ពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមព្រំដែនថៃមួយចំនួន ដែលផ្ទះនិងដីស្រែចម្ការរបស់ពួកគាត់ ត្រូវបានទាហានថៃព័ទ្ធយក ធ្វើឱ្យពួកគាត់កំពុងរស់នៅជាមួយភាពអស់សង្ឃឹម បានចោទសួរពីមូលហេតុដែលយួន និងសៀម អាចបន្តវាទយកទឹកដីខ្មែរបានតាមចិត្ត ដោយមិនចាំបាច់ប្រើកាំភ្លើង នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត។
ការចោទសួរនេះ ខណៈចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥មកយោធាថៃបានប្រើបន្លាលួស និងទូរកុងតឺន័រសម្រុករុលចូលវាទយកទឹកដីខ្មែរកាន់កាប់រហូតដល់៧៦ទីតាំង និងបានឈូសកម្ទេចលំនៅឋានពលរដ្ឋខ្មែរ និងសំណង់ខ្មែរផ្សេងៗ ដើម្បីកែប្រែទឹកដីខ្មែរទាំងនោះឱ្យក្លាយទៅជាទឹកដីថៃ។
ស្ត្រីម្នាក់ដែលប្រាប់ថា ឈ្មោះផល្លា ដែលមានផ្ទះនៅភូមិជោគជ័យ ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ហើយត្រូវបានទាហានថៃរាយបន្លាលួស និងដាក់ទូរកុងតឺន័រវាទយក និងឈូសកម្ទេចចោល ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់និយាយថា វាជារឿងដែលឈឺចាប់មិនអាចយកអ្វីមកប្រៀបផ្ទឹមបាន ខណៈដែលថៃគ្រាន់តែប្រើបន្លាលួសនិងទូរកុងតឺន័រអាចចូលមកវាទយកដីខ្មែរបានតាមចិត្ត។
អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំដូចអត់សង្ឃឹមទេ បើសព្វថ្ងៃវាលូកដៃមកបាញ់ទាហានខ្មែរយើងរាល់ថ្ងៃ យើងអត់ហ៊ានធ្វើអីគេផង។ តាមថា ពួកខ្ញុំដូចអស់អីរលីងចឹង ខ្ញុំវាអន់ចិត្ត អន់ចិត្តដែលយើងធ្វើអីគេអត់បាន ចឹងវាពិបាក វាដូចជាយើងចាញ់ច្រាបគេពេក ចឹងគេហ៊ានជេរហ៊ានដៀលយើងចឹងគ្រប់សព្វ»។
ចំណែកស្ត្រីនៅច្រកព្រំដែនថ្មដា ក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ ក៏បានសម្តែងការហួសចិត្តផងដែរ ដែលថៃអាចចូលមកព័ទ្ធយកទឹកដីខ្មែរបានស្រួលៗតាមអំពើចិត្តនៅក្រោយបទឈប់បាញ់។
អ្នកស្រីថា៖ «គេព័ទ្ធយកដីយើងបានស្រួលៗ បើអាចព័ទ្ធយកដីបានស្រួលៗ គេព័ទ្ធយកដីគ្រប់ប្រទេសអស់ហើយ ឆ្ងល់កន្លែងហ្នឹង វាទយកទឹកដីដូចទឹកដីហ្នឹងមិនមែនទឹកដីរបស់ខ្មែរ យកផ្ទះយកដីខ្មែរគ្រប់កន្លែងអស់ហើយ។ បើព័ទ្ធយកពេលបាញ់អត់អីទេ បទឈប់បាញ់ណា នេះកន្លែងនេះចឹងដែរឈប់បាញ់វាមកយក អាកាលទុងៗមានម៉ោឯណាមក យកក្រោយបទឈប់បាញ់តើ អាកន្លែងបទឈប់បាញ់៧២ម៉ោងដាក់បន្លាលួសបណ្តោយ»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទងលោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១៨ខែសីហានេះ។
ប៉ុន្តែក្រសួងការបរទេស បាននិយាយក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន កាលពីថ្ងៃទី១៤ខែសីហាថា កម្ពុជា មិនទទួលយកខ្សែព្រំដែន ដែលថៃបានពង្រីកដោយឯកតោភាគីនោះទេ។ លើសពីនេះ កម្ពុជា ជំរុញឱ្យប្រទេសថៃ បញ្ឈប់ការបន្តធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងតំបន់តាមព្រំដែន ដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា សម្រួលដល់ការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងស្តារទំនាក់ទំនងល្អឡើងវិញ។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១៨ខែសីហានេះថា មានកត្តាមួយចំនួន ដែលធ្វើឱ្យទាំងយួនទាំងសៀម អាចរំលោភវាទយកទឹកដីខ្មែរបានតាមអំពើចិត្ត ក្នុងនោះគឺដោយសារលោកហ៊ុន សែន ត្រូវបានវៀតណាមលើកបន្តុប ឱ្យឡើងកាន់អំណាចចាប់តាំងពីក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩។
លោកថា លោក ហ៊ុន សែន ហ៊ានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨២-៨៣ និង៨៥ ដែលបានកាត់ដីគោក កោះត្រល់ និងចង្កោមកោះក្រចកសេះ រួមទាំងផ្ទៃសមុទ្ររាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទៅឱ្យវៀតណាម និងបង្កើតឱ្យមានសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ដើម្បីរុះរើឯកសារព្រំដែន និងបង្គោលព្រំដែន ដែលបារាំងបានកំណត់និងបោះបង្គោលព្រំដែនរួច។
បើតាមអ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនមិនចំណុះរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ បារាំងបានបោះបង្គោលព្រំដែនកម្ពុជា វៀតណាម បានចំនួន ១២៤បង្គោល និងក៏បោះជាមួយថៃចំនួន ៧៤បង្គោល រួចហើយ។ ប៉ុន្តែដោយសារតែខ្វះចំណេះដឹង លោកហ៊ុន សែន បានបង្កើតសន្ធិសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីបោះបង្គោលព្រំដែនថ្មី ទើបធ្វើឱ្យបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងវៀតណាម ក្លាយជារឿងស្មុគស្មាញ ដូចសព្វថ្ងៃនេះ។
លោកថា៖ «ទាំងថៃ ទាំងយួនលេងល្បែងលួង លោកហ៊ុន សែន ឱ្យលោភលន់ ខណៈលោកហ៊ុន សែន ជាជនលោភលន់ស្រាប់ផង បំផ្លិចបំផ្លាញជាតិ គិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន អ៊ីចឹងទៅគេល្បួងឱ្យលង់ក្នុងល្បិចធ្វើឱ្យលោកហ៊ុន សែន បណ្តែតបណ្តោយឱ្យមានក្រុមហ៊ុនវៀតណាមរកស៊ីក្នុងស្រុកខ្មែរតាមព្រំដែន តាមទំនើងចិត្ត។ ថៃបើកការរកស៊ីជាមួយលោកថាក់ស៊ីន លោកហ៊ុន សែន កន្លងទៅនឹងជាមួយគ្នារាប់អានជាបងប្អូនធម៌ហ្នឹង អ៊ីចឹងទៅគេវាស់ស្ទង់អត្តចរិកមេដឹកនាំក្រុមគ្រួសារកម្ពុជាហ្នឹងច្បាស់ថាជាជនលោភលន់»។
លោកអ៊ុំ សំអាន និយាយថា យួនបានប្រើលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យទៅចាប់ លោកប៉ែន សុវណ្ណ ដាក់គុកដោយសារតែលោក ប៉ែន សុវណ្ណ មិនព្រមកាត់ទឹកដីឱ្យវៀតណាម និងអនុវត្តផែនការក៥ សម្លាប់ខ្មែរតាមបញ្ជាវៀតណាម។
មួយវិញទៀត លោកថា លោកហ៊ុន សែន ហ៊ានទៅចាប់លោកប៉ែន សុវណ្ណ ដាក់គុកនៅវៀតណាម ហើយលើកបន្តុបលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យឡើងកាន់អំណាច ដើម្បីបម្រើមហិច្ឆតារបស់វៀតណាម។
លោកថា៖ «អ៊ីចឹងឱ្យតែវៀតណាមជួយការពារអំណាចត្រកូលហ៊ុន គាត់អត់ខ្វល់រឿងការពារទឹកដីទេទឹកដីបាត់ៗទៅកុំឱ្យតែបាត់អំណាច។ ដល់ជាមួយថៃ ថៃឈ្លានពានយកទឹកដីខ្មែរយើងស្រេចចិត្ត ដោយសារអី? ដោយសារត្រកូលហ៊ុនគាត់ការពារអំណាច ជាជាងការពារទឹកដី ដល់អ៊ីចឹងគាត់ទៅគប់គិតជាមួយត្រកូលថាក់ស៊ីន បងប្អូនធម៌ហ្នឹង កាត់កោះគុតទៅឱ្យថៃ ឱ្យថៃឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរស្រេចចិត្ត ដើម្បីអី? ដើម្បីឱ្យថៃជួយបង្ក្រាបអ្នកប្រឆាំងខ្មែរ ដែលរត់ទៅជ្រកកោណនៅប្រទេសថៃ»។
មួយទៀត លោកថា ដោយសារលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ដឹកនាំប្រទេសធ្វើឱ្យជោគជាំទៅដោយអំពើពុករលួយ គ្រួសារនិយម បក្ខពួកនិយម គឺធ្វើឱ្យរដ្ឋគ្មានប្រាក់ទៅពង្រឹងវិស័យការពារ ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងសត្រូវឈ្លានពាន។
បើតាមអ្នកឃ្លាំមើល គ្មានសម័យណាដែលថៃអាចព័ទ្ធយកទឹកដីខ្មែរស្រួលៗ ដូចសម័យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដឹកនាំប្រទេសនោះទេ ហើយក៏គ្មានប្រទេសលើពិភពលោកណាបណ្តោយឱ្យបរទេសព័ទ្ធយកទឹកដីគេស្រួលៗ ដូចសម័យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះដែរ។
លោកបន្តថា សម័យសង្គមរាស្រ្តនិយម សម័យ លន់ នល់ និងសម័យ ប៉ុល ពត ក៏ថៃមិនហ៊ានពទ្ធ័យកទឹកដីខ្មែរស្រួលៗដូចសម័យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះដែរ។ អសមត្ថភាពការពារទឹកដី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែខ្មាសអៀនខ្លួនឯងហើយលាលែងពីតំណែង ដើម្បីទុកឱកាសឱ្យមេដឹកនាំមានសមត្ថភាពការពារទឹកដី កាន់តំណែងនេះវិញ ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀត។
យ៉ាងណា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
