លទ្ធផលផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ អាណត្តិទី៣ នាថ្ងៃទី ២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីការក្តាប់ជ័យជម្នះជិត ១០០ ភាគរយ របស់គណបក្សកាន់អំណាច នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់ក្រោមជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនៃជ័យជម្នះផ្នែកតួលេខនេះ មិនបាននាំមកនូវប្រសិទ្ធភាពសង្គម ឬការកាត់បន្ថយបទល្មើសពុករលួយនៅក្នុងក្បាលម៉ាស៊ីនរដ្ឋបាលនោះទេ។
ផ្ទុយទៅវិញ ការក្រសោបអំណាចតាមរយៈការចាត់តាំងអភិបាលខេត្ត និងក្រុងពីថ្នាក់លើ បានបង្កើតជានិន្នាការនយោបាយមួយដែលបំផ្លាញគណនេយ្យភាពសាធារណៈ ដោយសារអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានត្រូវមើលមុខ និងបម្រើតែបណ្តាញខ្សែរយៈដែលផ្តល់តំណែងឱ្យពួកគេ ប៉ុន្តែគ្មានការទទួលខុសត្រូវចំពោះសុខទុក្ខពិតប្រាកដរបស់រាស្ត្រម្ចាស់ឆ្នោតនៅមូលដ្ឋានឡើយ។
ផលវិបាកចម្បងដំបូងគេនៃការរក្សាប្រព័ន្ធចាត់តាំងបែបបក្ខពួកនិយម គឺការបង្កើតនូវវប្បធម៌ទិញដូរតំណែង និងការប្រមូលផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចត្រឡប់ទៅថ្នាក់លើ។ ផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ ស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ចុះថ្ងៃទី ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៨ មេដឹកនាំថ្នាក់ក្រោមជាតិត្រូវបានជ្រើសតាំងតាមរយៈអនុក្រឹត្យ ឬព្រះរាជក្រឹត្យ ផ្អែកលើសំណើផ្លូវការរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងរាជរដ្ឋាភិបាល។
ដំណើរការបែបនេះ ជំរុញឱ្យកើតមានការចំណាយលុយកាក់ និងទំនាក់ទំនងផ្ទៃក្នុង ដើម្បីទទួលបានកៅអីដឹកនាំខេត្ត ឬក្រុង។ នៅពេលដែលតំណែងកើតចេញពីការចំណាយ ឬការជំពាក់គុណបំណាច់នយោបាយ អភិបាលខេត្ត និងក្រុងដែលត្រូវបានតែងតាំង ខិតខំប្រមូលចំណូលមិនផ្លូវការពីអាជីវកម្ម ការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ ឬការបិទភ្នែកមើលរំលងបទល្មើសធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងដែនដីរបស់ខ្លួន ដើម្បីទូទាត់ដើមទុនឡើងវិញ និងបន្តបញ្ជូនផលប្រយោជន៍ទៅឱ្យប្រភពអំណាចថ្នាក់ជាតិ។
ផលវិបាកទីពីរ គឺការកើតមានអភ័យឯកសិទ្ធិផ្នែកនយោបាយ និងការខ្វះយន្តការដកតំណែងមន្ត្រីអសមត្ថភាព ឬប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលដែលបដិសេធសិទ្ធិបោះឆ្នោតផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋ អាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិ មិនដែលបារម្ភចំពោះការបាត់បង់សំឡេងគាំទ្រ ឬការទម្លាក់ពីតំណែងដោយសារការរិះគន់របស់មហាជននោះទេ។
ជាក់ស្តែង នៅពេលមានកំហុសឆ្គងធ្ងន់ធ្ងរ ឬអំពើពុករលួយកើតឡើងនៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ច មន្ត្រីដែលស្និទ្ធនឹងខ្សែរយៈអំណាចភាគច្រើនគ្រាន់តែត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរតួនាទី ឬដំឡើងតំណែងទៅស្ថាប័នផ្សេងប៉ុណ្ណោះ។ ការខ្វះទណ្ឌកម្មផ្នែកនយោបាយពីសំណាក់ម្ចាស់ឆ្នោត ធ្វើឱ្យអំពើពុករលួយក្លាយជាប្រព័ន្ធមួយដែលគ្មានការកោតខ្លាច ហើយយន្តការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋបាលថ្នាក់ជាតិ ប្រែជាគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្កើនតម្លាភាព។
ផលវិបាកទីបី គឺការជាប់គាំងនៃសេវាសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានដែលគ្មានការចូលរួម។ ផ្អែកលើទិន្នន័យនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាតាមឃុំសង្កាត់នាឆ្នាំ២០១៧ ពលរដ្ឋបានបង្ហាញនូវឆន្ទៈចង់បានការផ្លាស់ប្តូរ និងការអភិវឌ្ឍបែបប្រកួតប្រជែងយ៉ាងច្បាស់លាស់។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលការដឹកនាំថ្នាក់ខេត្ត និងក្រុងត្រូវគ្រប់គ្រងដោយបុគ្គលតែងតាំងពីបក្សកាន់អំណាច កញ្ចប់ថវិកា និងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នានាត្រូវរៀបចំឡើងតាមបែបបិទជិត។ អភិបាលខេត្ត និងក្រុង មិនមានកាតព្វកិច្ចដោះស្រាយបណ្តឹង ឬតម្រូវការចាំបាច់របស់ពលរដ្ឋឡើយ ដរាបណាគម្រោងទាំងនោះមិនប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ ឬតម្រូវការរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់។
លទ្ធផលបំផ្លិចបំផ្លាញបំផុតនៃប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយមនេះ គឺការបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋលើស្ថាប័នរដ្ឋ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។ នៅពេលដែលការតែងតាំងអភិបាលខេត្ត និងក្រុង ស្ថិតក្រោមការសម្រេចចិត្តតែមួយពីក្បាលម៉ាស៊ីនបក្ស វាបង្កើតឱ្យមានការបែកបាក់រវាងរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ ពលរដ្ឋមើលឃើញថា អភិបាលខេត្តមិនមែនជាតំណាងឱ្យសំឡេង ឬផលប្រយោជន៍របស់ពួកគេនោះទេ ប៉ុន្តែជាតំណាងឱ្យអំណាចត្រួតត្រារបស់បក្សកាន់អំណាចទៅវិញ។
បទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មក បានបង្ហាញថា ការពង្រឹងស្ថិរភាពតាមរយៈការកាត់ផ្តាច់សិទ្ធិម្ចាស់ឆ្នោត បង្កើតបានត្រឹមតែភាពស្ងប់ស្ងាត់បណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែវាបង្កប់នូវវិបត្តិអភិបាលកិច្ចស៊ីជម្រៅ និងជំរុញឱ្យអំពើពុករលួយចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធសង្គម។
ដូច្នេះ ការរាំងខ្ទប់មិនឱ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអភិបាលខេត្ត និងក្រុងដោយផ្ទាល់ មិនមែនជាដំណោះស្រាយនៃការរក្សាសន្តិសុខនោះទេ ប៉ុន្តែជាការការពារប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយម និងការគេចវេះពីការសាកល្បងសមត្ថភាពពិតប្រាកដ។
ប្រសិនបើការកែទម្រង់រដ្ឋបាលមិនអាចលុបបំបាត់ប្រព័ន្ធតែងតាំងពីថ្នាក់លើបានទេ ការប្រកាសប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងការលើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ចល្អ នឹងនៅតែជារឿងលេងសើចនៅលើក្រដាស។ ការប្រគល់សិទ្ធិបោះឆ្នោតផ្ទាល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការជ្រើសរើសអ្នកដឹកនាំមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ គឺជាច្រកចេញតែមួយគត់ ដើម្បីបំបែកបណ្តាញពុករលួយ បង្កើតគណនេយ្យភាពពិតប្រាកដ និងវាស់ស្ទង់ការគាំទ្រពីមហាជនដោយគ្មានការភ័យខ្លាច៕
ដោយ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
