ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងភូមិចំនួន ៨ ក្នុងឃុំជ្រោយស្វាយ និងឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខកចិត្តនឹងអាជ្ញាធរខត្តនេះ មិនយកចិត្តទុកដាក់ការពារព្រៃកោងកាង ស្របតាមបទបញ្ជារបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្កឱ្យប៉ះពាល់ដល់មុខរបរនេសាទត្រីលក្ខណៈគ្រួសារចិញ្ចឹមជីវិតរបស់អ្នកភូមិ។
អ្នកភូមិថា សកម្មភាពកាប់ទន្ទ្រានព្រៃកោងកាង ដើម្បីរានយកដីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ កាន់តែរាលធំឡើងដោយគ្មានការទប់ស្កាត់នៅឡើយទេមកទល់ពេលនេះ។
ប្រជានេសាទរស់នៅឃុំជ្រោយស្វាយ អ្នកស្រី ហៀប ឪ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដាថា បច្ចុប្បន្នដើមកោងកាងរាប់ពាន់ដើមជាថ្មីទៀត ត្រូវគេកាប់ផ្ដួលអស់ជាច្រើនតំបន់ រួចដុតកម្ទេចចោលហើយចាក់ដីលុប ដើម្បីធ្វើជាកម្មសិទ្ធិបុគ្គលរបស់ក្រុមអ្នកមានលុយ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ទីកន្លែងនេសាទត្រីរបស់អ្នកភូមិ រស់នៅតំបន់សមុទ្រ។
អ្នកស្រីថា ក្រុមឈ្មួញបន្តកាប់រានព្រៃកោងកាង ឋិតនៅចំណុចភូមិសារ៉ាយខាងជើង ឃុំជ្រោយស្វាយ ដោយតំបន់ខ្លះមានព័ទ្ធរបងថ្មរានយកដីធ្វើកម្មសិទ្ធិ។
អ្នកស្រី ហៀប ឪ និយាយថា៖ «ក្ដាមខ្យងក៏ប៉ះពាល់ដូចគ្នា ក្ដាមខ្យងហ្នឹងរស់នៅតែព្រៃកោងកាងហ្នឹងហើយ ព្រៃហ្នឹងហើយ។ បើកាប់អស់ បានអីទៅរកទៀត? ចុះគ្នារកងាវ ក្តាបមកលក់? អ្នកទិញរាល់ថ្ងៃ មានក្ដាមណាទិញ? បើគេកាប់ព្រៃកោងកាងអស់ហើយ»។
កាលពីសប្តាហ៍មុន ពលរដ្ឋមួយក្រុម បានធ្វើដំណើរដល់ទីតាំងព្រៃកោងកាង ដែលទើបតែកាប់រាន និងព័ទ្ធរបង ធ្វើកម្មសិទ្ធិនៅតំបន់មានផ្លាកហាមឃាត់ ឋិតក្នុងភូមិសារ៉ាយខាងជើង ឃុំជ្រោយស្វាយស្រុកស្រែអំបិល។ សហគមន៍សោកស្តាយកេរមរតកដូនតា ដែលជាឆ្នាំងបាយរបស់អ្នកភូមិប្រឈមការបាត់បង់ទាំងស្រុង។
សកម្មភាពកាប់ទន្ទ្រានព្រៃកោងកាងនោះ គេឃើញមានដើមកោងកាងរាប់ពាន់ដើម ត្រូវគេអារផ្តួលទុកឱ្យក្រៀមងាប់ រួចដុតកម្ទេចចោល បង្កឱ្យប៉ះពាល់ជម្រកត្រី និងជីវចម្រុះសមុទ្រដែលជាកន្លែងសហគមន៍នេសាទត្រី ចិញ្ចឹមជីវិតជាច្រើនជំនាន់មកហើយ។
អ្នកស្រី ហៀប ឪ បន្ថែមថា តំបន់ព្រៃកោងកាងដែលកាប់រាននោះ ជាជម្រកដ៏សំខាន់របស់សត្វងាវ បង្កង និងក្តាមសមុទ្រ ដែលអ្នកភូមិតែងតែដើរចាប់តាមគុម្ពព្រៃ ហើយអាចរកចំណូលបានចន្លោះ ៥ម៉ឺនរៀល ដល់ជាង ១០ម៉ឺនរៀលក្នុងមួយថ្ងៃ។
អ្នកស្រីថា ពេលខ្សត់ព្រៃកោងកាង សត្វសមុទ្រគ្មានជម្រករស់នៅ ហើយសហគមន៍គ្មានកន្លែងនេសាទលក្ខណៈគ្រួសារទៀតទេ ក៏បង្ខំចិត្តធ្វើចំណាកស្រុក និងខ្លះទៀតដើរស៊ីឈ្នួលធ្វើកម្មករឱ្យគេនៅខេត្តឆ្ងាយៗ។
អ្នកស្រី ហៀប ឪ បន្តថា៖ «ក្តាបស្រឺត ក្តាមខ្មែរ ងាវអី វានៅធ្វើរន្ធក្នុងព្រៃកោងកាង ហើយដូចបង្ការអី វាឡើងមកពងក្នុងព្រៃកោងកាង។ កាប់ព្រៃកោងកាងប៉ះពាល់ច្រើន»។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីមេឃុំជ្រោយស្វាយ លោក ប៊ុន រ៉េ បាននៅឡើយទេ នៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ដោយទូរសព្ទមិនទាន់អាចទាក់ទងបាន។
រីឯអភិបាលខេត្តកោះកុង លោកស្រី ឈី វ៉ា និងប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកោះកុង ហ៊ុន ម៉ារ៉ាឌី ក៏ពុំអាចទាក់ទងបានដែរគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៤ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាឱ្យក្រសួងបរិស្ថាន រដ្ឋបាលខេត្តកោះកុង និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ស៊ើបអង្កេត និងបង្ក្រាបករណីទន្ទ្រាន ចាក់ដីលុប និងកាប់ឆ្ការព្រៃកោងកាងធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនៅតំបន់ឆ្នេរ។ លោកបញ្ជាឱ្យចាត់វិធានការច្បាប់ ដោយដកហូតដីព្រៃកោងកាងត្រឡប់មកវិញ និងលុបចោលរាល់ឯកសារ ឬប័ណ្ណកាន់កាប់ខុសច្បាប់ទាំងអស់។
ជុំវិញរឿងនេះ មន្ត្រីសម្របសម្រួលសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុកខេត្តកោះកុង លោក ង៉ែត ស៊ីណាប់ ស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរខេត្តកោះកុង គួរតែចុះស៊ើបអង្កេត និងស្រាវជ្រាវរឿងនេះឱ្យជាក់លាក់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យចំគោលដៅ ដោយត្រូវអនុវត្តច្បាប់អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។
លោក ង៉ែត ស៊ីណាប់ ថ្លែងថា៖ «ចាក់ដី កាប់ទន្ទ្រាននូវព្រៃលិចទឹក ព្រៃជម្រកត្រីពង ឬក៏អីហ្នឹង គឺវាមានការប៉ះពាល់ដល់… ដល់ការបាត់ធនធានធម្មជាតិសមុទ្រ ជីវចម្រុះ ក៏ដូចជាការកាត់បន្ថយនូវការនេសាទរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នេសាទមិនបានទៀតអញ្ចឹងណា»។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ បន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នសកម្មភាពកាប់ទន្ទ្រានព្រៃកោងកាងមានច្រើនតំបន់ទៀត រួមមាន តំបន់ពាមក្រសោប ក្នុងស្រុកមណ្ឌលសីមា តំបន់ដំណាក់ក្បូន ឃុំជីខលើ ក្នុងស្រុកស្រែអំបិល និងតំបន់ជ្រោយស្វាយ។
សហគមន៍ចាត់ទុក ព្រៃកោងកាងជារនាំងការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ទប់ស្កាត់ការហូរច្រោះដីតាមមាត់សមុទ្រ កាត់បន្ថយឥទ្ធិពលព្យុះ និងរលកសមុទ្រ។ លើសពីនេះ វាជាជម្រកដ៏សុវត្ថិភាពសម្រាប់ពពួកសត្វសមុទ្រ ដូចជា ក្តាម បង្កង និងជាកន្លែងកម្សាន្តផ្នែកទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដែលជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពសហគមន៍មូលដ្ឋាន៕
