ខណៈថៃកំពុងសម្រុកសាងសង់សំណង់រឹង និងធ្វើរបងព្រំដែនលើដីខ្មែរយ៉ាងសកម្ម មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងបានអះអាងថា នៅព្រំដែនខាងកើតឯណោះវិញ វៀតណាម ក៏បន្តបោះបង្គោលព្រំដែន និងវាទយកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត ដោយគ្មានការទប់ស្កាត់ពីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកអ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៥ខែសីហានេះថា ពលរដ្ឋបានរាយការណ៍ថា វៀតណាមបានបោះបង្គោលព្រំដែនចូលដីខ្មែរនៅឃុំយ៉ាង ស្រុកអណ្ដូងមាស ខេត្តរតនគិរី និងពលរដ្ឋវៀតណាម ចូលមកភ្ជួរស្រែលើដីពលរដ្ឋខ្មែរ នៅឃុំដូង ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង នាពេលថ្មីៗនេះ ខណៈថៃនៅតែបន្តសម្រុកសាងសង់សំណង់រឹង និងធ្វើរបងព្រំដែនបេតុងជារៀងរាល់ថ្ងៃលើដីខ្មែរ។
លោកថា ទាំងនេះ គឺបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីអសមត្ថភាពក្នុងការការពារទឹកដី ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត។ អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនពីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ លើកឡើងថា ចាប់តាំងពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពីអាណានិគមន៍បារាំង ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣មក គ្មានសម័យណាដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើនទៅវៀតណាម និងទៅថៃច្រើនដូចសម័យដែលដឹកនាំដោយលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត នេះទេ។
លោកថា៖ «កំសោយក្នុងការដឹកនាំប្រទេស និងអសមត្ថភាពក្នុងការការពារទឹកដី ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបណ្តែតបណ្តោយឱ្យវៀតណាមរំលោភយកដីខ្មែរស្រេចចិត្ត បណ្តែតបណ្តោយឱ្យថៃឈ្លានពានយកទឹកដីស្រេចចិត្ត អត់មានការទប់ស្កាត់អត់មានការរារាំងអត់មានការប្តឹងថៃប្តឹងវៀតណាមទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឬតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិនោះទេ ធ្វើម៉េចឱ្យតែរក្សាអំណាចបាន អត់ខ្វល់ពីការការពារទឹកដីនោះទេ ឱ្យតែបរទេសជួយការពារអំណាច ត្រកូលហ៊ុនគឺសុខចិត្តកាត់ទឹកដីទៅឱ្យថៃឱ្យវៀតណាម ដើម្បីការកាន់អំណាចតពូជបន្តទៅទៀត»។
បើតាមលោក សំអាន មួយផ្នែកនៃជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃបច្ចុប្បន្ន ក៏ដោយសារតែថៃរៀនសូត្រតាមវៀតណាម ខណៈលោកហ៊ុន សែន ដែលលើកបន្តុបដោយវៀតណាម បានយល់ព្រមកាត់ទឹកដីឱ្យវៀតណាមយ៉ាងច្រើន តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនខុសច្បាប់ឆ្នាំ១៩៨២-៨៣និង៨៥។ បើទោះបីជាសន្ធិសញ្ញាទាំងនេះ ត្រូវបានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនិរាករណ៍ចោលរួចហើយយ៉ាងណាក្តី ក៏ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារូបនេះ បានបង្កើតឱ្យមានសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ធ្វើឱ្យសន្ធិសញ្ញា៨២-៨៣និង៨៥រស់ឡើងវិញ ដែលត្រូវបានយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋាន ក្នុងការបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយវៀតណាមសម្រេចបាន ៨៤ភាគរយ រហូតមកដល់ពេលនេះ ទៅតាមបំណងរបស់វៀតណាម។
លោកថា៖ «បើសិនខ្ញុំជាអ្នកដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ខ្ញុំនឹងបង្រួបបង្រួមជាតិឱ្យមានឯកភាពជាតិ រវាងខ្មែរនិងខ្មែរ គឺតាមរយៈការងាកមកផ្លូវប្រជាធិបតេយ្យ ស្តារសិទ្ធិមនុស្ស ស្តារប្រជាធិបតេយ្យ រៀបចំឱ្យមានការបោះឆ្នោតដោយសេរីនិងយុត្តិធម៌ ហើយពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច។ នៅពេលស្តារប្រជាធិបតេយ្យហើយ ប្រាកដជាបានប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពីអាមេរិក ពីអឺរ៉ុបមកវិញ»។
កាលពីថៃ្ងទី៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិតាង៉ា ឃុំយ៉ាង ស្រុកអណ្ដូងមាស ខេត្តរតនគិរី ដែលបដិសេធប្រាប់ឈ្មោះ បានអះអាងថា វៀតណាមបានបោះបង្គោលព្រំដែន ដោយរំលោភយកដីខ្មែរជាច្រើនគីឡូម៉ែត្រ នៅក្នុងតំបន់នោះ។ គាត់និយាយថា កុំតែបាន«អូរសេដ្ឋី»ទប់ស្កាត់ កុំអីវៀតណាមរំលោភយកហួសអូរនេះទៅទៀត។
បច្ចុប្បន្ន ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម គឺនៅជាប់នឹងអូរសេដ្ឋីតែម្ដង។ ពលរដ្ឋរូបនេះ បានអះអាងទៀតថា វៀតណាមទើបបានមកចុច GPS កំណត់យកព្រំដែននៅកន្លែងក្បែរភូមិតាង៉ា ដែលនៅជាប់នឹងផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ៥ខ្នង។ គាត់និយាយទៀតថា ផ្ទះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ៥ខ្នងនៅភូមិតាង៉ា បានរអិលចូលទឹកដីវៀតណាម ដូចភូមិកំណើតលោក ហេង សំរិន ដែរ។ ហេតុនេះ គេដោះស្រាយរយៈពេល១០ឆ្នាំហើយ មិនទាន់ដោះស្រាយបាននោះទេ។
ជាមួយគ្នានេះ កាលពីថៃ្ងទី៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋខ្មែរនៅឃុំដូង ក៏បានអះអាងផងដែរថា ពលរដ្ឋវៀតណាមបានប្រើត្រាក់ទ័រចូលមកភ្ជួរយកដីស្រែរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរបន្ថែមទៀត នៅខាងត្បូងផ្ទះ៦ខ្នង ស្ថិតក្នុងភូមិអង្គុញ ឃុំដូង ស្រុករមាសហែក ខេត្តស្វាយរៀង។
បើតាមប្រជាពលរដ្ឋ គ្មានអាជ្ញាធរខ្មែរណាមកហាមឃាត់ពលរដ្ឋវៀតណាម ដែលប្រើគ្រឿងចក្រចូលមកភ្ជួរស្រែលើដីខ្មែរនោះទេ ខណៈពលរដ្ឋខ្មែរបានត្រឹមតែឈរមើល មិនហ៊ានចូលទៅហាមឃាត់ឡើយ។ បើតាមប្រជាពលរដ្ឋ នៅឃុំដូង វៀតណាមបានរំលោភយកដីខ្មែរជាង៣គីឡូម៉ែត្រ នៅភូមិអង្គុញ និងភូមិដូង ឃុំដូង ចាប់តាំងពីអំឡុងឆ្នាំ១៩៩៤មក។
បច្ចុប្បន្នដីខ្មែរទាំងនោះ បានក្លាយទៅជាដីចម្ការអំពៅនិងចម្ការកៅស៊ូរបស់វៀតណាម។ នេះបើយោងតាមហ្វេសប៊ុករបស់លោកអ៊ុំ សំអាន។
យ៉ាងណាក្តី មិនទាន់មានការបញ្ជាក់ពីអាជ្ញាធរកម្ពុជាខេត្តរតនគិរី និងខេត្តស្វាយរៀង លើព័ត៌មានទាំងនេះនៅឡើយទេ។ ចំណែកនៅព្រំដែនថៃវិញ ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក យោធាថៃបានសម្រុកធ្វើការឈូសឆាយ ធ្វើការសាងសង់សំណង់រឹងផ្សេៗ នៅតាមទីតាំងទាំង៧៦កន្លែង ដែលពួកគេទើបដណ្តើមកាន់កាប់បាន ដូចជា សាងសង់លេណដ្ឋានទ័ព ធ្វើផ្លូវបេតុង ជីកប្រឡាយ និងសាងសង់របងព្រំដែនបេតុងជាដើម ដោយគ្មានការទប់ស្កាត់ក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំពីកងទ័ពកម្ពុជាឡើយ។
ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហាថា កម្ពុជាបានសម្របសម្រួលជូនក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានប្រចាំកម្ពុជា (AOT) ដឹកនាំដោយប្រធានបេសកកម្មក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ពីសាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន ដើម្បីចុះសង្កេតការណ៍ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពព្រំដែននៅតំបន់ច្រកបឹងត្រកួន ស្ថិតក្នុងឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។
បន្ថែមពីនេះ លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល បានថ្លែងនៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយបន្តផ្ទាល់ស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃទី៥ខែសីហានេះថា ទន្ទឹមនឹងការសម្របសម្រួលអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្សេងៗទៅកាន់តំបន់ព្រំដែន រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បាននិងកំពុងធ្វើការងារការទូតយ៉ាងសកម្មក្នុងកម្រិតតំបន់ និងលើឆាកអន្តរជាតិផងដែរ ដើម្បីទាមទារឱ្យថៃដកកងទ័ពចេញពីដីកម្ពុជា និងអាចឱ្យជនភៀសសឹកកម្ពុជាបានវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះសំបែងរបស់ខ្លួនវិញ ដោយគ្មានការរារាំង។
យ៉ាងណាក្តី សម្រាប់ លោកអ៊ុំ សំអាន ដើម្បីអាចទាមទារទឹកដីទាំងពីថៃ និងទាំងពីវៀតណាមមកវិញបានថែមនិងដើម្បីអាចការពារទឹកដីកម្ពុជាបាន គឺចាំបាច់ណាស់កម្ពុជាត្រូវប្តឹងថៃនិងវៀតណាមទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីទាមទារទឹកដីមកវិញ និងត្រូវប្តឹងមេដឹកនាំថៃទៅកាន់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។ បន្ថែមពីនេះ ត្រូវប្តឹងវៀតណាមនិងថៃ ទៅកាន់សហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីទាមទារទឹកដីខ្មែរពីថៃ ពីវៀតណាមមកវិញ ហើយនិងទាមទារដែនសមុទ្រ និងកោះពីវៀតណាមនិងថៃមកវិញ ដូចជា កោះត្រល់ ចង្កោមកោះក្រចកសេះ និងកោះគុត រួមទាំងផ្ទៃសមុទ្រជាដើម៕
