ការលំបាកក្នុងការផ្សះផ្សាគ្នា រវាងក្រុមនយោបាយដែលគេហៅជាទូទៅថា សម រង្ស៊ីនិយម និង កឹម សុខានិយម ព្រមទាំងភាពងាយរងគ្រោះ ចំពោះយុទ្ធសាស្ត្របំបែកបំបាក់ ពីសំណាក់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គឺជាបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលកើតចេញពីកត្តារចនាសម្ព័ន្ធមនោគមវិជ្ជា វប្បធម៌នយោបាយ និងសម្ពាធពីខាងក្រៅ។
ការខ្វែងគំនិតគ្នានេះ មិនមែនត្រឹមតែជាជម្លោះបុគ្គលរវាងមេដឹកនាំទាំងពីរនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅតាំងពីប្រវត្តិបង្កើតគណបក្ស បណ្តាញអ្នកគាំទ្រ និងការប្រកួតប្រជែងអំណាចផ្ទៃក្នុង ដែលត្រូវបានពង្រីកបន្ថែមដោយយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាច។
ប្រសិនបើយើងពិនិត្យមើលឫសគល់នៃប្រភពដើម ការបង្កើតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកាលពីឆ្នាំ២០១២ គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នាតាមបែបយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីបង្កើតកម្លាំងប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោត ជាជាងការរលាយចូលគ្នាផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជា។ គណបក្សនេះ កើតចេញពីការបូកបញ្ចូលគ្នារវាងគណបក្ស សម រង្ស៊ី និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សរបស់លោក កឹម សុខា ដោយសារសម្ពាធពីម្ចាស់ឆ្នោត និងបរិបទនយោបាយនៅពេលនោះ។
ទោះជាយ៉ាងណា បណ្តាញថ្នាក់ដឹកនាំ ថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងអ្នកគាំទ្រដើមនៅតែបន្តរក្សាទំនាក់ទំនង និងរចនាសម្ព័ន្ធដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ភាពខុសគ្នានៃប្រភពដើមនេះ បានបង្កើតឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំ និងវប្បធម៌នយោបាយពីរខុសគ្នាស្រឡះ។
លោក សម រង្ស៊ី មានបទពិសោធន៍នយោបាយយូរឆ្នាំ មានបណ្តាញអ្នកគាំទ្រនៅក្រៅប្រទេសខ្លាំង និងមានរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយបែបប្រឈមមុខដោយផ្ទាល់។ លោកតែងប្រើសម្ពាធមតិសាធារណៈ ការកៀរគរអ្នកគាំទ្រ សម្ពាធអន្តរជាតិ និងការរិះគន់ខ្លាំងៗ ទៅមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច។
ចំណែកលោក កឹម សុខា មានប្រភពចេញពីការងារសង្គមស៊ីវិល និងសិទ្ធិមនុស្ស ហើយការកសាងបណ្តាញនយោបាយរបស់លោកផ្តោតច្រើនលើថ្នាក់មូលដ្ឋាន ការរៀបចំអង្គការ និងការតស៊ូក្នុងក្របខ័ណ្ឌនយោបាយ និងច្បាប់ដែលរឹតត្បិតនៅក្នុងប្រទេស។ របៀបដឹកនាំខុសគ្នានេះ មិនមែនមានន័យថា ម្ខាងត្រឹមត្រូវជាងម្ខាងទៀតទេ ប៉ុន្តែវាបង្កើតការយល់ឃើញខុសគ្នា អំពីរបៀបដែលកម្លាំងប្រឆាំងគួរតស៊ូ។
ក្រោយការរំលាយ CNRP ភាពខុសគ្នានេះ កាន់តែរីកធំឡើង។ លោក សម រង្ស៊ី ដែលរស់នៅក្រៅប្រទេស អាចប្រើសេរីភាពនយោបាយក្នុងការធ្វើយុទ្ធនាការ កៀរគរអន្តរជាតិ អំពាវនាវឱ្យមានសម្ពាធលើបក្សកាន់អំណាច និងនិយាយដោយត្រង់ៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោក កឹម សុខា និងអ្នកដែលនៅជុំវិញលោកនៅក្នុងប្រទេសត្រូវប្រឈមនឹងការឃ្លាំមើល ការរឹតត្បិត និងសម្ពាធផ្លូវច្បាប់ដោយផ្ទាល់។
ស្ថានភាពខុសគ្នាបែបនេះ ធ្វើឱ្យយុទ្ធសាស្ត្រដែលសមស្រប សម្រាប់អ្នកនៅក្រៅប្រទេស អាចក្លាយជាហានិភ័យសម្រាប់អ្នកនៅក្នុងប្រទេស។ ហេតុនេះហើយទើបកើតមានការមិនទុកចិត្តគ្នា ដោយអ្នកគាំទ្រមួយចំនួនរបស់លោក សម រង្ស៊ី មើលក្រុមលោក កឹម សុខា ថាទន់ពេក ខណៈអ្នកគាំទ្ររបស់លោក កឹម សុខា ខ្លះ មើលយុទ្ធសាស្ត្ររបស់លោក សម រង្ស៊ី ថាបង្កហានិភ័យដល់សកម្មជនដែលនៅក្នុងស្រុក។
កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀត គឺការខ្វែងគំនិតលើ យុទ្ធសាស្ត្រតស៊ូ ក្រោយការរំលាយគណបក្ស។ ក្រុម សម រង្ស៊ីនិយម ដែលភាគច្រើនរស់នៅក្រៅប្រទេស បានជំរុញយុទ្ធសាស្ត្រវាយសម្រុកខ្លាំងៗ តាមរយៈការអំពាវនាវឱ្យមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ការរៀបចំការតវ៉ានៅបរទេស និងការបង្កើតចលនានយោបាយថ្មីៗ។
ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុម កឹម សុខានិយម ដែលស្ថិតក្រោមកែវភ្នែកពិនិត្យយ៉ាងម៉ឹងម៉ាត់ ពីរបបផ្តាច់ការក្នុងស្រុក យល់ថា យុទ្ធសាស្ត្រវាយសម្រុក ឬការស្រែកពីខាងក្រៅ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់សុវត្ថិភាពផ្លូវច្បាប់របស់លោក កឹម សុខា និងសកម្មជនក្នុងស្រុក ព្រមទាំងបិទផ្លូវនៃការចរចានយោបាយ។
បញ្ហាដែលធ្វើឱ្យការផ្សះផ្សាកាន់តែពិបាកទៀត គឺការកើតឡើងនៃសង្គ្រាមពាក្យសម្តីរវាងអ្នកគាំទ្រ។ នៅពេលនយោបាយពឹងផ្អែកខ្លាំងលើបុគ្គល អ្នកគាំទ្រងាយភ្ជាប់អត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនជាមួយមេដឹកនាំ ជាងជាមួយស្ថាប័ន ឬគោលការណ៍រួម។
ការរិះគន់លោក សម រង្ស៊ី អាចត្រូវអ្នកគាំទ្ររបស់លោកមួយចំនួនយល់ថា ជាការវាយប្រហារលើចលនាប្រឆាំងទាំងមូល។ ដូចគ្នានេះដែរ ការរិះគន់លោក កឹម សុខា អាចត្រូវបានមើលថា ជាការមើលងាយអ្នកដែលតស៊ូនៅក្នុងប្រទេស។
បណ្តាញសង្គម បានធ្វើឱ្យការចោទគ្នាថា «ក្បត់» «លក់ខ្លួន» «ចុះញ៉ម» ឬ «ចង់ដណ្តើមអំណាច» ងាយរីករាលដាល ហើយការវាយប្រហារទៅវិញទៅមកទាំងនេះ បង្កើតជារបាំងផ្លូវចិត្ត ដែលសូម្បីតែការផ្សះផ្សានៅកម្រិតមេដឹកនាំក៏មិនងាយទៅរួច។ បរិបទទាំងប៉ុន្មានខាងលើនេះ បានផ្តល់ឱកាសយ៉ាងល្អដល់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រ បំបែក និងគ្រប់គ្រង។
លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក បានកត់សម្គាល់ថា គណបក្សកាន់អំណាច មិនចាំបាច់បង្កើតការបែកបាក់ពីសូន្យនោះទេ គឺគ្រាន់តែទាញយកប្រយោជន៍ និងពង្រីកស្នាមប្រេះឆា ដែលមានស្រាប់ឱ្យកាន់តែធំ។
លោកបន្ថែមថា ឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតសម្រាប់ CPP គឺការដាក់សម្ពាធផ្លូវច្បាប់ និងនយោបាយមិនស្មើគ្នាលើមេដឹកនាំទាំងពីរ។ ការចាត់វិធានការយ៉ាងក្តៅគគុកលើលោក សម រង្ស៊ី តាមរយៈការផ្តន្ទាទោសច្រើនករណី និងការហាមឃាត់មិនឱ្យចូលស្រុក ផ្ទុយពីការដោះស្រាយសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា តាមនីតិវិធីក្នុងស្រុក បានបង្កើតឱ្យមានរូបភាពថា អ្នកទាំងពីរមានជោគវាសនានយោបាយខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ។
លើសពីនេះ ការផ្តល់សិទ្ធិធ្វើនយោបាយឡើងវិញជាបុគ្គលដល់អតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ CNRP និងការបើកផ្លូវឱ្យមានការបង្កើតគណបក្សតូចៗ បានធ្វើឱ្យកម្លាំងប្រឆាំងបែកខ្ញែកជាផ្នែកៗ។ ការប្រើប្រាស់សារនយោបាយបែបចិត្តសាស្ត្រ ដោយការសរសើរមេដឹកនាំម្ខាង និងវាយប្រហារមេដឹកនាំម្ខាងទៀត បានបង្កើនកម្រិតសង្ស័យផ្ទៃក្នុងកាន់តែខ្លាំងថាមានការចរចាសម្ងាត់ណាមួយកើតឡើង។
ទំនុកចិត្តផ្ទៃក្នុងដែលធ្លាប់តែមានភាពផុយស្រួយស្រាប់ទៅហើយនោះ កាន់តែរងការរង្គោះរង្គើថែមទៀតនៅពេលដែលការវិវត្តនយោបាយថ្មីៗបានកើតឡើង។ ជំនួបផ្ទាល់រវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងកញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ទោះបីជាត្រូវបានមើលឃើញថាជាការបើកទំព័រទំនាក់ទំនងថ្មីជាមួយបក្សកាន់អំណាចក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏បានក្លាយជាប្រេងចាក់បន្ថែមលើភ្លើងងនៃសង្គ្រាមពាក្យសម្តី និងការសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមក រវាងក្រុមអ្នកគាំទ្រ លោក សម រង្ស៊ី និយម និង លោក កឹម សុខា និយម ដែលរឹតតែធ្វើឱ្យកម្លាំងប្រឆាំងបែកបាក់ និងពិបាកក្នុងការរំលាយស្នាមប្រេះឆាដើម្បីផ្សះផ្សាគ្នាឡើងវិញ។
សម្រាប់លោក សេង វណ្ណលី ចំណុចខ្សោយជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ធំបំផុតរបស់ចលនាប្រឆាំង គឺការកសាងសាមគ្គីភាពដែលផ្អែកលើ ការប្រឆាំងគណបក្សកាន់អំណាច ជាជាងការបង្កើត ស្ថាប័នរួម មួយដែលមានគ្រឹះរឹងមាំ។ នៅពេលមានវិបត្តិប្រជាធិបតេយ្យដូចបច្ចុប្បន្ន បណ្តាញទាំងពីរអាចចាប់ដៃគ្នាបានយ៉ាងល្អ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣។
ប៉ុន្តែនៅពេលដែលស្ថាប័នរួមត្រូវរលាយ បក្សប្រឆាំងបានខ្វះយន្តការផ្លូវការសម្រាប់ដោះស្រាយជម្លោះ ការធ្វើសម្រេចចិត្តរួម និងការផ្ទេរអំណាចដោយសន្តិវិធី។ ការខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងបើកចំហរវាងអ្នកគាំញទ្រមេដឹកនាំទាំងពីរនាពេលកន្លងមក បានបង្ហាញឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ ពីការបាត់បង់ការយោគយល់គ្នា។
ជាលទ្ធផល ការផ្សះផ្សារវាងក្រុមទាំងពីរ មិនមែនគ្រាន់តែជាការសម្រេចចិត្តបត់បែនចិត្តរបស់មេដឹកនាំពីររូបនោះទេ។ ដរាបណាជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រ រវាងការតស៊ូពីខាងក្រៅ និងការសម្របសម្រួលក្នុងស្រុក មិនអាចរកចំណុចប្រសព្វបាន ហើយដរាបណា ចលនាប្រឆាំងមិនទាន់អាចបង្កើតស្ថាប័ននយោបាយមួយដែលមិនពឹងផ្អែកលើបុគ្គលនិយម ភាពបែកបាក់ និងភាពងាយរងគ្រោះ ចំពោះយុទ្ធសាស្ត្របំបែកបំបាក់របស់ CPP នឹងនៅតែបន្តកើតមានជាហូរហែ៕
ដោយ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
