ការសម្រេចចិត្តផ្លូវការរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា នាពេលកន្លងមក ដូចជាការសម្រេចដកហូតអាជ្ញាបណ្ណ និងដាក់ឱ្យជម្រះបញ្ជីលើគ្រឹះស្ថានធនាគារចំនួនបីគឺ ធនាគារ ស៊ីស៊ីយូ ខមមើសល ធនាគារ ហេង ហ្វឹង និងធនាគារ អេចអេច កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។
លើសពីនេះ ការដកហូតអាជ្ញាបណ្ណប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ កាលពីអំឡុងពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៤ ធនាគារ ផេនដា ខមមើសល នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ និងវិបត្តិរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ធនាគារ ព្រីនស៍ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ គឺជាភស្តុតាងជាក់ស្តែងដែលស្តែងឱ្យឃើញពីការប្រេះស្រាំ និងវិបត្តិទំនុកចិត្តយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុជាតិ។
ព្រឹត្តិការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ទាំងនេះ មិនត្រឹមតែលាតត្រដាងអំពីការជ្រៀតជ្រែកនៃឧស្សាហកម្មឆបោកតាមអនឡាញ និងអំពើលាងលុយកខ្វក់ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារផ្លូវការរបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតជានិន្នាការហានិភ័យជាប្រព័ន្ធ ដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចម៉ាក្រូទាំងមូលនៅក្នុងអាណត្តិដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
ផលវិបាកដ៏ស្រួចស្រាល់បំផុតមួយដែលបាន និងកំពុងស្តែងឡើងយ៉ាងច្បាស់ គឺស្ថានភាពទាល់ច្រករបស់ជនរងគ្រោះ និងប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកដាក់ប្រាក់សន្សំ ដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិដោយគ្មានដំណោះស្រាយ ឬការជួយជ្រោមជ្រែងច្បាស់លាស់ពីរដ្ឋាភិបាល។
ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់គ្រួសារដែលបានប្រគល់ប្រាក់សន្សំមួយជីវិត ទៅឱ្យគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុដែលត្រូវបិទទ្វារទាំងនោះ កំពុងប្រឈមនឹងការកកស្ទះសាច់ប្រាក់ និងវិបត្តិជីវភាពយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ទោះបីជាមានការជួបជុំតវ៉ា និងការដាក់លិខិតទាមទារសំណងជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែបន្តរក្សាភាពស្ងាត់ស្ងៀម និងទម្លាក់ភារកិច្ចទាំងស្រុងទៅលើនីតិវិធីជម្រះបញ្ជីដែលត្រូវចំណាយពេលរាប់ឆ្នាំ និងគ្មានការធានាថានឹងអាចទារថវិកាត្រឡប់មកវិញបានគ្រប់ចំនួននោះឡើយ។
អវត្តមាននៃយន្តការការពារ ឬការបង្កើតមូលនិធិសងប្រាក់បណ្តោះអាសន្នពីរដ្ឋាភិបាល បានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីភាពព្រងើយកន្តើយចំពោះទុក្ខវេទនារបស់ពលរដ្ឋ និងការខកខានក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងប្រាក់សន្សំផ្លូវការ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍អ្នកប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុក្នុងស្រុក។
នៅពេលសម្លឹងមើលទៅបណ្តាប្រទេសជិតខាងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន កម្ពុជាបង្ហាញពីគម្លាត និងភាពទន់ខ្សោយយ៉ាងខ្លាំងលើផ្នែកយន្តការគ្រប់គ្រងវិបត្តិ និងការឆ្លើយតបដើម្បីការពារស្ថិរភាពសង្គម។
ជាក់ស្តែង នៅពេលវៀតណាមជួបប្រទះវិបត្តិដួលរលំធនាគារពាណិជ្ជ Saigon Commercial Bank (SCB) កាលពីចុងឆ្នាំ២០២២ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ និងការឆបោកទ្រង់ទ្រាយធំ ធនាគារជាតិនៃវៀតណាមបានចេញមុខអន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់ភ្លាមៗ ដោយដាក់ធនាគារនោះឱ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងពិសេស និងផ្តល់ឥណទានសង្គ្រោះ ដើម្បីធានាប្រាក់សន្សំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ មិនឱ្យកើតមានការភ័យស្លន់ស្លោ និងរង្គោះរង្គើដល់ប្រព័ន្ធធនាគារទាំងមូលឡើយ។
ដោយឡែក ប្រទេសថៃមានស្ថាប័នធានារ៉ាប់រងប្រាក់សន្សំ (Deposit Protection Agency) ដែលច្បាប់កំណត់ឱ្យសងប្រាក់សន្សំភ្លាមៗរហូតដល់ ១ លានបាតក្នុងម្នាក់ៗ (ប្រមាណ ២៩,៤០០ ដុល្លារអាមេរិក) នៅពេលមានធនាគារត្រូវបានដកហូតអាជ្ញាបណ្ណ ស្របពេលដែលសិង្ហបុរី និងម៉ាឡេស៊ី មានប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងប្រាក់សន្សំរឹងមាំ ព្រមទាំងមានយន្តការច្បាប់តឹងរ៉ឹងបំផុតក្នុងការកកស្ទះ និងរឹបអូសទ្រព្យសកម្មពីក្រុមឧក្រិដ្ឋជនមកធ្វើជាសំណងជូនជនរងគ្រោះវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ផ្ទុយទៅវិញ យន្តការឆ្លើយតបរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជាមានលក្ខណៈអកម្ម និងខ្វះភាពច្បាស់លាស់ ដោយទុកឱ្យអ្នកដាក់ប្រាក់សន្សំប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យតែម្នាក់ឯង។
យោងតាមទិន្នន័យនៃរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជារបស់ធនាគារពិភពលោក ចេញផ្សាយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ និងរបាយការណ៍វាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចតាមមាត្រា៤ របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ចេញផ្សាយក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ អត្រាកម្ចីមិនទូទាត់ (Non-Performing Loans) នៅក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជាបានកើនឡើងរហូតដល់ប្រមាណ ៩,៦ ភាគរយ។
ការរួមផ្សំរវាងការកើនឡើងនៃបំណុលអាក្រក់ ការស្ទុះងើបឡើងវិញយឺតយ៉ាវនៃវិស័យអចលនទ្រព្យ និងការដកអាជ្ញាបណ្ណគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុជាបន្តបន្ទាប់ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការវាយតម្លៃកម្រិតវិនិយោគរបស់ជាតិ។
លើសពីនេះ របាយការណ៍ពិសេសចុងក្រោយរបស់ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្ម (UNODC) ចេញផ្សាយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ស្តីពីបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឌីជីថលនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានព្រមានថា ការប្រើប្រាស់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុក្នុងស្រុកដើម្បីលាងលុយកខ្វក់ដែលបានមកពីការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិត នឹងបន្តធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមនឹងការកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងធនាគារឆ្លងដែនពីសំណាក់ធនាគារអន្តរជាតិធំៗ។
របាយការណ៍សន្ទស្សន៍នៃការយល់ដឹងអំពីអំពើពុករលួយរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ (TI) ចេញផ្សាយក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ក៏បានគូសបញ្ជាក់ផងដែរថា ភាពទន់ខ្សោយនៃអភិបាលកិច្ច និងប្រព័ន្ធតុលាការនៅតែជាឧបសគ្គចម្បងក្នុងការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ។
ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះស្តែងឱ្យឃើញថា ការដកអាជ្ញាបណ្ណធនាគារគ្រាន់តែជាការដោះស្រាយឲ្យតែបានប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែវាមិនបានលុបបំបាត់ឫសគល់នៃវិបត្តិទំនុកចិត្តនោះឡើយ។
ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែបន្តមើលរំលងការទាមទារសំណង និងមិនទាន់មានដំណោះស្រាយសមស្របជូនជនរងគ្រោះ ព្រមទាំងខកខានក្នុងការបង្កើតប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងប្រាក់សន្សំឱ្យបានរឹងមាំទេនោះ វិបត្តិនេះនឹងបន្តរីករាលដាល បង្កឱ្យមានការដកប្រាក់សន្សំចេញពីធនាគារផ្សេងទៀតដោយសារការភ័យខ្លាច និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ដំណើរការស្តារសេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល។
ជារួម ការប្រកាសប្តេជ្ញាចិត្តលើការធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈ និងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចសម្រេចទៅបានលុះត្រាតែមានការលុបបំបាត់វប្បធម៌និទណ្ឌភាពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ដោយចាប់ផ្តើមពីការបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពការពារ និងការជ្រោមជ្រែងដល់ជនទុច្ចរិតទាំងឡាយណា ដែលជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់នៅក្នុងជួរគណបក្សកាន់អំណាច ឬជាសមាជិកក្នុងគ្រួសារត្រកូលហ៊ុនដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស បំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ ឬជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុ។ ការអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាព តម្លាភាព និងឥតយោគយល់ ដោយមិនគិតពីខ្នងបង្អែក ឬខ្សែស្រឡាយនយោបាយ គឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់បំផុតក្នុងការស្តារទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឡើងវិញ លុបបំបាត់អំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ និងលើកកម្ពស់កិត្តិយសរបស់កម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិ៕
ដោយ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
