ករណីលោក ថូ សំណាង អតីតអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការច្បាប់ កុងស៊ុល និងព្រំដែន នៃក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានក្លាយជាសំណុំរឿងពុករលួយដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ។ តាមព័ត៌មានដែលអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ឬ ACU បានបង្ហាញកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ថូ សំណាង និងមន្ត្រីពីរនាក់ទៀត ត្រូវបានចោទថា បានយកសន្លឹកទិដ្ឋាការប្រភេទ C និង CEX ប្រមាណ ១២.០០០ សន្លឹក ចេញពីប្រព័ន្ធ ហើយលក់មួយចំនួនទៅឱ្យជនបរទេស ដែលក្នុងនោះមានអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងអាជីវកម្មឆបោកតាមអនឡាញ និងកាស៊ីណូ។ ACU ប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រតិបត្តិការនេះអាចរកប្រាក់បានប្រមាណ ៣ លានដុល្លារ។
សន្លឹកទិដ្ឋាការប្រភេទ C និង CEX គឺជាប្រភេទទិដ្ឋាការផ្លូវការរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។
ទិដ្ឋាការប្រភេទ C ជាទិដ្ឋាការអនុគ្រោះ ឬទិដ្ឋាការសុជីវធម៌។ ក្រសួងការបរទេស ឬស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំនៅបរទេស ផ្ដល់ជូនទិដ្ឋាការនេះដល់បុគ្គលិកអង្គការអន្តរជាតិ ទីភ្នាក់ងារបរទេស អ្នកបំពេញការងារមនុស្សធម៌ និងសមាជិកគ្រួសាររបស់ពួកគេ ដើម្បីចូលមកបំពេញការងារផ្លូវការនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជាទូទៅ វាមានសុពលភាព ៣ ខែ សម្រាប់ការចូលតែម្តង និងអនុញ្ញាតឱ្យស្នាក់នៅបាន ៣០ ថ្ងៃ ទៅ ៣ ខែ។ ទិដ្ឋាការប្រភេទ CEX គឺជាទម្រង់ ឬសន្លឹកសម្រាប់ពន្យារពេល នៃការស្នាក់នៅរបស់ទិដ្ឋាការប្រភេទ C នៅពេលដែលសាមីខ្លួន ត្រូវបន្តបេសកកម្ម ឬការងារមនុស្សធម៌នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។
ព័ត៌មាននេះ ចោទជាសំណួរធំមួយថា តើមន្ត្រីកម្រិតអគ្គនាយកម្នាក់ និងបក្ខពួកតែពីរនាក់ អាចធ្វើប្រតិបត្តិការទំហំធំបែបនេះ ដោយគ្មានអ្នកផ្សេងទៀតដឹង ឬគ្មានចន្លោះប្រហោងនៅក្នុងប្រព័ន្ធបានយ៉ាងដូចម្តេច។ តាម ACU សន្លឹកទិដ្ឋាការទាំងនេះមិនមែនបាត់ត្រឹមដប់ ឬមួយរយសន្លឹកទេ ប៉ុន្តែរាប់ពាន់សន្លឹក។ ACU កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ រាយការណ៍ថា ចន្លោះខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ថូ សំណាង ត្រូវបានចោទថា បានផ្ទេរសន្លឹកទិដ្ឋាការ C ចំនួន ៥.២០០ សន្លឹក និង CEX ចំនួន ៦.០០០ សន្លឹកទៅឱ្យមន្ត្រីពីរនាក់ទៀត ដោយគ្មាននីតិវិធីត្រឹមត្រូវ។ វាបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងឯកសារសំខាន់របស់រដ្ឋមានចន្លោះប្រហោងធ្ងន់ធ្ងរ។
ចំណុចដែលកាន់តែធ្វើឱ្យសាធារណជនមានសំណួរ គឺការតាមដានលំហូរប្រាក់។ តាម ACU លោក ថូ សំណាង មានគណនីធនាគាររហូតដល់ ៣៧៥ គណនីនៅធនាគារ ៧ ខណៈមន្ត្រីពីរនាក់ទៀតក៏មានគណនីជាច្រើនផងដែរ។ ACU ក៏អះអាងថា លោកបានទទួលប្រាក់ប្រមាណ ៤៥០.០០០ ដុល្លារពីការលក់ទិដ្ឋាការ និងមានការដកប្រាក់ជាង ២ លានដុល្លារនៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ តួលេខបែបនេះធ្វើឱ្យសំណួរមិនអាចឈប់ត្រឹមថា តើមន្ត្រីម្នាក់ប្រព្រឹត្តខុស ឬអត់នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវសួរបន្ថែមថា តើប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យទ្រព្យសម្បត្តិ និងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។
បញ្ហាមួយទៀត គឺការត្រួតពិនិត្យនៅក្នុងក្រសួងការបរទេស។ តាមព័ត៌មានដែល ACU បានបង្ហាញ ការខ្វះសន្លឹកទិដ្ឋាការត្រូវបានរកឃើញតាមការធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ក៏បានរកឃើញសន្លឹកទិដ្ឋាការមួយចំនួន នៅក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបអំពើឆបោកតាមអនឡាញនៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ នេះមានន័យថា បញ្ហាអាចកើតឡើងអស់មួយរយៈមកហើយ មុននឹងត្រូវបានរកឃើញ។ សំណួរដែលគួរសួរគឺថា ហេតុអ្វីសន្លឹកទិដ្ឋាការរាប់ពាន់សន្លឹកអាចចេញពីការគ្រប់គ្រង ដោយប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យប្រចាំថ្ងៃមិនរកឃើញមុន។
ករណីនេះ ក៏មិនគួរកាត់ផ្តាច់ចេញពីបញ្ហាឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជាដែរ។ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអះអាងថា បានបង្ក្រាបទីតាំងឆបោកទ្រង់ទ្រាយធំអស់ហើយ បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរបានពិនិត្យទីតាំងសង្ស័យ ៧៩៣ កន្លែង និងបង្ក្រាប ៦២៤ កន្លែង ចាប់ខ្លួនមនុស្សជិត ៣០.០០០ នាក់ពី ៣៩ សញ្ជាតិ ចាប់តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ ទោះយ៉ាងណា សារព័ត៌មាន Reuters បានរាយការណ៍នៅថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ថា អ្នកជំនាញមួយចំនួននៅតែសង្ស័យថា បណ្តាញឆបោកអាចផ្លាស់ប្តូរទៅធ្វើក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូច និងលាក់ខ្លួនជាងមុន។ បើសន្លឹកទិដ្ឋាការរដ្ឋត្រូវបានប្រើដោយអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញទាំងនេះ វាបង្ហាញថា បញ្ហាឆបោកមិនមែនមានតែជនបរទេសធ្វើបទល្មើសទេ ប៉ុន្តែអាចពាក់ព័ន្ធនឹងចន្លោះប្រហោង ឬការឃុបឃិតនៅក្នុងស្ថាប័នរដ្ឋផងដែរ។
ដូច្នេះ ការស៊ើបអង្កេតមិនគួរបញ្ចប់ត្រឹមលោក ថូ សំណាង និងមន្ត្រីពីរនាក់ទៀតទេ។ នេះមិនមានន័យថា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្សេងទៀត ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានកំហុសដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ ប៉ុន្តែការស៊ើបអង្កេតគួរតាមខ្សែបញ្ជាទាំងមូល ដោយសួរថា អ្នកណាមានភារកិច្ចត្រួតពិនិត្យសន្លឹកទិដ្ឋាការ អ្នកណាអនុម័តការចេញ អ្នកណាទទួលរបាយការណ៍ប្រចាំខែ និងហេតុអ្វីប្រព័ន្ធសវនកម្មមិនរកឃើញបញ្ហាមុន។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ អយ្យការបានចោទប្រកាន់ លោក ថូ សំណាង ពាក់ព័ន្ធនឹងការបំផ្លាញដោយចេតនា ការកិបកេងដោយទុច្ចរិត ការរំលោភអំណាច និងការលាងលុយ ខណៈមន្ត្រីពីរនាក់ទៀតក៏ប្រឈមបទចោទជាច្រើន។ ប៉ុន្តែការចោទប្រកាន់មិនមែនជាសាលក្រមទេ ហើយអ្នកទាំងបីនៅតែមានសិទ្ធិទទួលការជំនុំជម្រះដោយយុត្តិធម៌។
ជារួម ករណីនេះគឺជាការសាកល្បងសំខាន់មួយទៀតចំពោះឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ខណៈកន្លងមក ករណីពុករលួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សកាន់អំណាច តែងរងការរិះគន់ថា មិនសូវមានចំណាត់ការតឹងរ៉ឹង និងមានតម្លាភាព។
ប្រសិនបើ ACU អាចបើកការស៊ើបអង្កេតឱ្យដល់ឫសគល់ បង្ហាញលំហូរប្រាក់ រកអ្នកទទួលផលទាំងអស់ និងពិនិត្យទំនួលខុសត្រូវរបស់មន្ត្រីគ្រប់កម្រិត នោះវាអាចជួយបង្កើនទំនុកចិត្តសាធារណៈ។ ប៉ុន្តែបើសំណុំរឿងធំដែលពាក់ព័ន្ធទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៣ លានដុល្លារ សន្លឹកទិដ្ឋាការរាប់ពាន់ និងបណ្តាញឆបោកអនឡាញ ត្រូវបញ្ចប់ត្រឹមមន្ត្រីបីនាក់ នោះសាធារណជនអាចនៅតែមានសំណួរថា តើនេះជាកំហុសរបស់បុគ្គលប៉ុន្មាននាក់ ឬជាសញ្ញាបង្ហាញពីបញ្ហាធំជាងនេះនៅក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋ៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
