ដំណើរទស្សនកិច្ចជាបន្តបន្ទាប់របស់លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៥ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ និងដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ទៅកាន់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញនូវចំណុចខ្សោយជាយុទ្ធសាស្ត្រ វិបត្តិភាពស្របច្បាប់ និងហានិភ័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៃនយោបាយការបរទេសដែលផ្អែកលើការរស់រានរបស់របបគ្រួសារនិយមជាធំ។
ដំណើរទស្សនកិច្ចទាំងពីរលើកក្នុងឆ្នាំតែមួយនេះ មិនមែនជារឿងចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការគិតគូរជាយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងល្អិតល្អន់ ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិផ្ទៃក្នុង និងរៀបចំគ្រឹះនយោបាយឆ្ពោះទៅកាន់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ក្នុងឆ្នាំ២០២៧ និងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ក្នុងឆ្នាំ២០២៨ ខាងមុខ។
បើវិភាគឱ្យស៊ីជម្រៅ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះត្រូវបានជំរុញដោយកត្តាចាំបាច់ជាច្រើន ទាំងផ្នែកនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងការទូតអន្តរជាតិ។
មូលហេតុចម្បងដំបូងគេបង្អស់ គឺការស្វែងរកការគាំទ្រពេញទំហឹងពីមេដឹកនាំចិន ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សង្គម នយោបាយ និងការវិនិយោគ ដើម្បីស្រោចស្រង់ និងពង្រឹងប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រោះចាប់តាំងពីការឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ មក លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានជួបប្រទះនឹងការរិះគន់ និងសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងពីមជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងអន្តរជាតិ។
បញ្ហាប្រឈមដ៏ធំបំផុត គឺវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនទាន់ងើបឡើងវិញពេញលេញ ភាពកកស្ទះក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ និងការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនៃវិស័យទេសចរណ៍ បើប្រៀបធៀបជាមួយប្រទេសជិតខាង។
លើសពីនេះ របបលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានរងការវាយប្រហារយ៉ាងខ្លាំងពីមជ្ឈដ្ឋានក្នុងស្រុក និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយសារតែបញ្ហានៃការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ឬដែលគេស្គាល់ថាជាការបង្កើតជម្រកឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា និងការលាងលុយកខ្វក់។
របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងស្ថាប័នឃ្លាំមើលអន្តរជាតិជាច្រើនក្នុងចន្លោះឆ្នាំ២០២៤ ដល់ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ សមាជិកសាច់ញាតិត្រកូលហ៊ុន និងឧកញ៉ាដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មួយចំនួនបានរងការចោទប្រកាន់ថាមានការពាក់ព័ន្ធ ឬបើកដៃឱ្យមានសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនេះ។
សម្ពាធអន្តរជាតិនេះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ភាពស្របច្បាប់ និងសមត្ថភាពដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយសារតែសាធារណជនចាប់ផ្តើមរិះគន់អំពីកង្វះអភិបាលកិច្ច និងការមិនអាចទប់ស្កាត់ការរំលោភបំពានលើដែនអធិបតេយ្យភាពជាតិពីសំណាក់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនបរទេស។
ដូច្នេះការធ្វើដំណើរទៅចិនក្នុងឆ្នាំ២០២៦ គឺដើម្បីសុំឱ្យទីក្រុងប៉េកាំងជួយអន្តរាគមន៍ បង្ក្រាបបទល្មើសរួមគ្នា និងផ្តល់ជំនួយសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរូបភាពជាគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗ ដើម្បីបង្ហាញដល់ម្ចាស់ឆ្នោតកម្ពុជាវិញថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានសមត្ថភាពដឹកនាំ និងមានខ្នងបង្អែកអន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ មុននឹងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងឆ្នាំ២០២៨ ចូលមកដល់។
មូលហេតុគន្លឹះទីពីរ ដែលជាក្តីព្រួយបារម្ភបំផុតរបស់លោក ហ៊ុន សែន ក្នុងនាមជាអ្នកនៅពីក្រោយខ្នង និងជាអ្នករៀបចំមាគ៌ានយោបាយ គឺកង្វះខាតការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើរបបដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពីបណ្តាប្រទេសអ្នកវិនិយោគទុនធំៗ។
យោងតាមទិន្នន័យពីក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា គិតត្រឹមឆមាសទីមួយ នៃឆ្នាំ២០២៦ លំហូរទុនវិនិយោគពីបណ្តាប្រទេសខាងលិច ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង មានការថយចុះ ឬស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្ទាក់ស្ទើរ ដោយសារតែការបារម្ភពីបញ្ហាប្រព័ន្ធតុលាការ ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលចិនតែមួយជ្រុង។
លោក ហ៊ុន សែន យល់ច្បាស់ថា ប្រសិនបើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបន្តដុនដាប ហើយគ្មានការវិនិយោគថ្មីៗ ដើម្បីបង្កើតការងារធ្វើសម្រាប់យុវជនទេនោះ វានឹងក្លាយជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខរបប និងអាចបង្កជាចលាចលសង្គម ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការបន្តអំណាចរបស់កូនប្រុសលោក។
ហេតុនេះទើបលោក ហ៊ុន សែន ត្រូវចេញមុខដោយផ្ទាល់ដើម្បីធានាអះអាងចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំចិនថា នយោបាយកម្ពុជានៅតែបន្តរក្សាភាពស្មោះត្រង់ជាមួយចិន ហើយរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវការជាចាំបាច់នូវការចាក់បញ្ចូលទុនវិនិយោគយ៉ាងគំហុកពីក្រុមហ៊ុនយក្សចិន ទាំងក្នុងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ថាមពល និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញជាបន្ទាន់។
ដោយសារតែកត្តាគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពអំណាចនេះហើយ ទើបបង្កើតជាមូលហេតុទីបី ដែលបង្ហាញថា មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងឆ្នាំ២០២៨ ទាំងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចនឹងប្រើប្រាស់គ្រប់វិធីសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីយកចិត្តចិន។
នៅក្នុងបរិបទនយោបាយដែលកម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងភាពឯកោពីប្រទេសលោកខាងលិច ដោយសារតែបញ្ហាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស ទីក្រុងប៉េកាំងគឺជាបង្អែកតែមួយគត់ ដែលអាចផ្តល់ការធានាផ្នែកសន្តិសុខ និងនយោបាយដល់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
ដើម្បីទទួលបានការធានាពីមេដឹកនាំចិនថា របបដឹកនាំរបស់ត្រកូលហ៊ុននឹងទទួលបានការគាំទ្រលើគ្រប់វិស័យ និងស្ថិតស្ថេរយូរអង្វែង គណបក្សកាន់អំណាចអាចនឹងត្រូវធ្វើការដោះដូរ ឬផ្តល់សម្បទាននយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗទៅឱ្យចិន។
ការដោះដូរទាំងនោះ អាចរាប់បញ្ចូលទាំងការបង្កើនល្បឿននៃគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដែលគ្រប់គ្រង ឬគាំទ្រដោយក្រុមហ៊ុនចិន ការផ្តល់សិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ឆ្នេរ និងមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម ក៏ដូចជាការគាំទ្រចិនលើឆាកអន្តរជាតិដោយឥតលក្ខខណ្ឌ ចំពោះបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងបញ្ហាតៃវ៉ាន់។
ការយកចិត្តចិននេះ ធ្វើឡើងក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយ ឱ្យតែធានាបានថា របបលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមិនដួលរំលំផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងមានលុយគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីដំណើរការរដ្ឋបាល និងទិញចិត្តអ្នកបោះឆ្នោតក្នុងស្រុកបាន។
មូលហេតុទីបួន គឺការផ្លាស់ប្តូរ និងផ្ទេរអំណាចការទូតរវាងជំនាន់ចាស់ និងជំនាន់ថ្មី នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌទំនាក់ទំនងបក្ស និងរដ្ឋ។
ការដែលលោក ហ៊ុន សែន ទៅមុន គឺក្នុងនាមជាប្រធានបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងបក្ស និងបក្ស ជាមួយគណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ដែលជាគ្រឹះនយោបាយដ៏រឹងមាំបំផុត។
យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរវាងបក្សទាំងពីរ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ការពង្រឹងចំណងមិត្តភាពដែកថែបនេះ គឺដើម្បីធានាថា ចិននឹងបន្តគាំទ្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាឱ្យកាន់អំណាចជាដរាប។
បន្ទាប់មក ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅពាក់កណ្តាលខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាការបន្តវេនដើម្បីអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងជាក់ស្តែង ក្នុងកម្រិតរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសការចូលរួមក្នុងសន្និសីទបញ្ញាសិប្បនិម្មិតពិភពលោក នៅទីក្រុងស៊ាងហៃ ដើម្បីបង្ហាញថា កម្ពុជាកំពុងដើរទន្ទឹមគ្នានឹងចិនលើផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។
មូលហេតុទីប្រាំ គឺតម្រូវការយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការស្វែងរកតុល្យភាព និងការការពារខ្លួនពីសម្ពាធភូមិសាស្ត្រនយោបាយអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប។
នៅឆ្នាំ២០២៦នេះ សម្ពាធជុំវិញការចោទប្រកាន់ថា កម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យចិនប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម សម្រាប់បម្រើការយោធានៅតែបន្តកើនកម្តៅ។
តាមរយៈការដើរចូលទៅជិតចិនកាន់តែខ្លាំង កម្ពុជាចង់បញ្ជូនសារទៅកាន់លោកខាងលិចថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច ឬការគាបសង្កត់ផ្នែកនយោបាយណាមួយ នឹងមិនអាចធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញចុះចាញ់ឡើយ ប៉ុន្តែវានឹងកាន់តែរុញកម្ពុជាឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងដៃចិនទាំងស្រុង។
ជាងនេះទៅទៀត គណបក្សកាន់អំណាចត្រូវការជំនួយបច្ចេកទេស និងសម្ភារយោធាពីចិន ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ ក្នុងបរិបទដែលសន្តិសុខតំបន់អាស៊ានកំពុងមានភាពមិនប្រាកដប្រជា។
យោងតាមទិន្នន័យផ្លូវការរបស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា ដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីរបៀបវារៈនៃដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ហ៊ុន សែន ថាជាការរឹតចំណងមិត្តភាពកម្រិតកំពូល និងការចុះអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នារវាងសាលានយោបាយនៃបក្សទាំងពីរ។
ស្របពេលជាមួយគ្នានោះ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានចិន ស៊ីនហួ នៅក្នុងអត្ថបទផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានដកស្រង់ប្រសាសន៍របស់លោក ស៊ី ជីនពីង ដែលបានសន្យាថា ចិននឹងបន្តធ្វើជាបង្អែកដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តបំផុតរបស់កម្ពុជា ទោះបីជាស្ថានការណ៍អន្តរជាតិមានការប្រែប្រួលយ៉ាងណាក៏ដោយ។
លើសពីនេះ បើផ្អែកលើរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ចប្រចាំឆមាសទីមួយ ឆ្នាំ២០២៦ របស់ធនាគារពិភពលោក គិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានភាពយឺតយ៉ាវ ដោយសារការងើបឡើងវិញខ្សោយនៃវិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ ដែលចំណុចនេះស្របគ្នានឹងការលើកឡើងថា កម្ពុជាកំពុងស្រេកឃ្លានទុនវិនិយោគពីចិន ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច មុនពេលការបោះឆ្នោតមកដល់។
ចំណែកឯទិន្នន័យនៃការរៀបចំដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត វិញ ត្រូវបានប្រកាសដោយអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយបានបញ្ជាក់ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់ទៅកាន់ប្រទេសចិន ដើម្បីចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍សេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាខ្នាតអន្តរជាតិ ដែលនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការព្យាយាមបង្កើតរូបភាពវិជ្ជមាន និងការទាក់ទាញទំនុកចិត្តលើឆាកអន្តរជាតិឡើងវិញ។
សរុបសេចក្តីមក ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់មេដឹកនាំទាំងពីររូបនៃត្រកូលហ៊ុន ទៅកាន់ប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ២០២៦ មិនមែនគ្រាន់តែជាការទូតធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាយុទ្ធសាស្ត្ររស់រានមានជីវិតផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។
ការស្វែងរកការគាំទ្រពីចិនដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិប្រជាប្រិយភាព លំហូរទុនវិនិយោគ និងសម្ពាធពីអន្តរជាតិ គឺជាកាតព្វកិច្ចចម្បងបំផុត ដើម្បីធានាថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចបន្តគ្រប់គ្រងអំណាចទៅមុខដោយរលូន និងទទួលបានជ័យជម្នះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងឆ្នាំ២០២៨ ខាងមុខ ទោះបីជាត្រូវលះបង់ ឬដោះដូរដោយផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រជាតិកម្រិតណាក៏ដោយ។
យ៉ាងណាក្តី ការយកអនាគតសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពនយោបាយទៅចងភ្ជាប់នឹងទីក្រុងប៉េកាំង ដើម្បីតែការពារអំណាចត្រកូលហ៊ុន មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យកម្ពុជាដាច់ឆ្ងាយពីបណ្តាប្រទេសលោកសេរី និងប្រឈមនឹងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចបន្ថែមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវានឹងរុញច្រានប្រទេសជាតិឱ្យក្លាយជាសមរភូមិជួរមុខនៃសង្គ្រាមត្រជាក់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងមហាអំណាចអាមេរិក និងចិន។
លើសពីនេះ វត្តមានឥទ្ធិពលចិនដែលគ្មានការត្រួតពិនិត្យ ទាំងលើវិស័យសន្តិសុខ និងយោធា និងការធ្វើសម្បទានគម្រោងយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗរបស់ជាតិ អាចបង្កជាការផ្ទុះកំហឹង និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងស្រុក ដែលមើលឃើញថា របបភ្នំពេញកំពុងយកអធិបតេយ្យភាពជាតិទៅដោះដូរនឹងលំនឹងអំណាចរបស់ក្រុមគ្រួសារមួយក្តាប់តូច មុនការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និងឆ្នាំ២០២៨ ចូលមកដល់៕
ដោយ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
