លោក នុត សវនា ប្រធានពន្ធនាគារព្រៃស បានចេញមុខច្រានចោលទាំងស្រុងនូវការចោទប្រកាន់ដែលថា ពន្ធនាគារនេះ មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ ការចែកចាយគ្រឿងញៀន និងការទម្លាយថាមានគម្រោងបញ្ជូនទណ្ឌិត ស្រី សីណា ទៅព្យាបាលនៅខាងក្រៅ គឺជារឿងពិត។
យោងតាមការបញ្ជាក់លើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ លោក នុត សវនា គឺលោកបដិសេធចោទប្រកាន់ទាំងឡាយ ដោយលើកឡើងថា បុគ្គលឈ្មោះ មួង ណារ៉េត អតីតបុគ្គលិកអាស៊ីសេរី រួមជាមួយ លោក អ៊ុំ សំអាន និងក្រុមការងារ កំពុងតែធ្វើសកម្មភាពទម្លាក់កំហុស និងបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោក។ លោកបានបញ្ជាក់អះអាងថា ការពិតនៅតែជាការពិត ហើយលោកបានបើកទ្វារស្វាគមន៍ និងអញ្ជើញអ្នកសារព័ត៌មានដែលមានវិជ្ជាជីវៈត្រឹមត្រូវឱ្យមកជួប និងសាកសួរលោកដោយផ្ទាល់ ដើម្បីទទួលបានការបកស្រាយជាក់លាក់។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក នុត សវនា បង្ហាញភស្តុតាងជារូបថតសម្ភារហាមឃាត់ រួមមាន ទូរសព្ទដៃ និងវត្ថុតាងផ្សេងៗទៀត ដោយលោកបញ្ជាក់ថា នេះជាលទ្ធផលនៃការដកហូតក្នុងយុទ្ធនាការបង្ក្រាប ចាប់តាំងពីលោកបានចូលកាន់ភារកិច្ចជាប្រធានមណ្ឌល «ម១» រយៈពេល ១ ឆ្នាំ ២ ខែ និង ២ ថ្ងៃ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។ ជាមួយគ្នានេះ លោកក៏បានសម្តែងការអរគុណចំពោះសាធារណជន ដែលតែងតែផ្តល់ទំនុកចិត្តលើរូបលោក ក្នុងការបំពេញភារកិច្ចបម្រើជាតិ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ថាមានការបណ្តែតបណ្តោយឱ្យលួចនាំចូលគ្រឿងញៀន និងទូរសព្ទដៃ លោក នុត សវនា បញ្ជាក់ប្រាប់វីអូឌីបន្ថែមនៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ថា កន្លងមកលោកបានខិតខំដកហូតទូរសព្ទបានជាង ៧០០គ្រឿង ហើយលោកក៏បានចាត់វិធានការលើមន្ត្រីស្ថាប័នខ្លួនឯងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ផងដែរ។
លោក នុត សវនា ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំសុំជម្រាបថា មកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំចាប់មន្ត្រីខ្លួនឯងហ្នឹងដាក់គុកអស់ ២នាក់ហើយ រឿងនាំចូលហ្នឹង[…] ទាំងគ្រឿងញៀន មានទាំងស៊ីមកាត ទូរសព្ទអីហ្នឹង ខ្ញុំចាប់មន្ត្រីខ្លួនឯងដាក់គុកអស់ ២នាក់ហើយ។ គាត់ជាប់នីតិវិធីតុលាការ អញ្ចឹងខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតមិនបញ្ចេញឈ្មោះទេ។ ករណីអ្នកនាំចូល និងអ្នកប្រើប្រាស់នេះ មន្ត្រីគាត់ជាអ្នកយកអីវ៉ាន់ចូល ប៉ុន្តែជនជាប់ឃុំគាត់ជាអ្នកចែកចាយ»។
ដោយឡែក ជុំវិញការចោទប្រកាន់អំពីការធ្វើលិខិតផ្ទេរទណ្ឌិត ស្រី ស៊ីណា ទៅសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខាងក្រៅ លោកថា ខាងពន្ធនាគារគ្មានសមត្ថកិច្ចបញ្ជាក់ថា បុគ្គលណាម្នាក់មានជំងឺមហារីកឡើយ ពោលគឺទាមទារឱ្យមានការពិនិត្យពីគ្រូពេទ្យជំនាញនៃមន្ទីរពេទ្យរដ្ឋធំៗ និងត្រូវមានការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការពីស្ថាប័នអយ្យការ។
លោក នុត សវនា បន្តថា៖ «យើងអត់មានសមត្ថកិច្ចស្របច្បាប់ណាមួយ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាបុគ្គលណាម្នាក់មានជំងឺមហារីកទេ[…] ការបញ្ជាក់ថា មនុស្សមានជំងឺមហារីក ទាល់តែសមត្ថកិច្ចរបស់ពេទ្យរដ្ឋធំៗ ដូចជាពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត ឬកាល់ម៉ែតអី ទើបគេមានសមត្ថកិច្ចស្របច្បាប់ក្នុងការបញ្ជាក់ដោយវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញ។ បាទ! ឥឡូវខ្ញុំទាមទារអាលិខិតយោងហ្នឹង! ហើយមួយទៀត ខ្ញុំសួរថា ឥឡូវបើយើងដាក់គាត់ទៅសម្រាកព្យាបាលនៅពេទ្យខាងក្រៅ ឥឡូវសួរថា មានអរឌីណង់ (Ordonnance) មានវេជ្ជបញ្ជាពីពេទ្យជំនាញទេ ដែលអាចតម្រូវឱ្យជនហ្នឹងទៅសម្រាកព្យាបាលបាន?»។
អតីតឧកញ៉ា ស្រី ស៊ីណា ត្រូវបានតុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារកំណត់ ៣១ ឆ្នាំ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៤ ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីបាញ់ប្រហារនៅបុរីប៉េងហួត បឹងស្នោ ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ២ នាក់ស្លាប់ និង ២ នាក់ទៀតរងរបួសធ្ងន់។ សំណុំរឿងនេះ នៅតែស្ថិតក្នុងកែវភ្នែកតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់សាធារណជន ជុំវិញភាពស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។
មុនពេលមានការបកស្រាយពីភាគីពន្ធនាគារ លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង បានបង្ហោះសារលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់លោក ដោយអះអាងថា លោកទទួលបានព័ត៌មានពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់ក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស «ម១» ថា លិខិតស្នាមបញ្ជូនទណ្ឌិត ស្រី ស៊ីណា ទៅសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យរុស្ស៊ី ជារឿងពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាក់ខានទៅវិញ ដោយសារតែព័ត៌មាននេះ បានលេចធ្លាយជាសាធារណៈមុន។ លោកបានបន្ថែមថា កន្លងមក មានអតីតឧកញ៉ា និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន ធ្លាប់បានប្រើប្រាស់លេសព្យាបាលជំងឺ ដើម្បីទៅស្នាក់នៅបន្ទប់VIP នៅមន្ទីរពេទ្យរុស្ស៊ីរហូតដល់ថ្ងៃដោះលែង។
បន្ថែមលើសពីនេះ លោក អ៊ុំ សំអាន លើកឡើងថា មានការបណ្តែតបណ្តោយឱ្យចរាចរណ៍គ្រឿងញៀន និងទូរសព្ទដៃក្នុងពន្ធនាគារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទណ្ឌិតប្រើប្រាស់ទំនាក់ទំនងទៅក្រៅ ដើម្បីបន្តបទល្មើសជួញដូរ និងបោកប្រាស់ប្រាក់ពលរដ្ឋ។
លោកក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហាជីវភាពរស់នៅខុសគ្នារវាងអ្នកទោសមានប្រាក់ និងអ្នកទោសក្រីក្រ ការលក់ទំនិញថ្លៃជាងទីផ្សារទ្វេដង ការតម្រូវឱ្យបង់ថ្លៃអគ្គិសនី និងប្រាក់សួរសុខទុក្ខ ព្រមទាំងបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអនាម័យ និងទឹកប្រើប្រាស់មិនគ្រប់គ្រាន់។ លោកក៏បានរំលឹកពីបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជុំវិញការត្រូវគេដកហូតប្រាក់ក្នុងពន្ធនាគារ និងបានអំពាវនាវឱ្យបញ្ឈប់ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើអ្នកទោសមនសិការ។
អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាឃ្លាំមើលសង្គម លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ថា ការឆ្លើយតបរបស់លោក នុត សវនា មិនបង្ហាញពីការពិត ដោយហេតុថាមន្ត្រីក្នុងពន្ធនាគារផ្ទាល់ជាអ្នកបង្ហើបប្រាប់លោក នាពេលថ្មីៗនេះ ថាការប្រើប្រាស់ទូរសព្ទ និងជួញដូរគ្រឿងញៀននៅតែបន្ត។
ដោយឡែក ទាក់ទងនឹងករណីទណ្ឌិត ស្រី ស៊ីណា លោកឱ្យដឹងថា ការធ្វើលិខិតផ្ទេរទៅព្យាបាលក្រៅពន្ធនាគារ គឺជាការពិត ដោយគេរង់ចាំតែថ្ងៃចុះកាលបរិច្ឆេទ ពេលបញ្ជូនចេញបានសម្រេចតែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែដោយសារការបែកធ្លាយ ទើបគម្រោងនេះផ្អាកទៅវិញ។ តែយ៉ាងណា លោកសង្ស័យថា អាចនឹងមានការគប់គិតគ្នាបញ្ជូនទណ្ឌិតនេះចេញ ដោយស្ងាត់ៗជាថ្មីម្ដងទៀត នៅពេលមហាជនលែងចាប់អារម្មណ៍។
លោក អ៊ុំ សំអាន ថ្លែងថា៖ «បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយ ដែលនាំឱ្យពន្ធនាគារផ្អាកសកម្មភាពនេះ ខ្ញុំជឿថា គេអាចនឹងធ្វើលិខិតបញ្ជូនបែបនេះ នៅពេលក្រោយទៀត នៅពេលដែលស្ងាត់។ នៅពេលដែលមហាជនលែងចាប់អារម្មណ៍ណា អាហ្នឹងរឿងហ្នឹង វាកើតឡើងនៅស្រុកខ្មែរតែអញ្ចឹងឯង កាលណារឿងដែលគេស្ងាត់ហើយ គេនឹងធ្វើកិច្ចការហ្នឹងម្តងទៀតហើយ។ យើងឃើញរឿងហ្នឹងកើតដដែលៗ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរយើងណា»។
បើតាមលោក អ៊ុំ សំអាន ពន្ធនាគារគួរតែជាកន្លែងមានអនុវត្តសិទ្ធិ និងទោសឱ្យដូចៗគ្នាទៅលើអ្នកជាប់ឃុំគ្រប់រូប ដោយមិនត្រូវមាននរណាទទួលបានសិទ្ធិពិសេសដែលប្រាស់ចាក ឬគេចវេសពីការទទួលទោសកំហុសរបស់ខ្លួននោះឡើយ។
ជាងនេះទៅទៀត លោកអំពាវនាវឱ្យពន្ធនាគារទាំងអស់ បង្កភាពងាយស្រួលដល់សាច់ញាតិពេលសួរសុខទុក្ខជនជាប់ឃុំ ដោយមិនត្រូវទារប្រាក់បន្ថែម ខណៈជីវភាពក្នុងពន្ធនាគារ ត្រូវធានាថាមានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ ទំនិញមិនថ្លៃហួសហេតុ និងអាចទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពសមស្របទៅតាមស្ថានភាពជំងឺ។
លោកបន្ថែមថា៖ «លោក នុត សវនា គួរតែលុបបំបាត់អំពើពុករលួយហ្នឹងទៅ បើសិនជាមិនលុបបំបាត់ទេ អាចថ្នាក់លើគាត់ចាត់ការចំពោះគាត់ ឬក៏ដាក់ទោសទណ្ឌចំពោះគាត់ណា អាហ្នឹងវាអាចមានគ្រោះថ្នាក់ដល់គាត់ ក្នុងនាមជាប្រធានពន្ធនាគារហ្នឹង គួរតែធ្វើម៉េចកែលម្អក្នុងការដឹកនាំរបស់ខ្លួន ហើយទំនិញអីហ្នឹង នៅក្នុងពន្ធនាគារ កុំឱ្យលក់ថ្លៃពេក ហ្នឹងយើងឃើញធ្វើអញ្ចឹងនៅក្នុងពន្ធនាគារ គឺមានរឿងជាច្រើន ដែលមិននឹកស្មានដល់ណា»។
ទាក់ទិនរឿងនេះដែរ ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (ADHOC) លោក នី សុខា លើកឡើងថា បញ្ហាប្រឈមក្នុងពន្ធនាគារមិនមែនជារឿងថ្មីទេ ដោយសារប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ននៅពុំទាន់ឆ្លើយតបតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិនៅឡើយ។ លោកថា ដើម្បីដោះស្រាយមន្ទិលសង្ស័យ និងធានាតម្លាភាពជុំវិញការគ្រប់គ្រងពន្ធនាគារ អាជ្ញាធរគួរបើកផ្លូវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យមួយ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យតួអង្គពាក់ព័ន្ធ ដូចជា អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ចូលរួមត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងពន្ធនាគារ។
លោក នី សុខា ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា មានតែការបើកការស៊ើបអង្កេតដោយតួអង្គឯករាជ្យមួយ ដែលអាចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋជឿទុកចិត្តបាន ដើម្បីបង្ហាញអំពីតម្លាភាព ដើម្បីជៀសវាង កុំឱ្យទី១ អាចផ្តល់យុត្តិធម៌ទៅដល់អ្នកគ្រប់គ្រងពន្ធនាគារផង ហើយទី២ ដើម្បីជម្រះនូវមន្ទិលសង្ស័យរបស់មហាជនផង។ អាហ្នឹងវាមានតែបើកការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ»។
យោងតាម ច្បាប់ស្តីពីពន្ធនាគារ ឆ្នាំ២០១១ ការបញ្ជូនជនជាប់ឃុំទៅព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខាងក្រៅ ត្រូវអនុវត្តតាមនីតិវិធីច្បាស់លាស់។
តាមមាត្រា ៣៨ ការបញ្ជូនត្រូវផ្អែកលើសំណើរបស់មន្ត្រីពេទ្យពន្ធនាគារ និងការអនុញ្ញាតពីព្រះរាជអាជ្ញាមានសមត្ថកិច្ច ខណៈករណីបន្ទាន់ ប្រធានពន្ធនាគារអាចបញ្ជូនជាបន្ទាន់ និងជូនដំណឹងទៅអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ។ ចំណែក មាត្រា ៦១ ពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបចំសន្តិសុខក្នុងពេលបញ្ជូន។ ដូច្នេះ ការចេញទៅព្យាបាលនៅក្រៅពន្ធនាគារ មិនមែនជាការសម្រេចតាមការនឹកឃើញ ឬមានន័យថាជាការដោះលែងឡើយ។
ប៉ុន្តែកន្លងមក ករណីបញ្ជូនទណ្ឌិតទៅសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យក្រៅពន្ធនាគារ ធ្លាប់កើតឡើង និងបង្កការរិះគន់ជាច្រើនឆ្នាំរួចមកហើយ ដូចជា ករណីមេគំនិតសម្លាប់មនុស្សគឺ ឧកញ៉ា ថោង សារ៉ាត់ និងឧក្រិដ្ឋជនជួញដូរគ្រឿងញៀន លោក គិត ធាង ដែលពលរដ្ឋសង្ស័យថា មានការគប់គិតរវាងទណ្ឌិត និងមន្ត្រី ដើម្បីរំដោះពួកគេពីការអនុវត្តទោសក្នុងពន្ធនាគារក្រោមហេតុផលជំងឺ។
លើសពីនេះ ពន្ធនាគារត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាកន្លែងគាបសង្កត់ទៅលើជីវភាពជនជាប់ឃុំ និងគ្រួសារពួកគេដែលនៅខាងក្រៅ ដ្បិតត្រូវចំណាយច្រើនទៅលើទំនិញដែលមានតម្លៃថ្លែនៅក្នុងពន្ធនាគារ និងការរស់នៅចង្អៀតណែនណាន់តាន់តាប់ បូករួមការគ្មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានជំងឺសើស្បែក៕
