ចាប់តាំងពីការឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ រហូតមកដល់ខែសីហា ក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ បានបង្ហាញឲ្យឃើញនូវចំណុចខ្វះខាត និងបរាជ័យធំៗជាច្រើនក្នុងទិដ្ឋភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ការបរទេស និងអធិបតេយ្យភាពជាតិ ទោះបីជាមានការសន្យាជាច្រើន និងការដាក់ចេញនូវយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណដំណាក់កាលទីមួយក៏ដោយ។
ការណ៍នេះ ធ្វើឱ្យការអនុវត្តជាក់ស្តែងបានជួបប្រទះនូវបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលនេះរងការរិះគន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសំណាក់មហាជន និងអ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នយោបាយក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។ នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងកិច្ចការផ្ទៃក្នុង ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ និងការគោរពសិទ្ធិមនុស្សនៅតែជួបវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
របាយការណ៍របស់អង្គការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស និងសង្គមស៊ីវិលជាច្រើន រួមទាំងរបាយការណ៍របស់ Human Rights Watch ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ២០២៤ និងឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា ការបង្រ្កាបលើសកម្មជននយោបាយ អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅតែបន្តកើតមានជាប្រចាំ។
រដ្ឋាភិបាលមិនបានបើកលំហសេរីភាពឲ្យបានទូលំទូលាយ ផ្ទុយទៅវិញ បានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការជាឧបករណ៍នយោបាយ និងការចាប់ខ្លួនអ្នករិះគន់នៅតែជាយន្តការចម្បងក្នុងការរក្សាអំណាច ដែលបញ្ជាក់ពីបរាជ័យក្នុងការកែទម្រង់នយោបាយផ្ទៃក្នុងឲ្យមានភាពចាស់ទុំ និងបើកចំហ។
ពិសេសជាងនេះទៅទៀត របាយការណ៍ពិសេសចុងក្រោយរបស់អង្គការ Human Rights Watch ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានលាតត្រដាងអំពីការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របង្ខិតបង្ខំឱ្យជនជាប់ឃុំនយោបាយសារភាពទោស និងសុំទោសតាមវីដេអូ ដើម្បីបិទមាត់សកម្មជន និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលអ្នកប្រឆាំង ដោយរដ្ឋាភិបាលមិនបានបើកលំហសេរីភាពឲ្យបានទូលំទូលាយដូចការរំពឹងទុកនោះឡើយ។
បញ្ហាប្រឈមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយទៀត ដែលប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពជាតិ គឺការឈ្លានពានថៃ។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុក និងការលើកឡើងរបស់អ្នកតាមដានព្រំដែនកាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៥ និងឆ្នាំ២០២៦ សកម្មភាពរបស់ថៃតាមតំបន់ព្រំដែនជើងភ្នំដងរែក និងតំបន់សមុទ្រដែលមិនទាន់ខណ្ឌសីមាដាច់ស្រឡះ នៅតែកើតឡើងឥតឈប់ឈរ ដោយគ្មានការឆ្លើយតបយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពពីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ការខកខានក្នុងការបកស្រាយឲ្យបានច្បាស់លាស់ និងការខ្វះវិធានការទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន ឬការរំលោភបំពានពីភាគីថៃ បានធ្វើឲ្យសាធារណជនសម្តែងការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង និងចោទសួរអំពីសមត្ថភាពដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី។
លើវិស័យកិច្ចការបរទេស គោលនយោបាយការបរទេសរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានសម្រេចនូវតុល្យភាពយុទ្ធសាស្ត្រដូចដែលបានសន្យានោះទេ។
ទោះបីជាមានកិច្ចប្រឹងប្រែងក្នុងការស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចក៏ដោយ ប៉ុន្តែសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបនៅតែរក្សាជំហររឹតបន្តឹង។ របាយការណ៍វាយតម្លៃរបស់វិទ្យាស្ថាន ISEAS-Yusof Ishak ចេញផ្សាយនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បានកត់សម្គាល់ថា កម្ពុជានៅតែបន្តធ្លាក់ចូលយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងយោធារបស់ចិន ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យកម្ពុជាបាត់បង់ឯករាជ្យភាពការបរទេស និងបង្កើតភាពស្ទាក់ស្ទើរដល់វិនិយោគិនពីបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។
បរាជ័យក្នុងការកសាងទំនុកចិត្តជាមួយប្រទេសលោកខាងលិចនេះ បានធ្វើឲ្យកម្ពុជាខកខានក្នុងការទាញយកប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្មពេញលេញឡើងវិញ។ ចំពោះទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ចវិញ ដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចជាតិមានការថយចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់ និងមិនបានស្តារឡើងវិញពេញលេញដូចការរំពឹងទុកនោះទេ។ យោងតាមរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាចុងក្រោយរបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ចេញផ្សាយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ និងរបាយការណ៍វាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចតាមមាត្រា៤ របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ចេញផ្សាយក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ការកើនឡើងនៃបំណុលគ្រួសារ សន្ទុះនៃការលូតលាស់យឺតក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ និងកម្ចីមិនទូទាត់ (NPL) ក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារបានដាក់សម្ពាធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ និងស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ។
លើសពីនេះ យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន និងសេចក្តីសម្រេចផ្លូវការរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា (NBC) នាពេលកន្លងមក ដូចជាការសម្រេចដកហូតអាជ្ញាបណ្ណ និងដាក់ឱ្យជម្រះបញ្ជីលើគ្រឹះស្ថានធនាគារចំនួនបីគឺ ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ ខមមើសល, ធនាគារ ហេង ហ្វឹង និង ធនាគារ អេចអេច កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ព្រមទាំងការដកហូតអាជ្ញាបណ្ណប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៤ ធនាគារ ផេនដា ខមមើសល នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ និងវិបត្តិរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ធនាគារ ព្រីនស៍ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ គឺជាភស្តុតាងជាក់ស្តែងដែលស្តែងឱ្យឃើញពីការប្រេះស្រាំ និងវិបត្តិទំនុកចិត្តយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុជាតិ។
ស្ថាប័នអន្តរជាតិនានា ក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ភាពងាយរងគ្រោះនៃវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ការធ្លាក់ចុះនៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស(FDI) និងតម្រូវការទាបពីទីផ្សារខាងក្រៅ បានធ្វើឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាជួបបញ្ហារាំងស្ទះ ដោយគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅខ្វះប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទាក់ទាញទុនវិនិយោគប្រកបដោយចីរភាព និងមិនអាចដោះស្រាយវិបត្តិបំណុលខ្នាតតូចដែលកំពុងរឹតបន្តឹងកម្រិតជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋបានឡើយ។
បញ្ហាដែលបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិ គឺការរីករាលដាលនៃបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងការជួញដូរមនុស្ស។ របាយការណ៍ពិសេសចុងក្រោយរបស់ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) ចេញផ្សាយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងបណ្តាញឆបោកឌីជីថលនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានចង្អុលបង្ហាញថា កម្ពុជានៅតែបន្តជាមជ្ឈមណ្ឌលស្នូលមួយនៃប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិត និងការលាងលុយ ក៏ដូចជាការបង្ខាំងមនុស្សដោយខុសច្បាប់។
ការខកខានក្នុងការបង្រ្កាបបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងភាពចន្លោះប្រហោងនៃប្រព័ន្ធអនុវត្តច្បាប់ បានធ្វើឲ្យកម្ពុជារងការថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់វិស័យទេសចរណ៍ និងទំនុកចិត្តរបស់អ្នកវិនិយោគបរទេសដែលបារម្ភពីសុវត្ថិភាព និងច្បាប់។
ការសម្រេចចិត្តរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងការដកហូតអាជ្ញាបណ្ណ និងដាក់ឱ្យជម្រះបញ្ជីលើគ្រឹះស្ថានធនាគារចំនួនបីគឺ ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ ខមមើសល ធនាគារ ហេង ហ្វឹង និង ធនាគារ អេចអេច គឺជាភស្តុតាងជាក់ស្តែងដែលស្តែងឱ្យឃើញពីការប្រេះស្រាំយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងវិស័យនេះ។
បន្ថែមពីលើបញ្ហាខាងលើ រដ្ឋាភិបាលក៏បានជួបប្រទះនូវបញ្ហាលេចធ្លោជាច្រើនទៀត ដូចជា ការកើនឡើងនៃអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ ការកាប់បំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ និងការព្រងើយកន្តើយចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
របាយការណ៍សន្ទស្សន៍នៃការយល់ដឹងអំពីអំពើពុករលួយរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ ចេញផ្សាយក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា កម្ពុជានៅតែស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានកម្រិតអំពើពុករលួយខ្ពស់បំផុត ដែលជាឧបសគ្គយ៉ាងធំធេងដល់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ ជាមួយគ្នានេះដែរ បញ្ហានៃការទន្ទ្រានយកដីព្រៃឈើ និងតំបន់ការពារធម្មជាតិដោយក្រុមអ្នកមានអំណាចនៅតែបន្តកើតមាន ដោយគ្មានការទប់ស្កាត់ប្រកបដោយតម្លាភាព។
ជារួម ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំនៃការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លទ្ធផលជាក់ស្តែងបានបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលមិនទាន់បានបង្ហាញពីសមត្ថភាព ឬឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅនោះទេ។ កង្វះនីតិរដ្ឋ ការខកខានក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី ការបរាជ័យក្នុងការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការធ្លាក់ចុះនៃកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន បានក្លាយជាបន្ទុកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់អនាគតរបស់ប្រទេសជាតិ។ ប្រសិនបគ្មានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងការបើកចំហរពិតប្រាកដទេនោះ វិបត្តិសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចនឹងរឹតតែរីករាលដាលធំឡើងក្នុងឆ្នាំបន្តបន្ទាប់ទៀត៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
