ការរឹតត្បិតសេរីភាពពលរដ្ឋ សេរីភាពសារព័ត៌មាន និងសិទ្ធិនយោបាយពីសំណាក់មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាចកម្ពុជា នៅតែជាប្រធានបទចម្បងដែលមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល លើកឡើងប្រាប់អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ស្ដីពី សិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជាថ្មី គឺលោក ថម អេនឌ្រូស (Tom Andrews) ដែលចាំបាច់ត្រូវជំរុញឱ្យស្តារប្រជាធិបតេយ្យ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលមានប្រទេស១៨ទទួលស្គាល់ រួមទាំងប្រទេសមហាអំណាច។
តាមរយៈការជួបផ្ទាល់នៅព្រឹកថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា នេះ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល អះអាងថា ពួកគេនឹងជំរុញឱ្យមន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិរូបនេះ ក្រើនដល់រំលឹករដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវកាតព្វកិច្ចច្បាប់អន្តរជាតិដែលកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់ ក្នុងការធានាឱ្យបាននូវសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការរស់នៅ និងការពារលំនៅឋាន និងដីធ្លីរបស់ពួកគេដោយគ្មានការភ័យខ្លាច។
នាយកប្រតិបត្តិទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្ស លីកាដូ (LICADHO) ថ្លែងប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ថា មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលលើកយកពីបញ្ហាស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដូចជា សេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋ លំហសេរីភាពសារព័ត៌មាន លំហសេរីភាពនយោបាយ និងស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួនទៀត ដើម្បីជម្រាបជូនទៅអ្នករាយការណ៍ពិសេស ដែលកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា៖ «អង្គការសង្គមស៊ីវិលជួបជាមួយនឹងអ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបានមកបំពេញទស្សនកិច្ច ក៏ដូចជាបំពេញការងារ ក្នុងនាមជាអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២០ ព្រឹកថ្ងៃទី២០នេះ ក្នុងនោះអង្គការស៊ីវិលលើកយកបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា»។
ចំណែកប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ហៅកាត់ CHRAC លោក រស់ សុដ្ឋា ដែលចូលរួមជាមួយមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួននៅព្រឹកថ្ងៃនេះ ឱ្យដឹងថា លោក ថម អេនឌ្រូស បានស្ដាប់នូវការលើកឡើងមួយចំនួន ជុំវិញបញ្ហាប្រឈមដែលកំពុងកើតមាននៅកម្ពុជា ទាក់ទងនឹងរឿងសិទ្ធិមនុស្ស នីតិរដ្ឋ និងប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សជាដើម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកមិនបង្ហាញព័ត៌មានលម្អិតនៃជំនួបនេះទាំងស្រុងទេ។ ប៉ុន្តែលោកសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ត្រូវគោរពស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីស២៣ តុលា ឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន។
លោក រស់ សុដ្ឋា ថ្លែងថា៖ «មានតែចំណុចប៉ុន្មានសំខាន់ហ្នឹងទេ ដែលធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ តាមបែបសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ និងវិបុលភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយសម្រាប់ខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់ ខ្ញុំគិតថា ហ្នឹងគឺជានឹងចំណុចគន្លឹះ សម្រាប់ការធានានូវបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស បញ្ហា… សេដ្ឋកិច្ច យុត្តិធម៌ សេដ្ឋកិច្ច យុត្តិធម៌ បរិស្ថាន ទាំងអស់ហ្នឹង»។
កាលថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ថម អេនឌ្រូស ត្រូវតែងតាំងជាផ្លូវការ បន្ទាប់ពីអតីតអ្នករាយការណ៍ពិសេសគឺលោក វីទីត មុនតាប៊ន (Vitit Muntarbhorn) ដែលជាជនជាតិថៃ បានលាលែងពីតំណែងកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមសម្ពាធនៃការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ជុំវិញភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់លោកចំពោះវិបត្តិព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ អ្នករាយការណ៍ពិសេសថ្មីរូបនេះជាជនជាតិអាមេរិកាំង ដែលជាអ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់ផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជាអតីតអ្នកនយោបាយអាមេរិក ដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើនឆ្នាំ លើកិច្ចការអន្តរជាតិ សិទ្ធិមនុស្ស និងការតស៊ូមតិ។
ក្នុងទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជារយៈពេល ១២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា លោកនឹងជួបមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិ ពលរដ្ឋរងគ្រោះ ជនភៀសសឹកតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងជនរងគ្រោះនៃការជួញដូរមនុស្ស ឬកម្ចីអនឡាញ ព្រមទាំងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល នៃគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ក្រសួងការបរទេស ក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្រសួងយុត្តិធម៌ជាដើម។
ជុំវិញករណីនេះដែរ អនុប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក សុន ឆ័យ ជឿជាក់ថា ការជួបមន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់ ដើម្បីជាសារដាស់តឿនឲ្យរដ្ឋាភិបាល គោរពឲ្យបានត្រឹមត្រូវនូវសិទ្ធិពលរដ្ឋខ្មែរ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសដែលកម្ពុជាបានព្រមព្រៀងទទួលយក។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា អង្គការអន្តរជាតិកំពូលនេះ បានរៀបចំយ៉ាងច្បាស់ពីការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិនយោបាយ ហើយលោកជំរុញឱ្យអ្នកមានកង្វល់និងរងការរឹតត្បិតសេរីភាព រួមមានពលរដ្ឋ អ្នកនយោបាយ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល អ្នកសារព័ត៌មាន អ្នកការពារបរិស្ថានជាដើម ឱ្យប្រាប់ដល់មន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិរូបនេះតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។
លោក សុន ឆ័យ ថ្លែងថា៖ «គួរតែនាំគ្នាទៅផ្តល់ព័ត៌មាន ទៅដល់អ្នកនាំពាក្យនេះឲ្យបានឆាប់ ឲ្យបានរួសរាន់ ដើម្បីគាត់អាចធ្វើរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំរបស់គាត់ ផ្ញើទៅអង្គការសហប្រជាជាតិផង ហើយគាត់អាចនឹងជួបថ្នាក់ដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីជម្រាប និងណែនាំឲ្យគាត់ឲ្យបានដឹង អំពីសភាពការណ៍ដែលគួរតែរដ្ឋាភិបាល…កែលម្អឲ្យបានត្រឹមត្រូវនោះបាទ»។
ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បានឈានដល់កម្រិតដែលអ្នកជំនាញ និងអ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើនបន្តព្រមានអំពីការរឹតត្បិតសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ការបង្ក្រាបអ្នករិះគន់ និងការធ្លាក់ចុះនៃលំហប្រជាធិបតេយ្យ។
កន្លងមក អតីតអ្នករាយការណ៍ពិសេស លោក ស៊ូយ៉ា ប្រាសាទ ស៊ូប៊ែឌី (Surya Subedi) ធ្លាប់ក្រើនរំលឹកដល់រដ្ឋាភិបាល ពិសេសយុវជនថា សង្គមដែលមានអនាគត ទាល់តែចេះទទួលយកមតិខុសគ្នា ដោះស្រាយការខ្វែងគំនិតដោយហេតុផល និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។ ប៉ុន្តែបើកម្ពុជានៅតែបន្តមិនអើពើចំពោះសារទាំងនេះ ផលវិបាកនៅថ្ងៃមុខ អាចធ្វើឱ្យទំនុកចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ មកលើកម្ពុជាកាន់តែធ្លាក់ចុះ៕
