អ្នកឃ្លាំមើល ព្រួយបារម្ភថា រដ្ឋាភិបាលអាចយកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបមកពង្រីកអំណាចសន្តិសុខដោយខ្វះតម្លាភាព និងទាមទារឱ្យមានការបង្ក្រាបមេខ្លោងនៅកម្ពុជា ដើម្បីធានាពីប្រសិទ្ធភាពតាមអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលធ្លាប់ប្ដេជ្ញា។
សង្គ្រាមរវាងកម្ពុជា និងថៃ បានក្លាយជាកត្តាសំខាន់មួយដែលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបបណ្តាញឆបោកតាមអនឡាញ ឬ «ស្កេម» យ៉ាងទូលំទូលាយ ខណៈការបង្ក្រាបនេះ កំពុងផ្លាស់ប្តូរពីប្រតិបត្តិការប្រឆាំងបទល្មើស ទៅជាឧបករណ៍ដែលអាចពង្រឹងអំណាច និងការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ។ នេះបើតាមការវិភាគរបស់ទស្សនាវដ្តី The Diplomat ចេញផ្សាយថ្ងៃទី១៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។
អត្ថបទបានលើកឡើងថា ចាប់ពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៥ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបណ្តាញស្កេមបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃភាពតានតឹងរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ភាគីថៃបានចាប់ផ្តើមវាយប្រហារលើតំបន់ដែលមានទីតាំងស្កេមនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ដោយអះអាងថា បណ្តាញទាំងនេះជាបញ្ហាសន្តិសុខឆ្លងដែន និងជាប្រភពហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ឧក្រិដ្ឋកម្ម និងអំពើពុករលួយ។
ដំបូងឡើយ កម្ពុជាបានច្រានចោល និងចោទថា ថៃកំពុងយកបញ្ហាស្កេមធ្វើជាលេសសម្រាប់ការជ្រៀតចូលទឹកដី។ ប៉ុន្តែក្រោមសម្ពាធពីស្ថានការណ៍យោធា និងផ្ទៃប្រទេស ដែលកម្ពុជាកំពុងចង់បានសន្តិសុខ រដ្ឋាភិបាលបានប្តូរទិសដៅ និងចាប់ផ្តើមបើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញជាទ្រង់ទ្រាយធំតែម្ដង។
តាមការអះអាងរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ការបង្ក្រាបនេះបានធ្វើឱ្យជនបរទេសប្រមាណ ៣០ម៉ឺននាក់ ចាកចេញពីប្រទេស និងបានបិទទីតាំងស្កេមជាង ២៥០កន្លែង។ អត្ថបទបានបញ្ជាក់ថា ទីតាំងមួយចំនួនមិនមែនគ្រាន់តែជាអគារតូចៗទេ ប៉ុន្តែជាគម្រោងអចលនទ្រព្យធំៗ មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទាល់ខ្លួន និងមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។
The Diplomat បានលើកឡើងនូវសំណុចសំខាន់មួយ នោះគឺការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់ទីតាំងស្កេមទៅជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ត្រូវបានដកស្រង់សម្ដីថា ទីតាំងដែលត្រូវបានបិទទាំងនោះត្រូវបាន «បម្លែងទៅជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ»។ អត្ថបទចាត់ទុកការផ្ទេរនេះថា ជាការផ្លាស់ប្តូរទ្រព្យសម្បត្តិឯកជនដែលមានតម្លៃយ៉ាងច្រើន ទៅក្នុងដៃរដ្ឋាភិបាល។
ក្នុងនោះ ទីតាំងស្កេមដែលត្រូវបានក្រសួងមហាផ្ទៃបិទ និងបម្លែងទៅជាគោលដៅប្រើប្រាស់របស់រដ្ឋ មានដូចជា អគារអនឡាញឈ្មោះ សួនស្វាយ២ (Mango 2 Park) នៅខេត្តតាកែវ ដែលបម្លែងទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលឃុំខ្លួនជនអន្តោប្រវេសន៍ និងការសិក្សាគ្រោងយកមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក សួន៨ ឬ #8 park នៅស្រុកកំចាយមារ ខេត្តព្រៃវែង ធ្វើជាពន្ធនាគារមួយបន្ថែមទៀត។ The Diplomat បានអះអាងថា ជនរងគ្រោះពីការជួញដូរមនុស្សមួយចំនួន ដែលបានរួចផុតពីបណ្តាញស្កេម ក៏ត្រូវបានឃុំខ្លួននៅក្នុងអគារដែលធ្លាប់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុនពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យនេះផងដែរ។
ជុំវិញការចុះផ្សាយនេះ វីអូឌី មិនអាចស្វែងរកការឆ្លើយតបពីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា និងប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា (គ.ប.ឆ.ប.) លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ បានទេនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា។
បើតាម The Diplomat ការពង្រីកពន្ធនាគារ និងការកើនឡើងនៃការឃុំខ្លួន កើតឡើងស្របពេលដែលច្បាប់ និងការអនុវត្តមួយចំនួនត្រូវបានប្រើប្រាស់កាន់តែខ្លាំង ប្រឆាំងនឹងអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាល សកម្មជនសង្គម អ្នកតវ៉ា និងអ្នកបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម។
អត្ថបទដដែលបានលើកករណីអ្នកសារព័ត៌មានពីរនាក់ ដែលត្រូវបានផ្តន្ទាទោសជាប់ពន្ធនាគារ ១៤ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីការថតរូបជាមួយទាហាននៅតំបន់ព្រំដែន ដែលជាប់រូបយុទ្ធភ័ណ្ឌនៅពីក្រោយ និងការផ្ទេរអនីតិជនជិត ៨០០នាក់ ពីពន្ធនាគារទៅតំបន់ជាប់ព្រំដែនថៃ ក្រោមកម្មវិធីដែលត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា «បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ» ដើម្បីជួយដល់ប្រតិបត្តិការផ្នែកវិស្វកម្ម និងសំណង់យោធា។
អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍លោក សេង វណ្ណលី លើកឡើងថា ការយកអគារអនឡាញស្កេម ទៅធ្វើជាកន្លែងឃុំឃាំង ឬក៏ពន្ធនាគារ អាចមានហេតុផលផ្នែករដ្ឋបាល ប៉ុន្តែវាក៏បង្កើតការព្រួយបារម្ភថា រដ្ឋាភិបាលអាចយកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបមកពង្រីកអំណាចសន្តិសុខ ក្នុងការគ្រប់គ្រងដោយខ្វះតម្លាភាព។
លោកបន្តថា ដើម្បីលុបបំបាត់រូបភាព «ឋានសួគ៌នៃឆបោកអនឡាញ» ឱ្យបានពិតប្រាកដ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវតែបង្ហាញពីការអនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាពគ្នា ទាំងលើជនបរទេស ម្ចាស់ទីតាំង មេខ្លោង និងអ្នកមានអំណាចដែលពាក់ព័ន្ធ ព្រោះបើពុំនោះទេ វានឹងមិនអាចបំបាត់មន្ទិលសង្ស័យរបស់មហាជន និងសហគមន៍អន្តរជាតិបានឡើយ។
លោក សេង វណ្ណលី ថ្លែងថា៖ «បើចង់លាងឈ្មោះកម្ពុជាពីរូបភាពឋានសួគ៌នៃឆបោកអនឡាញរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្ហាញថាច្បាប់អនុវត្តស្មើៗគ្នា ទាំងលើជនបរទេស ម្ចាស់ទីតាំង មេខ្លោង និងអ្នកមានអំណាច ដែលពាក់ព័ន្ធ ហើយជាពិសេសគឺសមាជិក ឥស្សរជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលរងការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល ទៅលើបញ្ហានេះផងដែរ ហើយត្រូវការពារជនរងគ្រោះនៃការជួញដូរមនុស្សឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ បើមិនដូច្នេះទេ ការបង្ក្រាបអាចជួយបានតែរូបភាពក្នុងរយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែមិនអាចបំបាត់ការសង្ស័យរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងអន្តរជាតិបានទេបាទ»។
ក្រៅពីការដកហូត និងបម្លែងអគារអនឡាញទៅជាសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៦នេះ ទទួលបានបានទឹកប្រាក់ប្រមាណជិត ២លានដុល្លារ ពីការពិន័យម្ចាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងទីតាំងដែលល្មើសអនុក្រឹត្យ០៣ ស្ដីពីការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខសុវត្ថិភាពតាមទីតាំងរស់នៅប្រមូលផ្តុំ ដែលមានជនបរទេសរស់នៅខុសច្បាប់។
អត្ថបទ The Diplomat ទទួលស្គាល់ថា មានការបិទទីតាំងស្កេម និងការផ្លាស់ទីប្រតិបត្តិការជាច្រើន។ ប៉ុន្តែអត្ថបទនេះបានចោទជាសំណួរថា តើការបង្ក្រាបនេះនឹងក្លាយជាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មពិតប្រាកដ ឬក៏ក្លាយជាមធ្យោបាយសម្រាប់រៀបចំឡើងវិញនូវទ្រព្យសម្បត្តិ អំណាច និងការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ ខណៈអ្នកសរសេរអត្ថបទនេះ បានមើលឃើញថា ការបង្ក្រាបបានផ្តល់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលនូវឱកាសចំនួនបី នោះគឺការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក និងចិន តាមរយៈការបង្ហាញថាកម្ពុជាកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន។
ការយកគ្រប់គ្រងលើអចលនទ្រព្យ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលការរីកចម្រើននៃវិស័យស្កេម និងការពង្រីកសមត្ថភាពសន្តិសុខ និងការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ តាមរយៈពន្ធនាគារ ការឃុំខ្លួន និងការអនុវត្តច្បាប់សន្តិសុខកាន់តែទូលំទូលាយ។
ទាក់ទិនរឿងនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត លើកឡើងថា ការបង្ក្រាបកន្លងមកនៅមិនទាន់អាចចាត់ជាលទ្ធផលផ្លូវការនៅឡើយទេ ដោយហេតុថាទោះបីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដើរដល់ចំណុចទាល់ច្រករហូតដាច់ចិត្តបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ តែរដ្ឋនៅតែមិនបង្ក្រាបទៅលើមេខ្លោង និងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ ឬនៅពីក្រោយបទល្មើស។ លោកបន្តថា កម្ពុជាអាចនឹងប្រឈមមុខការប៉ះពាល់មុខមាត់ជាតិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ នៅពេលមានដីកាចាប់ខ្លួនពីប៉ូលីសអន្តរជាតិ។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖ «ហើយបើថាមិនចាត់ការទេ ថ្ងៃក្រោយអាចFBIអាមេរិកហ្នឹង នាំដីកាចាប់ខ្លួននិវេទន៍ក្រហម ដីកាចាប់ខ្លួនជាអន្តរជាតិ គេសហការជាមួយប៉ូលិសអាំងទែប៉ូល (Interpol) តាមចាប់អ្នកអស់ហ្នឹងមកដល់ប្រទេសកម្ពុជាក៏ថាបានដែរ។ ប៉ុន្តែគេមិនទាន់ធ្វើដល់ដំណាក់កាលហ្នឹងទេ ព្រោះកាលណាធ្វើដល់ដំណាក់កាលហ្នឹង វាធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាវាអ័ព្ទមុខខ្លាំងពេក»។
យ៉ាងណា អ្នកឃ្លាំមើលនៅតែបន្តតាមដាន និងរង់ចាំមើលលទ្ធផលចុងក្រោយនៃការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសការប្ដេជ្ញារបស់រដ្ឋាភិបាល ស្របពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនទៀត បានសហការជាមួយកម្ពុជា ក្នុងការបោសសម្អាតបទល្មើសសកលមួយនេះ៕
