ការប្តេជ្ញាចិត្តបោសសម្អាតឧស្សាហកម្មឆបោកនៅកម្ពុជា ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវគេមើលឃើញថា នឹងមិនជោគជ័យទេ បើមេឧក្រិដ្ឋជនដែលសហគមន៍អន្តរជាតិចង្អុលបង្ហាញ មិនត្រូវបានចាប់ខ្លួនមកផ្តន្ទាទោស ដូចជា លោក ហ៊ុន តូ លោក កុក អាន លោក លី យ៉ុងផាត់ និងលោក ទ្រី ភាព ជាដើមនោះ។
សំណួរដ៏សំខាន់ដែលក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលចោទសួរនៅត្រង់ថា តើកម្ពុជាមានឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដឬទេ ក្នុងការចាប់មេខ្លោង អ្នកមានអំណាច និងបណ្ដាញដែលនៅពីក្រោយឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញមួយចំនួន ជាប់សែស្រឡាយមេដឹកនាំ និងខ្លះជាមនុស្សជំនិតរបស់មេដឹកនាំកំពូល ដែលការណ៍នេះ ពួកគេយល់ថា បើគ្មានការអនុវត្តច្បាប់ដោយឯករាជ្យលើអ្នកនៅពីក្រោយបណ្ដាញទាំងនេះ មានន័យថា ការប្តេជ្ញាចិត្តបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកនៅកម្ពុជា ត្រឹមជាឆាកល្ខោនតែប៉ុណ្ណោះ។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ថា ការបង្ក្រាបមេខ្លោងធំៗ និងអ្នកនៅពីក្រោយឧស្សាហកម្មឆបោកដ៏ធំនៅកម្ពុជា នៅតែជាបញ្ហាប្រឈម ដរាបណារដ្ឋាភិបាលមិនទាន់មានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានឯករាជ្យភាព និងប្រសិទ្ធភាព។
អ្នកតាមដានរូបនេះ បន្តថា ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកថ្មី ក្នុងការលុបបំបាត់បទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា គឺជារបត់យុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការផ្លាស់ប្ដូរអាទិភាពការបរទេសរបស់អាមេរិក មកលើសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន និងឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុឆ្លងដែន។ ប៉ុន្តែលទ្ធភាពនៃការសម្រេចបានជោគជ័យពេញលេញ លោកមើលឃើញថា នៅមានកម្រិត និងអាស្រ័យទៅលើឆន្ទៈនយោបាយជាក់ស្តែង រវាងភាគីកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកផ្ទាល់។
ចំពោះករណីមេខ្លោងធំៗ ដូចជា លោក កុក អាន លោក លី យ៉ុងផាត់ និងលោក ហ៊ុន តូ ជាដើម លោកមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចមិនហ៊ានចាត់វិធានការផ្ទាល់ទេ ហើយត្រូវបានគេមើលឃើញថា មានលក្ខណៈស្មុគស្មាញបំផុត ដោយសារតែបណ្ដាញឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងទំនាក់ទំនងនយោបាយដ៏ជ្រាលជ្រៅ នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ផ្ទុយទៅវិញ ការបង្ក្រាបគឺផ្ដោតលើទីតាំងតូចតាច ឬជនល្មើសថ្នាក់ប្រតិបត្តិការ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធអន្តរជាតិ ជាជាងការប៉ះពាល់ដល់ឫសគល់នៃបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកទាំងនោះ។
លោក សេង វណ្ណលី ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតថា វត្តមានរបស់ទូតថ្មីរបស់អាមេរិកនេះ អាចនឹងបង្កើនសម្ពាធអន្តរជាតិ និងការប្រើប្រាស់ទណ្ឌកម្មហិរញ្ញវត្ថុជាក់លាក់ពីខាងក្រៅលើបុគ្គលពាក់ព័ន្ធ។ ប៉ុន្តែការបោសសម្អាតមេខ្លោងធំៗនៅខាងក្នុងប្រទេស ជាពិសេសអ្នកនៅពីក្រោយឧស្សាហកម្មឆបោកដ៏ធំសម្បើមនេះ ខ្ញុំគិតថា នឹងនៅតែជាប្រធានបទប្រឈម និងមានភាពស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ ជាពិសេសដរាបណារដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនទាន់មានឆន្ទៈនៅក្នុងការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធអនុវត្តច្បាប់ដោយស៊ីជម្រៅ និងប្រកបដោយឯករាជ្យភាពពិតប្រាកដនោះទេបាទ»។
ការលើកឡើងរបស់អ្នកឃ្លាំមើលដូច្នេះ បន្ទាប់ពីបេក្ខភាពឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា លោក គ្រីស្តូហ្វ័រ អាន់ដឺសុន (Christopher Anderson) ថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ថា យុទ្ធសាស្ត្រអាទិភាពរបស់លោក គឺប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ដែលបានបោកយកលុយពលរដ្ឋអាមេរិករាប់សិបពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយលោកនឹងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកម្ពុជា និងអាមេរិក ដើម្បីការពារសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងយកចិត្តទុកដាក់ពីបញ្ហានៃការពង្រីកឥទ្ធិពលចិនផងដែរ។ សម្រាប់លោកជឿថា ទោះមិនអាចលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញទាំងស្រុងក៏ដោយ ក៏វាអាចកាត់ផ្ដាច់បណ្ដាញ និងចាប់ខ្លួនមេខ្លោងសំខាន់ៗបានមួយកម្រិត។
ឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២១ ខែកក្កដា ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងមហាផ្ទៃ បានពង្រឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា តាមរយៈយន្តការបង្ក្រាបចំនួន៣។ ទី១ កម្រិតរាជរដ្ឋាភិបាល ដឹកនាំគោលនយោបាយប្រយុទ្ធប្រឆាំងបទល្មើសឆបោក ទី២ ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ដឹកនាំប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប បោសសម្អាត និងកម្ទេចបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម ខណៈទី៣ គឺរដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្ត ដឹកនាំកម្លាំងចម្រុះនៅមូលដ្ឋាន។
លើសនេះ លោកថា រដ្ឋាភិបាលកាន់តែបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេស និងស្ថាប័នអន្តរជាតិជាង ២០ រួមទាំង FBI របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកអះអាងបន្តថា បណ្ដាញឆបោកទ្រង់ទ្រាយធំត្រូវបានបង្ក្រាប ខណៈក្រុមតូចៗដែលនៅសេសសល់កំពុងត្រូវបានតាមកម្ទេច។
យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ សម្ដែងការស្វាគមន៍ចំពោះបេក្ខជនឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកថ្មីប្រចាំកម្ពុជា ដែលបានលើកយកករណីឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មកធ្វើជាវិញ្ញាសា ដើម្បីឱ្យគណៈកម្មាធិការវាយតម្លៃលើបេក្ខភាពរបស់លោក ហើយលោកគូសបញ្ជាក់ថា ការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានេះ គឺកម្ពុជាបានធ្វើតាំងពីអាណត្តិទី៦ ក្នុងពេលលោក ហ៊ុន សែន នៅជានាយករដ្ឋមន្ត្រីមកម្ល៉េះ។ បន្ថែមពីនេះ លោកថា ការបង្ក្រាបករណីនេះ បានធ្វើកាន់តែខ្លាំង ដោយសារវាជាបទល្មើសសកល ដែលកម្ពុជាត្រូវតែចូលរួមកាន់តែខ្លាំង។
លោក ទូច សុឃៈ ថ្លែងថា៖ «យើងបច្ចុប្បន្ននេះ គឺបើកចំហជើងមេឃសហការ ជាមួយនឹងបណ្តាប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោក ជាមួយនឹងតួអង្គអន្តរជាតិទាំងអស់ ហើយជាមធ្យម បច្ចុប្បន្នយើងបានកំពុងសហការគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ជាមួយបណ្តាតួអង្គអន្តរជាតិ និងបណ្តារដ្ឋផ្សេងៗប្រមាណជា ២០ជាង។ ហើយខ្ញុំសូមលើកឡើងត្រួសៗ ទីមួយ គឺជាមួយភាគីចិន ទីពីរ ជាមួយកូរ៉េ ទីបី ជាមួយនគរបាលអូស្ត្រាលី ហើយជាពិសេស គឺបានកំពុងតែសហការគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាទីបំផុត ជាមួយនឹង FBI របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបាទ»។
អ្នកនាំពាក្យរងរូបនេះ សង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជាមានឆន្ទៈនយោបាយ និងយន្តការច្បាស់លាស់ ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដោយទទួលស្វាគមន៍កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងនាមជារដ្ឋអធិបតេយ្យដែលមានសិទ្ធិស្មើគ្នា និងមិនមែនជាការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង។ លើសពីនេះ លោកអះអាងថា កម្ពុជាខ្លួនឯងក៏ជាជនរងគ្រោះពីឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនេះ ហើយកម្ពុជាប្ដេជ្ញាពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការឱ្យកាន់តែរឹងមាំ ស្មោះត្រង់ តម្លាភាព និងមានប្រសិទ្ធភាព។
ជុំវិញករណីនេះដែរ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក ប៉ោ មករា យល់ឃើញថា ប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ មិនអាស្រ័យលើការប្ដេជ្ញារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ឬកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើឆន្ទៈនយោបាយរបស់កម្ពុជាខ្លួនឯង។
លោកព្រមានថា ការបង្ក្រាបតែបណ្ដាញឆបោក ដោយមិនដោះស្រាយអំពើពុករលួយ បក្ខពួកនិយម និងភាពធ្លុះធ្លាយក្នុងស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់ គឺប្រៀបដូចជាវែកចក មិនមែនយកចកចេញពីទឹក។ លោកអះអាងថា បើកម្ពុជាមិនមានឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការបង្ក្រាបអំពើពុករលួយ និងអនុវត្តច្បាប់ដោយពេញលេញ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញ នឹងនៅតែមានដដែរ ទោះមានការគាំទ្រ និងសម្ពាធពីអន្តរជាតិក៏ដោយ។
លោក ប៉ោ មករា ថ្លែងថា៖ «បើភាពទន់ខ្សោយនៃឆន្ទៈនយោបាយក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំង វាជាបញ្ហាសំខាន់ណា វាជាបញ្ហាដែលអាចនិយាយបានថា ប្រសិទ្ធភាពមិនប្រសិទ្ធភាពណា អ៊ីចឹង…ឆន្ទៈនយោបាយនេះ វាជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាដោះស្រាយបញ្ហាហ្នឹង អ៊ីចឹងរឿងផ្សេងៗដូចជាការប្ដេជ្ញារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកអី វាជារឿងបន្ទាប់បន្សំទេ ចំពោះខ្ញុំមើលឃើញទិដ្ឋភាពទូទៅ»។
របាយការណ៍ថ្មីរបស់ Amnesty International បង្ហាញថា ទោះបីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាងថា បានជោគជ័យក្នុងការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញក៏ដោយ ក៏បទល្មើសនេះនៅតែបន្តមានទ្រង់ទ្រាយធំ។ គិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការនេះបានរកឃើញមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកចំនួន ៨៦ទីតាំង និងបានសម្ភាសជនរងគ្រោះ ៧៣នាក់ មកពី១៦ប្រទេស ដែលរៀបរាប់ពីការជួញដូរមនុស្ស ពលកម្មដោយបង្ខំ ទារុណកម្ម ការរំលោភផ្លូវភេទ និងការឃុំខ្លួនខុសច្បាប់។
របាយការណ៍ ក៏បង្ហាញការព្រួយបារម្ភថា ជនសង្ស័យជាមេខ្លោងមួយចំនួន ដែលត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកកំណត់អត្តសញ្ញាណ មិនទាន់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឬយកមកផ្ដន្ទាទោសនៅឡើយ ដូច្នេះ វាបង្កើតសំណួរធ្ងន់ធ្ងរអំពីប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្ក្រាប និងការអនុវត្តតាមការប្ដេជ្ញារបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការលុបបំបាត់ឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញ៕
