ការធ្វើអាជីវកម្មបូមខ្សាច់ និងការនាំចេញពីខេត្តកោះកុង ទៅប្រទេសសិង្ហបុរីជាថ្មីទៀត កំពុងក្លាយជាជំងឺភ័យខ្លាចដល់សហគមន៍តជំនាន់ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ដែលតែងតែបង្កឱ្យបាក់ច្រាំងនិងផ្ទះសម្បែងពលរដ្ឋធ្លាក់ចូលក្នុងស្ទឹង និងទន្លេជាដើម ដែលការណ៍នេះ ជំរុញឱ្យបង្ហាញតម្លាភាព ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្តពលរដ្ឋឡើងវិញ។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ជំរុញឱ្យមេដឹកនាំគ្រួសារលោក ហ៊ុន សែន លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ និងបក្ខពួកនិយម ដើម្បីបង្ហាញតម្លាភាពនៃការលក់ខ្សាច់ទៅកាន់បរទេស និងធានាឱ្យបាននូវផលចំណេញសម្រាប់ជាតិ និងពលរដ្ឋពីធនធានធម្មជាតិទាំងនោះ។
ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ថា បញ្ហាបូមខ្សាច់នេះ មិនមែនជារឿងថ្មីទេ ខណៈកន្លងទៅលោក លី យ៉ុងផាត់ បានបូមខ្សាច់ពីខេត្តកោះកុង លក់ទៅឲ្យប្រទេសសិង្ហបុរីជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរមិនបានអើពើចាត់វិធានការលើសមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងជាអ្នកជំនួញស្និទ្ធនឹងលោក ហ៊ុន សែន រូបនេះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អាជ្ញាធរបែរជាចាប់សកម្មជនមាតាធម្មជាតិដាក់គុកនៅក្នុងខេត្តកោះកុង ដើម្បីគំរាមយុវជនដែលធ្វើសកម្មភាពរារាំងនឹងការបូមខ្សាច់នេះថែមទៀត។
លោកបន្តថា ការរកឃើញថ្មីៗនេះ បញ្ជាក់បន្ថែមថា សកម្មភាពនៃការលក់ខ្សាច់នេះ អត់ទាន់បញ្ចប់ទេ។ ដូច្នេះ ទោះបីខ្មែរសំបូរធនធានខ្សាច់ច្រើន តែប្រើប្រាស់មិនបានត្រឹមត្រូវនោះ វាមិនបានផ្ដល់ផលចំណេញសម្រាប់ជាតិ និងពលរដ្ឋទេ។ លើសពីនេះ លោកថា បើរកឃើញថា ការបូមខ្សាច់នេះ រំលោភបំពានគោលការណ៍ច្បាប់ ឬអត់មានអាជ្ញាប័ណ្ណត្រឹមត្រូវនោះ គឺត្រូវផ្ដន្ទាទោសទៅតាមផ្លូវច្បាប់ ហើយបើមានអាជ្ញាប័ណ្ណ តែមិនអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ ក៏ត្រូវតែចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ដែរ នោះទើបទប់ស្កាត់ការបូមខ្សាច់ដោយអនាធិបតេយ្យបាន។
លោក សឹង សែនករុណា ថ្លែងថា៖ «ប៉ុន្តែយើងដឹងហើយ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង ពោរពេញទៅដោយអំពើពុករលួយ បក្សពួកនិយមតាំងពីក្រោមទៅដល់លើ អញ្ចឹងហើយបានជាបញ្ហាដែលកើតមានឡើង ផលប៉ះពាល់មកលើប្រជាពលរដ្ឋ និងសង្គមហ្នឹង មិនត្រូវបានស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ឬក៏អ្នកដែលមានអំណាចសម្រេចចិត្តហ្នឹង ត្រួតពិនិត្យ និងយកមកចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់ឲ្យបានតឹងរ៉ឹង ត្រឹមត្រូវអ្វីនោះទេ អញ្ចឹងបានជាធនធានទាំងអស់ហ្នឹងនៅតែបន្តហិនហោច នៅតែបន្តប៉ះពាល់មកដល់ប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹងឯង»។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ សង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើអាជីវកម្មខ្សាច់កន្លងមក អត់មានការសិក្សាស្រាវជ្រាវពីផលប៉ះពាល់សង្គម និងបរិស្ថានជាមុនទេ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ផ្ទះសំបែងពលរដ្ឋ ដីធ្លី ស្រែចម្ការ បាក់ឆ្នេរ និងច្រាំងជាដើម។
ការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីចលនាមាតាធម្មជាតិ ទម្លាយព័ត៌មាននៃការនាំខ្សាច់ជាថ្មី ទៅលក់ឱ្យក្រុមហ៊ុននៅប្រទេសសិង្ហបុរីឡើងវិញ ដោយគ្មានការជូនដំណឹងដល់សាធារណជន។
សកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ កញ្ញា មាន លីសា និយាយក្នុងវីដេអូផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពិតជាស្ងាត់តែមិនស្ងៀមមែន តាមរយៈការបើកដៃឱ្យបូមខ្សាច់សមុទ្រលក់ទៅសិង្ហបុរីជាថ្មីម្តងទៀត ខណៈកាលពី ១១ឆ្នាំមុន រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើឱ្យបាត់ខ្សាច់ជាតិជាង ៧០លានតោន ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៧០០ លានដុល្លារ ទៅសិង្ហបុរីហើយ។
កញ្ញាបន្តថា កាលណោះមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលក៏បានសារភាពទាំងអាម៉ាស់ថា ការបូម និងនាំចេញខ្សាច់សមុទ្រ ពិតជាបំផ្លាញបរិស្ថានមែន ទើបក្រសួងរ៉ែ និងថាមពលសម្រេចបញ្ឈប់ជាស្ថាពរនូវការនាំខ្សាច់ទៅបរទេស។ ប៉ុន្តែក្រោយសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ រកឃើញរូបភាពថ្មីនេះឡើងវិញ កញ្ញាបានលើកជាសំណួរថា គេបូមខ្សាច់ទន្លេ កុំឱ្យបាក់ច្រាំង ចុះបូមខ្សាច់សមុទ្រ ដើម្បីអ្វីទៅ?។
កញ្ញា មាន លីសា និយាយថា៖ «ថ្មីៗនេះ យើងបានប្រមូលភស្តុតាងយ៉ាងច្បាស់ការថា សកម្មភាពបូមខ្សាច់ទ្រង់ទ្រាយធំ កំពុងកើតឡើងនៅតាមព្រែក ក្នុងខេត្តកោះកុង។ សាឡង់ និងកប៉ាល់ទាំងនេះ ជាការរបស់ក្រុមហ៊ុនសិង្ហបុរីឈ្មោះ Catalyst Marine & Resources។ យើងរកឃើញថា នាវាដឹកជញ្ជូនយក្ស យ៉ាងតិច ២គ្រឿង មកចតចាំទទួលខ្សាច់ខ្មែរ នៅមុខបន្ទាយទាហានជើងទឹកកោះកុងក្រៅ ឆ្ពោះទៅសិង្ហបុរី ដើម្បីចាក់ពង្រីកដីគេ។ ខ្ញុំមានសំណួរជាច្រើន តែថ្ងៃនេះសុំសួរតែមួយសិនទេ ទៅកាន់លោករដ្ឋមន្ត្រី កែវ រតនៈ ថា តើបម្រាមនាំខ្សាច់សមុទ្រ ឆ្នាំ២០១៧ នោះ ត្រូវបានលោកបោះចោលតាំងពីពេលណា?»។
វីអូឌី ពុំអាចសុំការឆ្លើយតបជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល លោក អ៊ឹង ឌីបូឡា បានទេ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា។
ជុំវិញករណីនេះ អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាអនុប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក សុន ឆ័យ អះអាងថា លោកមិនភ្លេចទេនូវរបាយការណ៍មួយ ស្ដីពីតួលេខដែលផ្ទៀងផ្ទាត់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងសិង្ហបុរី គឺមានការខុសគ្នា ១ជា៣ដង ពីចំនួនខ្សាច់ដែលនាំចេញទៅសិង្ហបុរី កាលពីឆ្នាំ២០១៦។ លោកពន្យល់ថា ភាពគ្មានតម្លាភាពនៃការនាំចេញខ្សាច់ បង្ហាញពីអំពើពុករលួយក្នុងការនាំចេញខ្សាច់ទៅក្រៅប្រទេស។ ទោះយ៉ាងណា លោកនៅតែអះអាងថា បញ្ហានៅពេលនោះនឹងមិនត្រូវបានដោះស្រាយទេ បើគ្មានតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិសួរដេញដោលខ្លាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា។
លោក សុន ឆ័យ ថ្លែងថា៖ «ក៏ប៉ុន្តែដោយសារមាន គណបក្សប្រឆាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា យើងសួរដេញដោលខ្លាំងទៅ ក៏មានការផ្អាកទៅ ពីព្រោះរឿងបូមខ្សាច់នេះ មិនមែនពាក់ព័ន្ធតែរឿងពុករលួយមួយមុខទេ វាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន វាធ្វើឲ្យបាក់ដី វាធ្វើឲ្យបាត់បង់ផ្ទះសំបែងពលរដ្ឋនៅតាមដងទន្លេមេគង្គនេះ»។
មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ ហាក់ចាប់អារម្មណ៍នឹងការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ដែលនិយាយជារបៀបលេងសើចថា គេបូមខ្សាច់កុំឲ្យបាក់ច្រាំង ខណៈដែលពលរដ្ឋបានសើចចំអក និងចាត់ទុកការឆ្លើយបែបនេះ បានបង្ហាញពីការខ្វះការទទួលខុសត្រូវ។ មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងចាស់វស្សារូបនេះ ក៏ផ្ដល់យោបល់មួយចំនួនដល់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យពិនិត្យមើលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ មុនធ្វើការបូមខ្សាច់ និងត្រូវដឹងពីផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានកម្រិតណា។ មួយទៀត គឺត្រូវមានតម្លាភាពឱ្យមានការតាមដាន អង្កេត និងត្រួតពិនិត្យ ឬបញ្ជាក់អំពីទីតាំងដែលត្រូវបូម និងបច្ចេកទេសឲ្យពលរដ្ឋបានដឹង និងចំនួនប្រាក់ចូលរដ្ឋ ជៀសវាងគំរូមិនល្អ ដូចកាលពីឆ្នាំ២០១៥-២០១៦។ ចុងក្រោយ លោកតម្រូវឱ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធចុះពិនិត្យជាក់ស្ដែង ដើម្បីធ្វើឱ្យពលរដ្ឋអស់ចិត្ត ជាជាងឆ្លើយដោះសារ និងផ្គើនពលរដ្ឋថែមទៀត។
របាយការណ៍ស្ដីពីការនាំចេញខ្សាច់ពីកម្ពុជាទៅសិង្ហបុរី បានបង្កការចម្រូងចម្រាសយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែទិន្នន័យរវាងប្រទេសទាំងពីរខុសគ្នាយ៉ាងច្រើន។ យោងតាមទិន្នន័យពីអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Comtrade) ដែលផ្អែកលើទិន្នន័យគយសិង្ហបុរី បានកត់ត្រានាំចូលខ្សាច់ពីកម្ពុជាជាង ៧២ លានតោន ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ២០០៧–២០១៥ ខណៈទិន្នន័យរបស់កម្ពុជា បង្ហាញថា បាននាំចេញត្រឹមជាង ២,៨ លានតោន ប៉ុណ្ណោះ។ គម្លាតប្រមាណ ៧០ លានតោន នេះ បានធ្វើឱ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជនបរិស្ថាន ទាមទារឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យ ដើម្បីបញ្ជាក់មូលហេតុនៃភាពខុសគ្នានេះ។
ចំណែករដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅពេលនោះ បានអះអាងថា ភាពខុសគ្នាអាចបណ្តាលមកពីវិធីសាស្ត្រកត់ត្រាទិន្នន័យគយខុសគ្នា ប៉ុន្តែសង្គមស៊ីវិលមិនជឿលើអំណះអំណាននេះ។ លុះដល់ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានប្រកាសហាមឃាត់ការនាំចេញខ្សាច់សមុទ្រ ដោយទទួលស្គាល់ថា ការបូមខ្សាច់ទ្រង់ទ្រាយធំអាចបង្កហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន៕
