ក្រសួងមហាផ្ទៃ ស្នើនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជុំវិញការអនុវត្តរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកឡើងវិញ នៅរាជធានី-ខេត្តចំនួន ៥ ដែលមានអត្រាគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ជាងគេ ខណៈរយៈពេល៦ខែដើមឆ្នាំនេះ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មានកំណើន ២០% បើប្រៀបធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន ក្រោយពីមានការផ្អាកអនុវត្តមួយរយៈដោយសារស្ថានភាពសង្គ្រាម តាមព្រំដែន និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកលដោយសង្គ្រាមនៅមជ្ឈឹមបូព៌ា។
លិខិតរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក លោក ស សុខា ដាក់ជូនលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ បានលើកឡើងថា បន្ទាប់ពីផ្អាកការរឹតបន្តឹងច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦នេះ ដោយសារស្ថានការណ៍សង្គ្រាមតាមព្រំដែន និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកលដោយសង្គ្រាមនៅមជ្ឈឹមបូព៌ា បានបណ្តាលឱ្យគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅទូទាំងប្រទេស បានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។
ក្រសួងបន្តថា ក្នុងរយៈពេល៦ខែដើមឆ្នាំនេះ ធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំ២០២៥ គ្រោះថ្នាក់បានកើតឡើងចំនួន ១ ២៧៩លើក លើ១០៦៦លើក ដែលចំនួននេះមានកំណើន ២១៣លើក ស្មើនឹង២០% ក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់ ៧៧៣នាក់ លើ ៦៩៤នាក់ កើនឡើង ៧៩នាក់ ស្មើ១១% និងអ្នករបួសមានចំនួន ១៩៤៤នាក់ លើ ១៤៧៦នាក់ កើនឡើង ៤៦៨នាក់ ស្មើ៣២%។ គ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះ កើតឡើងដោយសារមូលហេតុ ការបើកបរក្នុងល្បឿនលឿន៤៦% ការមិនគោរពសិទ្ធិអាទិភាព២២% ការមិនប្រកាន់ស្តាំ ១២% ការវ៉ាជែង៧% ការបត់មិនប្រយ័ត្ន៦% ការបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង៤% និងកត្តាផ្សេងៗ៣%។
ចំណែក រាជធានី-ខេត្តដែលមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើនជាងគេ រួមមាន រាជធានីភ្នំពេញ ៤៥៦លើក ខេត្តព្រះសីហនុ ៩២លើក កណ្តាល ៧៥លើក កំពង់ស្ពឺ ៥៧លើក និងស្វាយរៀង ៥៥លើក។ ភាគច្រើនលើសលប់នៃការបង្កគ្រោះថ្នាក់ គឺបណ្តាលមកពីកត្តាអ្នកបើកបរយានយន្តមិនគោរពច្បាប់ ឬធ្វេសប្រហែស ដែលបញ្ជាក់បានថា ស្មារតីអ្នកបើកបរខ្លាចនគរបាល ជាងខ្លាចច្បាប់។
ដើម្បីទប់ស្កាត់និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ អត្រាស្លាប់ របួស និងការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងរួមចំណែកជំរុញការអនុវត្តគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីរបស់រដ្ឋាភិបាល គណៈកម្មាធិការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក ស្នើដល់នាយករដ្ឋមន្ត្រី សុំអនុវត្តវិធានការរឹតបន្តឹងច្បាប់ស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកឡើងវិញ ចាប់ពីថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦តទៅ។ ចំណែកឯការរឹតបន្តឹងអនុវត្តច្បាប់ នឹងធ្វើឡើងតែនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រដែលមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើន រួមមាន រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកណ្តាល ខេត្តកំពង់ស្ពឺ និងខេត្តស្វាយរៀង ដោយផ្តោតលើអំពើល្មើសដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ រួមមាន ការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ ការបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង ការមិនគោរពសញ្ញាសិទ្ធិអាទិភាព និងភ្លើងស្តុប និងការដឹកជញ្ជនទំនិញសំពីងសំពោង។
អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ មានប្រសាសន៍នៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះថា ការអនុវត្តរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ជាថ្មីទៀតនេះ ក្រសួងរងចាំគោលការណ៍ពីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ថាត្រូវអនុវត្តពេលថ្ងៃ ឬពេលយប់ ឬទាំងពេលថ្ងៃនិងពេលយប់ព្រមគ្នា និងអនុវត្តស្របទៅតាមច្បាប់។
ជាមួយគ្នានេះ លោកថា ការអនុវត្តលើកនេះ សម្រាប់នៅរាជធានីភ្នំពេញ សមត្ថកិច្ចក៏នឹងមានបំពាក់កាម៉េរ៉ាសុវត្ថិភាពនៅតាមគោលដៅមួយចំនួនផងដែរ ដើម្បីបង្ហាញតម្លាភាពចំពោះការអនុវត្តច្បាប់របស់មន្ត្រី ហើយប្រសិនបើអ្នកប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរត្រឹមត្រូវ និងគោរពទៅតាមច្បាប់ ហើយរងនូវភាពអយុត្តិធម៌ណាមួយពីមន្ត្រីចរាចរណ៍ និងមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់នោះ គឺពួកគាត់អាចប្តឹងផ្តល់បាន។
លោកថា៖ «គោលដៅនៃការអនុវត្តមួយចំនួន ជាពិសេសគឺភ្នំពេញ ដែលយើងនឹងបំពាក់កាម៉េរ៉ាសុវត្ថិភាពដើម្បីគ្រប់គ្រងនូវសកម្មភាពទាំងមូលនៃប្រតិបត្តិការ បង្ហាញអំពីតម្លាភាព និងភស្តុតាងថាតើការអនុវត្តរបស់មន្ត្រីតាមជំនាញ តាមវិធីស្របច្បាប់ ឬក៏អ្នកប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរមិនគោរព ឬក៏មានឥរិយាបទ ឬក៏មិនសហការជាមួយសមត្ថកិច្ចជាដើម យើងនឹងខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើបែបហ្នឹងឱ្យអស់ពីលទ្ធភាព ប៉ុន្តែទោះជាគោលដៅណាដែលមិនមានឧបករណ៍សម្ភារៈ ចាប់នូវសកម្មភាពទាំងមូលដូចដែលបានលើកឡើងនេះ ក៏យើងខិតខំប្រឹងប្រែងតម្រង់ទិសមន្ត្រីអនុវត្តឱ្យគោរពទៅតាមជំនាញ ឱ្យគោរពទៅតាមនីតិវិធី និងច្បាប់ជាធរមាន»។
មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យរូបនេះ បន្តថា ចំពោះមតិរបស់សាធារណជន ដែលថាការអនុវត្តច្បាប់មានស្តង់ដាពីររវាងអ្នកមានលុយមានអំណាច និងពលរដ្ឋធម្មតា ឬថាការអនុវត្តច្បាប់មានអំពើពុករលួយយ៉ាងណានោះ ជាសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ។ ហើយក្នុងករណីមាននូវអំពើបែបនេះ លោកថា វាអាចជាអំពើរបស់បុគ្គលជាមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ម្នាក់ៗ មិនមែនជាគោលការណ៍របស់អង្គភាព និងក្រសួងមហាផ្ទៃនោះទេ ខណៈគោលការណ៍របស់អង្គភាព និងក្រសួងមហាផ្ទៃ គឺការអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាព តម្លាភាព និងសមភាព។
លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា និងជាអតីតតំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មើលឃើញថា បញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បានកើតឡើងជាហូរហែរាប់ឆ្នាំមកហើយ ប៉ុន្តែប្រហែលជាបច្ចុប្បន្ននេះ មានការកត់សម្គាល់ថ្មីពីការកើនឡើងនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នេះ ខណៈលោកសង្កេតឃើញថា ការអនុវត្តច្បាប់ ឬវិធានការទប់ស្កាត់របស់មន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច ហាក់មិនទាន់មានប្រសិទ្ធភាពជាដុំកំភួននឡើយទេ។
លោកថា៖ «ហើយការអនុវត្តច្បាប់សម្រាប់ខ្ញុំមិនចាំបាច់ថា វាមានបញ្ហាព្រំដែនឬអត់ទេ ការអនុវត្តច្បាប់នេះ ត្រូវតែមានជាប់លាប់ជាទូទៅ គ្រាន់តែថាតើមានជាប់លាប់នេះ មានវិធានការអីដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ បើគ្រាន់តែដាក់ប៉ូលីសដើម្បីមកចាំចាប់ចាំអីតាមផ្លូវ រកលុយរកកាក់អីបង់ពិន័យបង់ផាកបង់អីទៅឱ្យប៉ូលីសហ្នឹង ខ្ញុំមើលទៅ វាមិនកាត់បន្ថយអីធំដុំទេ វាមានតែជម្លោះជាមួយប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹងច្រើនអីចឹងហា»។
ការណ៍នេះ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន យល់ថា ក្រៅពីការពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ សមត្ថកិច្ចចរាចរណ៍ក៏គួរតែចុះពិនិត្យនៅតាមទីតាំងផ្លូវថ្នល់ដែលទើបនឹងស្ថាបនាថ្មី ដែលពលរដ្ឋមិនទាន់ស្ទាត់ជាមួយនឹងផ្លូវទាំងនោះ និងត្រូវពិនិត្យកែលម្អទីតាំងផ្លូវណាដែលមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើន ព្រមទាំងត្រូវបំពាក់ភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវបន្ថែម ហើយមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ខ្លួនឯង ក៏ត្រូវមានការយល់ដឹងអំពីច្បាប់ចរាចរណ៍ឱ្យបានច្បាស់លាស់ផងដែរ។
ចំណែក លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកវិភាគបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយ គាំទ្រចំពោះការរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍ ដើម្បីទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់ និងការពារអាយុជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកបន្តថា ការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍នាពេលកន្លងមក មិនមានអ្នកណាប្រឆាំងនោះទេ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋចង់ឃើញពីតម្លាភាព និងគ្មានអំពើពុករលួយក្នុងការអនុវត្ត។
លោកថា៖ «ការអនុវត្តច្បាប់នេះ មិនមានអ្នកណាគេប្រឆាំងទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងទើសភ្នែកនៅត្រង់ថា ការផាកពិន័យលុយហ្នឹង យកទៅចិញ្ចឹមតែមន្ត្រីនគរបាលចរាចរណ៍ហ្នឹងវាច្រើនពេក អាហ្នឹងហើយដែលពលរដ្ឋគេរិះគន់ត្រង់ថា ហេតុអីបានជានៅពេលដែលសមរភូមិមុខកំពុងប្រឈមជាមួយនឹងថៃ ប៉ុន្តែបែរជាមន្ត្រីចរាចរណ៍ហ្នឹងនៅតែរកលុយបានពីការរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍អីចឹងណា។ ត្រង់នេះ ប្រសិនបើការរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍នេះ ត្រូវធ្វើឡើងឱ្យស្របតាមច្បាប់ ហើយលុយដែលពិន័យបានហ្នឹងគឺចូលទៅរដ្ឋទៅ បានចូលទៅរដ្ឋទាំងអស់ទៅ ហើយរដ្ឋយកលុយទៅជួយកងកម្លាំងនៅសមរមុខ នៅពេលយើងកំពុងច្បាំងគ្នា អាហ្នឹងពលរដ្ឋគេអត់រអ៊ូរទាំអីទេ[…] ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំនៅតែមើលឃើញថា ការពង្រឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ឡើងវិញ គឺជារឿងសមហេតុសមផលបំផុត»។
របាយការណ៍អង្គការយូនីសេហ្វ (UNICEF) ចេញផ្សាយកាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកគឺជាមូលហេតុចម្បងនៃការស្លាប់ និងពិការក្នុងចំណោមកុមារ និងមនុស្សវ័យជំទង់នៅកម្ពុជា ដែលមានប្រមាណ ២០% នៃអ្នកស្លាប់សរុបដោយសារគ្រោះថ្នាក់។ របាយការណ៍នេះ បន្តថា ប្រទេសកម្ពុជាប្រឈមមុខនឹងបន្ទុកសុខភាពសាធារណៈ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើន ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៤៦៦,៨ លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ (ស្មើនឹង ១,៧% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ឬ GDP)៕
