Social Issues, ព័ត៌មានជាតិ, សង្គម

ពលរដ្ឋចង់បានការអប់រំជាជាងការផាកពិន័យក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍ឡើងវិញខាងមុខនេះ

កញ្ញា កែវ មរកត
| ០៣ សីហា ២០២៦
ម៉ោង ២១:៤៦

ការរឹតបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងការផាកពិន័យចរាចរណ៍ផ្លូវគោកឡើងវិញ អាចនឹងអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦តទៅ ប្រសិនមានការសម្រេចពីនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ នេះបើយោងតាមលិខិតដែលរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា ដាក់ជូនទៅកាន់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីចុងខែកក្កដា។

ការស្នើអនុវត្តការរឹតបន្តឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ឡើងវិញនៅពេលនេះ ក្រោយពេលមានករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជាច្រើនបានកើតឡើង បន្ទាប់ពីកម្ពុជាផ្អាកកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ ដោយសារវិវាទព្រំដែន និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកលដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

យោងតាមលិខិត ការស្នើវិធានរឹតបន្តឹងនាពេលខាងមុននេះ អនុវត្តតែនៅក្នុងភូមិសាស្ត្រដែលមានគ្រោះថ្នាក់ច្រើន រួមមាន រាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ កណ្តាល កំពង់ស្ពឺ និងស្វាយរៀង។ ចំណែកអំពើល្មើសដែលប្រឈមនឹងច្បាប់ គឺផ្ដោតលើសកម្មភាពបង្កគ្រោះថ្នាក់សំខាន់ៗ រួមមាន ការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ ការបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង ការមិនគោរពសញ្ញាសិទ្ធិអាទិភាព និងភ្លើងស្តុប និងការដឹកជញ្ជូនទំនិញសំពីងសំពោង។

វត្តមាននៃវិធានការនេះ ទទួលបានគាំទ្រពីពលរដ្ឋ ដើម្បីសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងសុវត្ថិភាពលើដងផ្លូវ។ ប៉ុន្តែទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនក៏ស្នើឲ្យអាជ្ញាធរផ្តោតលើការអប់រំ ណែនាំ និងតម្លាភាព ជាជាងបំភិយបំភ័យលើការផាកពិន័យ ឬការទារប្រាក់ភ្លាមៗក្រៅផ្លូវការ។

ពលរដ្ឋនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង កញ្ញា រិន ចាន់ធិន ប្រាប់វីអូឌីថា វិធានការនេះអាចជួយដាស់ស្មារតីអ្នកបើកបរឱ្យងាកមកគោរពច្បាប់ ខណៈគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បច្ចុប្បន្នបានបង្កក្ដីបារម្ភខ្ពស់រាល់ពេលកញ្ញាធ្វើដំណើរលើផ្លូវម្ដងៗ។ តែយ៉ាងណា កញ្ញាចង់ឃើញមន្ត្រីចរាចរណ៍ផ្ដោតលើការអប់រំដល់ពលរដ្ឋ ជាជាងបំភិតបំភ័យ ឬអនុវត្តផ្ដោតតែទៅលើការផាកពិន័យប្រាក់ដែលនាំឱ្យមានការរិះគន់ដូចពេលកន្លងទៅ។

កញ្ញា រិន ចាន់ធិន និយាយថា៖ «ចង់ឲ្យគាត់អនុវត្តឲ្យត្រូវតាមស្តង់ដារចរាចរណ៍អ៊ីចឹងណា កុំរបៀបពេលខ្លះគាត់ទៅដាក់(គោលដៅអនុវត្ត)ដែលជាផ្លូវតូច ផ្លូវលំដែលមិនត្រូវចាប់ល្បឿន ឬក៏ចាប់មួកអីផ្សេងៗហ្នឹង គាត់ដាក់ ដោយសារផ្លូវហ្នឹងមានប្រជាជនធ្វើដំណើរច្រើន។ បើយើងនិយាយភាសាអ្នកស្រុក គេថាដាក់យកលុយ គាត់ដាក់ហ្នឹងបានលុយ លក្ខណៈបែបហ្នឹង»។

ចំណែកពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតនៅខេត្តបាត់ដំបង កញ្ញា ពៅ រក្សា លើកឡើងថា មន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់គួរតែប្រើប្រាស់វិជ្ជាជីវៈ និងក្រមសីលធម៌សមរម្យជាមួយប្រជាពលរដ្ឋ ដោយមិនស្តីបន្ទោស ឬប្រញាប់តែផាកពិន័យភ្លាមៗនោះឡើយ។ កញ្ញាថា ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋវ័យចំណាស់ ឬអ្នកដែលទើបតែធ្វើដំណើរមកពីតាមខេត្ត ដែលប្រព្រឹត្តល្មើសដំបូងដោយអចេតនា អាជ្ញាធរគួរតែមានការយោគយល់ និងផ្តោតលើការណែនាំអប់រំជាមុនសិន។

កញ្ញា ពៅ រក្សា និយាយថា៖ «ខ្ញុំនិយាយនេះ សំដៅទៅលើអ្នកមួយចំនួនដែលគាត់ឡើងមកក្នុងក្រុង គាត់អត់ដឹងច្បាប់ចរាចរណ៍ត្រឹមត្រូវ។ ពេលខ្លះផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍មាន ក៏ប៉ុន្តែអាចថាបាំងដោយស្លឹកឈើ ឬក៏បាំងផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ ឬក៏បាំងបដា បាំងអីទៅ គាត់អត់បានដឹង ហើយក៏គាត់អត់បានយល់ដឹងថាកន្លែងហ្នឹងគេជាផ្លូវបត់ម៉េចដែរ។ ធម្មតា គាត់យូរៗឡើងក្រុងម្តង អញ្ចឹងគាត់ធ្លាប់ចាំផ្លូវ តែផ្លូវហ្នឹងគេអត់ឱ្យបត់ឆ្វេង ឬក៏បត់ស្តាំអីទេ»។

ពលរដ្ឋរូបនេះ បានបន្ថែមថា ស្របពេលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្នមានការលំបាក អាជ្ញាធរគួរតែទុកពេលប្រមាណពី ១ ទៅ ២ខែ ក្នុងការអប់រំ និងពង្រឹងការយល់ដឹងអំពីច្បាប់ និងផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ជាមុនសិន មុនឈានដល់ការអនុវត្តការផាកពិន័យជាសាច់ប្រាក់ ឬឃាត់យានយន្ត ដើម្បីទុកពេលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសអ្នកមកពីចម្ងាយបានបន្សាំ និងយល់ដឹងពីផ្លូវនៅក្នុងក្រុងឱ្យបានច្បាស់លាស់។

យោងតាមទិន្នន័យនៃគណៈកម្មាធិការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធំមួយនៅកម្ពុជា។ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកកើតឡើង ២,៨៤៤ លើក បណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ ១,៥០៩ នាក់ និងរបួស ៣,៧២០ នាក់។

ទិន្នន័យទាំងនេះ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ នៅតែត្រូវការវិធានការរឹតបន្តឹងបន្ថែម។ ក្នុងចំណោមមូលហេតុសំខាន់ៗដែលបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ មានការបើកបរលើសល្បឿនកំណត់ ការមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាព និងការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលគ្រឿងស្រវឹង ដែលធ្វើឱ្យការអនុវត្តច្បាប់តឹងរ៉ឹងត្រូវបានមើលឃើញថា ជាវិធានការមួយរក្សាវិន័យ និងបន្ថយហានិភ័យលើដងផ្លូវ។

ជុំវិញរឿងនេះ ប្រធានវិទ្យាស្ថានជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក លោក គង់ រតនៈ លើកឡើងថា ការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងតម្លាភាព គឺចាំបាច់ត្រូវតែមានការចូលរួមសហការទាំងអស់គ្នា មិនថាអាជ្ញាធរ និងប្រជាពលរដ្ឋ។ លោកសង្កេតឃើញថា កន្លងមក មន្ត្រីខិលខូចមួយចំនួន ពិតជាបានអនុវត្តលើសច្បាប់ និងទទួលការសូកប៉ាន់ ពីប្រជាពលរដ្ឋដែលចង់អស់លុយតិចជាងការពិន័យពីច្បាប់។ លោកបញ្ចាក់ថា ករណីនេះ ត្រូវមានការថ្លឹងថ្លែងឱ្យបានផលវិជ្ជមានទាំងអស់គ្នា ដោយគ្មានស្ដង់ដារ គ្មានការប្រកាន់បក្ខពួក និងធ្វើឱ្យបានជានិរន្តរ៍ ក្នុងគោលដៅកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងសុវត្ថិភាពលើដងផ្លូវ ស្របពេលដែលស្រុកទេសកំពុងមានបញ្ហា។

លោកបន្តទៀតថា៖ «យើងគួរតែថ្លឹងអំពី គេហៅយន្តការឈ្នះ-ឈ្នះទាំងសងខាង ឧទាហរណ៍ថាពួកគាត់អាចនឹងរាងចាល ហើយឈប់ប្រព្រឹត្តទៀត ហើយប៉ូលិសក៏មិនគួរណារឹតបន្តឹងដល់ថ្នាក់រឹងកំព្រឹស គ្មានការបត់បែនខ្លះដែរ ដោយសារស្ថានភាពស្រុកទេសយើងជាដើម។ អញ្ចឹង យើងធ្វើទៅឱ្យបានជាប់លាប់ជាប្រចាំទៅ ឥរិយាបថនឹងកែប្រែបានហើយ។ សម្រាប់ខ្ញុំ យើងត្រូវការពេលវេលាបន្ថែមច្រើន ហើយការធ្វើហ្នឹង គឺត្រូវធ្វើឱ្យបានជាប់ជាប្រចាំ ជាជាងការធ្វើមួយកំណាត់បាត់មួយកំណាត់»។

ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ លោក គង់ រតនៈ យល់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរដាក់ចេញនូវការតម្រូវឱ្យអ្នកបើកបរទោចក្រយានយន្តកម្លាំងចាប់ពី ៥០សេស ឡើងទៅ មានបណ្ណបើកបរ ឬឆ្លងកាត់ការរៀនបើកបរជាក់លាក់ ដើម្បីបង្ការ និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដ្បិតភាគច្រើននៃជនរងគ្រោះគឺជាអ្នកបើកបរទោចក្រយានយន្ត។

យោងតាមរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយពីក្រសួងមហាផ្ទៃ បានឱ្យដឹងថា គ្រាន់តែក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ មានអ្នកដំណើរជិត ១៥០ នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត និងជាង ២៥០ នាក់ផ្សេងទៀតបានរងរបួសដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។

បញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាប្រឈមមុខនឹងបន្ទុកសុខភាពសាធារណៈ និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើន ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៤៦៦,៨ លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ឬស្នើនឹង ១,៧% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ យូនីសេហ្វ (Unicef)៕

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។