស់នៅខុសច្បាប់ គឺគ្មាន មិនទាន់ឃើញមានដំណោះស្រាយណាដែលល្អប្រសើរជាងមុន សម្រាប់ក្រុងប៉ោយប៉ែតទេ គឺមិនមានទេ»។
ទោះយ៉ាងណា ការផ្លាស់ប្ដូរទីជម្រក និងមុខរបរទៅកាន់កន្លែងថ្មី ពិតជាមិនងាយស្រួលឡើយ សម្រាប់ពលរដ្ឋរូបនេះ ដោយលោកត្រូវជួបបញ្ហាប្រឈមនឹងការជ្រើសរើសទីតាំងរស់នៅ ការបារម្ភពីជីវភាពទៅថ្ងៃមុខ និងបញ្ហាសន្តិសុខជាដើម។
ចំណែកពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតសុំថ្លែងក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះ ឱ្យដឹងថា លោកបន្តរស់នៅតំបន់នេះមួយរយៈទៀត ដោយរំពឹងថាស្ថានភាពនឹងធូរស្បើយ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន លោកក៏កំពុងជួបប្រឈមបញ្ហាជីវភាពធ្ងន់ធ្ងរ លក់ទំនិញមិនដាច់ ខណៈផ្ទះជួលនៅតែថ្លៃ។ លោកទទួលស្គាល់ថា ការធ្លាក់ចុះជីវភាពនៅពេលនេះ គឺបណ្ដាលមកពីការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ដែលចិញ្ចឹមពលរដ្ឋដោយផ្ទាល់ និងប្រយោលអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមកនេះ ស្របពេលដែលតំបន់មួយនេះ បានក្លាយជាកន្លែងជាប់គាំងដោយសារវិវាទព្រំដែន។
អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ជីវភាពរបស់ពលរដ្ឋនៅក្រុងប៉ោយប៉ែតស្ទើរតែទាំងស្រុង គឺពឹងផ្អែកលើការដោះដូរទំនញឆ្លងដែន និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការធ្វើដំណើរចេញចូលរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ប្រឈមនឹងការប៉ះពាល់ជីវភាព ពលរដ្ឋដែលក្រាញននៀលបន្តនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ក៏ត្រូវប្រឈមបញ្ហាផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាព ក្រោយផ្ទុះឡើងនូវអំពើចោរកម្ម ឆក់ប្លន់ ជនអនាថាកាន់តែច្រើន ខណៈរថពាសដែករបស់ទាហានថៃ ត្រូវបានដាក់បញ្ឈរជើងត្រៀបត្រានៅត្រើយម្ខាងអូរជាប់ព្រំប្រទល់។
ផ្អែកលើទិដ្ឋភាពច្បាប់ និងគោលនយោបាយជាតិ ការប៉ះពាល់ជីវភាពពលរដ្ឋពេលនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់អំពីសារៈសំខាន់នៃ «យុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធឆ្នាំ២០២៣-២០២៨» របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលផ្តោតលើការគាំពារ និងការសម្រាលបន្ទុកដល់អ្នករកស៊ីក្រៅប្រព័ន្ធ នៅពេលជួបវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ការរឹតបន្តឹង និងការអនុវត្ត «ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម» នាពេលកន្លងមក ទោះបីជាជួយពង្រឹងសន្តិសុខសង្គម ប៉ុន្តែក៏បានធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលធ្លាប់តែពឹងផ្អែកលើវិស័យកាស៊ីណូ និងលំហូរទុនបរទេសប្រែប្រួលរហូតប៉ះពាល់ដល់កម្លាំងទិញក្នុងស្រុកយ៉ាងខ្លាំង។
ទាក់ទិនរឿងនេះ អ្នកវិភាគសង្គម និងការអភិវឌ្ឍ លោកបណ្ឌិត មាស នី លើកឡើងថា វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែត មិនមែនជាការកើតឡើងដោយចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាដំណើរវិវត្តមួយដំបូង ដោយវិបត្តិព្រំដែនគ្រាន់តែបង្កការជ្រួលច្របល់ក្នុងរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយពេលមានការបង្ក្រាបលើល្បែងអនឡាញ (Scam Online) មក ចរន្តសេដ្ឋកិច្ច និងមុខរបរមួយផ្នែកធំនៅក្នុងទីក្រុងនេះត្រូវបានបាត់បង់។
លោកបន្តថា ក្រុមអាជីវករក្រៅប្រព័ន្ធ គឺរស់ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើផលកម្រៃបន្តពីអាជីវកម្មធំៗ ដូច្នេះ នៅពេលដែលរបរធំៗ ដូចជា កាស៊ីណូ សណ្ឋាគារ និងល្បែងអនឡាញត្រូវបានបិទ និងបាត់បង់ភ្ញៀវឆ្លងដែន នោះអ្នករកស៊ីក្រៅប្រព័ន្ធក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តដកថយទៅវិញ ដោយស្វ័យប្រវត្តដែរ។
លោក មាស នី ថ្លែងថា៖ «រឿងនេះ មិនមែនកើតឡើងតែនៅទីក្រុងប៉ោយប៉ែតមួយនោះទេ វានឹងអាចកើតឡើងនៅក្នុងស្រុកដទៃទៀត ដែលនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនដូចគ្នា ប្រសិនបើការបិទព្រំដែននេះ វាមានរយៈពេលយូរតទៅទៀត[…] នេះជារឿងមួយដែលវានឹងកើតឡើងបន្តបន្ទាប់ទៀត ហើយរឿងដែលធំចុងក្រោយនេះ គឺការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់អ្នករកស៊ីធំៗ នៅក្នុងទីក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលអាចនឹងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងទីក្រុងហ្នឹង ត្រូវគាំង នៅក្នុងពេលខាងមុខ»។
គួរបញ្ជាក់ថា ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចព្រំដែនដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា ដែលពឹងផ្អែកលើវិស័យស្នូលធំៗចំនួនបី គឺពាណិជ្ជកម្មព្រំដែន តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស និងវិស័យល្បែងពាណិជ្ជកម្ម (កាស៊ីណូ) ព្រមទាំងសណ្ឋាគារ។ វិស័យទាំងនេះ ធ្លាប់ជាចរន្តឈាមទាក់ទាញកម្លាំងពលកម្ម និងអ្នករកស៊ីក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធរាប់ម៉ឺននាក់ ឱ្យមកប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងសកម្ម។
ទោះជាយ៉ាងណា ក្រោយការរឹតបន្តឹង និងការអនុវត្ត «ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងល្បែងពាណិជ្ជកម្ម» រួមផ្សំនឹងការថមថយនៃលំហូរទុនវិនិយោគបរទេស វិស័យស្នូលទាំងនេះបានធ្លាក់ចុះសន្ទុះយ៉ាងខ្លាំង។ ការប្រែប្រួលនេះបានជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានជាខ្សែច្រវាក់ភ្លាមៗ មកលើក្រុមអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ដូចជា អ្នកលក់ដូរតូចតាច អ្នករត់ម៉ូតូឌុប និងកង់បី ដែលគ្មានប្រាក់ខែគោល និងពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើកម្លាំងទិញប្រចាំថ្ងៃរបស់ភ្ញៀវ និងបុគ្គលិកក្នុងវិស័យទាំងនោះ៕
