ខួបមួយឆ្នាំដែលថៃបានបើកការឈ្លានពានមកលើកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានចាត់ទុកថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដានេះថា ជាថ្ងៃដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបចងចាំមិនអាចបំភ្លេចបាន អំពីការរំលោភបំពានរបស់ថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា។
ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើលវិញ ចាត់ទុកព្រឹត្តិការណ៍ឈ្លានពានដែលថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរមួយផ្នែកទៀតនេះ បានលាតត្រដាងពីភាពអសមត្ថភាពយ៉ាងខ្លាំង របស់រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលមិនបានធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ព ដើម្បីការពារទឹកដី គិតតែពីពង្រឹងក្រុមបង្ក្រាបបាតុកម្ម និងក្រុមអង្គរក្ស ដើម្បីបង្ក្រាបខ្មែរគ្នាឯង ដើម្បីក្តោបអំណាចតពូជ។
នៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយបន្តផ្ទាល់ស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដានេះ លោកប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល បានថ្លែងថា ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ គឺជាខួបគម្រប់មួយឆ្នាំគត់ នៃការចាប់ផ្តើមធ្វើសង្គ្រាមឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាទាំងបំពាន ពីសំណាក់កងកម្លាំងយោធាថៃ។ វាជាថ្ងៃដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបចងចាំមិនភ្លេច អំពីការរំលោភបំពានមកលើដែនអធិបតេយ្យភាពបូរណភាពទឹកដី រំលោភលើសិទ្ធិមានលំនៅដ្ឋានសមរម្យ សិទ្ធិចៀសផុតពីការជ្រៀតជ្រែកខាងលំនៅដ្ឋាន ពីការរឹបអូស ឬលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន ដែលច្បាប់អន្តរជាតិបានហាមប្រាម។
លោកថា៖ «ជនស៊ីវិលកម្ពុជាជាច្រើន បានរងគ្រោះដោយគ្រាប់ផ្លោងការទម្លាក់គ្រាប់បែកចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ពីសំណាក់កងយោធាថៃ ខណៈជនភៀសសឹកជិត ៦៥ម៉ឺននាក់ បានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះសំបែងដោយបង្ខំ។ កុមារកម្ពុជាជាច្រើន បានឃ្លាតចាកឆ្ងាយពីសាលារៀន ខណៈហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនបានរងការបំផ្លិចបំផ្លាញ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ នៅមានជនភៀសសឹកប្រមាណជា ២ម៉ឺននាក់ផ្សេងទៀត ក្នុងនោះភាគច្រើនជាស្ត្រី និងកុមារ នៅតែមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះសំបែងពួកគេវិញបាននៅឡើយទេ ដោយសារតែការរារាំងដោយរបងលួសដោយទូរកុងតឺន័រ ឬក៏បញ្ហាសុវត្ថិភាព»។
លោក អ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដានេះថា ក្នុងខួប១ឆ្នាំនៃការបើកការឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា គឺបានឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអសមត្ថភាពដឹកនាំប្រទេស របស់លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលធ្វើឱ្យថៃអាចដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាបានរហូតដល់៧៦ទីតាំង ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក ខណៈមេដឹកនាំត្រកូលហ៊ុនកាន់អំណាចជាង ៤០ឆ្នាំ មិនបានធ្វើទំនើបកម្មវិស័យយោធាដើម្បីការពារទឹកដី គិតតែពីខំពង្រឹងក្រុមបង្ក្រាបបាតុកម្ម និងកងអង្គរក្សបង្ក្រាបខ្មែរគ្នាឯង ដើម្បីក្តោបអំណាចតពូជ។
លោកបញ្ជាក់ថា កងទ័ពជួរមុខក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត គឺក្រីក្រតោកយ៉ាក គ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ គ្មានអាវក្រោះ មួកពាក់ការពារជីវិត គ្មានកាំភ្លើងទំនើប គ្មានគ្រាប់គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបាញ់តបតជាមួយសត្រូវគ្មានយន្តហោះចម្បាំង គ្មានដ្រូន ទើបកងទ័ពថៃអាចចូលឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរបានតាមអំពើចិត្ត។
លោកថា៖ «បុព្វហេតុនៃសង្គ្រាមនេះ គឺដោយសារតែត្រកូលហ៊ុន មានជម្លោះជាមួយត្រកូលថាក់ស៊ីនបងប្អូនធម៌ហ្នឹងឈ្លោះគ្នា ដោយសារលោកហ៊ុន សែន ចាញ់បោករឿងទិញភាគហ៊ុន នៅប្រទេសថៃ ហៅលោកថាក់ស៊ីន បោកគាត់អស់រាប់រយពាន់លានដុល្លារ ដល់ចឹងទៅក៏មានជម្លោះ ហើយលោក ហ៊ុន សែន ចេញខ្សែអាត់សំឡេងដែលគាត់សន្ទនាជាមួយអ្នកស្រី ផែថងថាន ផង វាធ្វើឱ្យសង្គ្រាមផ្ទុះឡើងដោយសារត្រកូលហ៊ុន និងត្រកូលថាក់ស៊ីន មានជម្លោះហ្នឹងគ្នា ធ្វើឱ្យមានសង្គ្រាមកើតឡើងរវាងកម្ពុជានិងថៃ ថៃគេយកលេស និងលេសមួយទៀត គឺមានបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញច្រើន»។
ចំណែក លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា ការចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់សៀមមកលើកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្កវិនាសកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមកលើប្រាសាទបុរាណខ្មែរជាច្រើន និងពលរដ្ឋខ្មែររាប់ស៊ឹបម៉ឺននាក់ រត់ភៀសសឹកបាត់បង់ផ្ទះសំបែងស្រែចម្ការ និងបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីមួយផ្នែកទៀតទៅថៃ។
លោកថា៖ «មួយឆ្នាំនេះ បង្ហាញពីការឈឺចាប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់គ្នា ហើយក៏ជាសារដាស់តឿនទៅដល់រដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត លោកហ៊ុន សែន ត្រូវធ្វើយ៉ាងណា ដើម្បីដាក់សម្ពាធថៃដកកងទ័ពចេញពីកម្ពុជា ត្រូវធ្វើយ៉ាងណាប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ហើយត្រូវធ្វើយ៉ាងណាប្រើសិទ្ធិការពារទឹកដីជាក់ស្តែងនៅតំបន់ព្រំដែន។ សារនេះរំលឹកជូនទៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវតែមានការទទួលខុសត្រូវចំពោះទឹកដីជាតិ ខណៈបច្ចុប្បន្នថៃពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរមិនឈប់ឈរ កើនឡើងដល់ជាង៧០ទីតាំងទៅហើយ»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយប្រចាំតំបន់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក ក៏បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដានេះដែរថា ក្នុងរយៈពេល១ឆ្នាំកន្លងមកនេះ រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោកហ៊ុន ម៉ាណែត នៅមិនទាន់បានបង្ហាញសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីពីការឈ្លានពានរបស់ថៃនៅឡើយទេ។ ជំនួសឱ្យការបង្ហាញពីវិធានការច្បាស់លាស់ និងម៉ឺងម៉ាត់ លោកមើលឃើញថា ការឆ្លើយតបភាគច្រើនមានភាពយឺតយ៉ាវ ហើយប្រជាពលរដ្ឋមិនទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ អំពីអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្វើដើម្បីការពារទឹកដីនោះទេ។ នេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនមានការព្រួយបារម្ភ និងបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកថា៖ «នៅក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរបង្ហាញពីភាពជាអ្នកដឹកនាំដែលអាចការពារផលប្រយោជន៍ជាតិបាន ទាំងតាមផ្លូវការទូត និងយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែតាមការមើលឃើញរបស់ខ្ញុំ រដ្ឋាភិបាលមិនទាន់មានយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ ក្នុងការទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ពីភាគីថៃនៅឡើយទេ។ ខ្ញុំជឿថា ប្រជាពលរដ្ឋមិនចង់ឮតែសន្ទរកថា ឬក៏សេចក្តីថ្លែងការណ៍នានានោះទេ ប៉ុន្តែចង់ឃើញលទ្ធផលជាក់ស្តែងដែលថាទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា ត្រូវបានការពារយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាព»។
បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើ ននៅតែបន្តភៀសខ្លួនចេញពីតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ ដោយសារថៃឈ្លានពាន ហើយពួកគាត់កំពុងរស់នៅក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជា គ្មានទិសដៅច្បាស់លាស់ និងមិនដឹងថា ពេលណាទើបអាចវិលត្រឡប់ទៅរកលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួនវិញ ដោយមានសុវត្ថិភាព។ ស្ថានភាពបែបនេះ បានធ្វើឱ្យគ្រួសារជាច្រើនបាត់បង់ចំណូល កូនៗខកខានការសិក្សា ហើយជីវភាពរស់នៅកាន់តែជួបការលំបាក។
លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ការកាតព្វកិច្ចសំខាន់របស់រដ្ឋាភិបាល គឺមិនមែនត្រឹមតែការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវធានាសុវត្ថិភាព និងសេចក្តីសុខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះ ដោយសារតែទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ។
បន្ថែមពីនេះ ប្រជាពលរដ្ឋគួរតែទទួលបានព័ត៌មានច្បាស់លាស់ ពីស្ថានការណ៍និងផែនការរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីឱ្យពួកគាត់អាចរៀបចំជីវិត និងមានក្តីសង្ឃឹមក្នុងការវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ នៅពេលដែលស្ថានភាពអំណោយផល។ លោក វណ្ណលី សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលនឹងដាក់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងសុខទុក្ខរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត ពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋមិនចង់រស់នៅ ក្នុងស្ថានភាពភ័យខ្លាច ឬក៏បន្តភៀសខ្លួនដោយគ្មានថ្ងៃកំណត់បែបនេះនោះទេ។ ពួកគាត់ចង់វិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន ដោយសុវត្ថិភាព និងរស់នៅក្នុងប្រទេសដែលអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីត្រូវបានការពារយ៉ាងរឹងមាំ។
លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត មិនអាចបង្ហាញលទ្ធផលជាក់ស្តែងក្នុងការសម្រេចគោលដៅទាំងនេះបានទេ នោះការរិះគន់ និងការទាមទារឱ្យមានការទទួលខុសត្រូវពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ នឹងនៅតែបន្តកើតឡើងជាប្រចាំ៕
