កម្ពុជាបានដាក់មហិច្ឆតាថា នឹងក្លាយជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងប្រទេសចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។
គោលដៅនេះជារឿងល្អ ប៉ុន្តែបើមើលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពពលរដ្ឋនៅឆ្នាំ២០២៦ គេឃើញថា មាគ៌ាទៅកាន់ឆ្នាំ២០៣០ កាន់តែលំបាក។ បញ្ហាសំខាន់ គឺកំណើនសេដ្ឋកិច្ចមិនទាន់បម្លែងទៅជាកំណើនប្រាក់ចំណូល និងជីវភាពល្អសម្រាប់ពលរដ្ឋភាគច្រើនបាននៅឡើយ។
តាមទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៥ ចំណូលជាតិសរុបក្នុងមនុស្សម្នាក់របស់កម្ពុជាមានប្រមាណ ២៧៥០ដុល្លារ។ ប៉ុន្តែចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ធនាគារពិភពលោក កំណត់ថា ប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ត្រូវមានចំណូលជាតិសរុបក្នុងមនុស្សម្នាក់ចាប់ពី ៤៦៣៦ដុល្លារឡើងទៅ។ នេះមានន័យថា កម្ពុជានៅខ្វះជិត ១៩០០ដុល្លារក្នុងមនុស្សម្នាក់ ឬត្រូវបង្កើនចំណូលជាតិក្នុងមនុស្សម្នាក់ប្រមាណ ៦៩% ពីកម្រិតឆ្នាំ២០២៥។
លើសពីនេះ កម្រិតកំណត់របស់ធនាគារពិភពលោក ត្រូវបានកែឡើងរៀងរាល់ឆ្នាំ ដូច្នេះកម្ពុជាមិនអាចគ្រាន់តែរត់ទៅរកលេខ ៤,៦៣៦ដុល្លារ ហើយចប់នោះទេ។
បញ្ហាមួយទៀត គឺល្បឿនកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកំពុងយឺត។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ធនាគារពិភពលោកព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានឹងកើនត្រឹម ៣,៩% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីកំណើន ៤,៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ និង ៦% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។
នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ក៏បានទម្លាក់ការព្យាករកំណើនរបស់កម្ពុជាមកត្រឹម ៤,១% ដោយសារផលប៉ះពាល់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការបិទព្រំដែនជាមួយថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសដែលចង់លោតពីចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ទៅចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមជាង ៣ឆ្នាំ កំណើនបែបនេះធ្វើឱ្យគោលដៅឆ្នាំ២០៣០ កាន់តែពិបាក។
បំណុលក៏ជាសញ្ញាព្រមានធ្ងន់មួយ។ របាយការណ៍ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ២០២៥ របស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបង្ហាញថា ឥណទានមិនដំណើរការបានកើនដល់ ៨,៣% នៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ហើយទំហំឥណទានមិនដំណើរការសរុបមានប្រមាណ ៥,១ពាន់លានដុល្លារ។
ក្នុងវិស័យលក់រាយ អត្រានេះឡើងដល់ ១០,៦% កសិកម្ម ១០,៥% និងសណ្ឋាគារ-ម្ហូបអាហារ ១២,១%។ តួលេខទាំងនេះ បង្ហាញថា គ្រួសារ និងអាជីវកម្មមួយចំនួន កំពុងពិបាកសងបំណុល។ បើប្រាក់ចំណូលកើនយឺត តែបំណុល និងការប្រាក់នៅតែជាបន្ទុកធ្ងន់ គោលដៅប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់របស់កម្ពុជា នឹងមិនមានន័យច្រើនសម្រាប់ពលរដ្ឋធម្មតាទេ។
ស្ថានភាពការងារក៏ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់។ ធនាគារពិភពលោក នៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ បានលើកឡើងថា កម្ពុជាកំពុងប្រឈមការធ្លាក់ចុះវិស័យអចលនទ្រព្យ ការថយចុះប្រាក់ផ្ញើពីក្រៅប្រទេស និងការវិលត្រឡប់របស់ពលករចំណាកស្រុកជិត ១លាននាក់។
អតិផរណាក៏បានឡើងដល់ ៥,៨% នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់គ្រួសារចំណូលទាប។ ទោះការវិនិយោគបរទេសក្នុងឆ្នាំ២០២៥ មាន ៥,១ពាន់លានដុល្លារ និងត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាបានបង្កើតការងារផ្លូវការប្រហែល ៤០ម៉ឺនកន្លែងក៏ដោយ ក៏សំណួរសំខាន់នៅតែថា ការងារទាំងនោះមានប្រាក់ខែ និងផលិតភាពខ្ពស់គ្រប់គ្រាន់ ឬទេ។
អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងមធ្យមក៏ជាចំណុចខ្សោយមួយ។ របាយការណ៍ធនាគារពិភពលោកថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា អាជីវកម្មមិនផ្លូវការមានប្រហែល ៩០% នៃអាជីវកម្មទាំងអស់ និងផ្តល់ការងារប្រហែល ៨៨% នៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែអាជីវកម្មមិនផ្លូវការទាំងនេះមានផលិតភាពជាមធ្យមទាបជាងអាជីវកម្មផ្លូវការប្រមាណ ២,៦ដង។ នេះបង្ហាញថា សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅពឹងខ្លាំងលើអាជីវកម្មខ្នាតតូចៗ ដែលមានទុនតិច បច្ចេកវិទ្យាទាប និងពិបាកទទួលបានឥណទាន។ បើ SME មិនអាចរីកធំ និងបង្កើតការងារប្រាក់ខែល្អបានទេ កម្ពុជាពិបាកបង្កើនចំណូលក្នុងមនុស្សម្នាក់ឱ្យលឿន។
វិស័យកសិកម្មក៏នៅតែមានបញ្ហាចាស់ៗ ដូចជា ទីផ្សារ តម្លៃកសិផល ថ្លៃដើមផលិត និងបំណុល។ ទិន្នន័យរបស់ធនាគារពិភពលោក បង្ហាញថា នៅឆ្នាំ២០២៥ ប្រហែល ៣៣% នៃអ្នកមានការងារធ្វើនៅកម្ពុជានៅតែធ្វើការក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ បើប្រជាជនមួយភាគបីនៅតែធ្វើការក្នុងវិស័យដែលមានផលិតភាព និងចំណូលទាប ការបង្កើនចំណូលជាតិឱ្យដល់កម្រិតឆ្នាំ២០៣០ ក៏កាន់តែពិបាក។ កម្ពុជាត្រូវការកែច្នៃកសិផលក្នុងស្រុក ស្តុកផលិតផល បង្កើតទីផ្សារនាំចេញ និងកាត់បន្ថយការពឹងលើឈ្មួញកណ្តាល។
គួរបែងចែកឱ្យច្បាស់ផងដែរថា ការចាកចេញពីក្រុមប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួច និងការក្លាយជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ គឺជារឿងពីរផ្សេងគ្នា។
អង្គការសហប្រជាជាតិ បានកំណត់ឱ្យកម្ពុជាចាកចេញពីក្រុមប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៩។ ប៉ុន្តែការចាកចេញនេះ មិនមានន័យថា នៅឆ្នាំ២០៣០ កម្ពុជានឹងក្លាយជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ ការបង្ហាញគោលដៅទាំងពីរដូចជារឿងតែមួយ អាចធ្វើឱ្យសាធារណជនយល់ច្រឡំ។
ដូច្នេះ បញ្ហារបស់កម្ពុជាមិនមែនខ្វះផែនការនោះទេ ប៉ុន្តែគឺកង្វះការអនុវត្ត។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងលើសំណង់ អចលនទ្រព្យ កម្លាំងពលកម្មថោក និងការប្រើប្រាស់ឥណទាន ទៅរកសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងលើជំនាញ បច្ចេកវិទ្យា ផលិតកម្ម កែច្នៃ និង SME ដែលមានផលិតភាពខ្ពស់។ ធនាគារពិភពលោក ក៏បានព្រមានថា កម្ពុជាត្រូវកែលម្អបរិយាកាសអាជីវកម្ម បង្កើនការទទួលបានហិរញ្ញវត្ថុរបស់ SME និងលើកកម្ពស់ផលិតភាព ប្រសិនបើចង់សម្រេចចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០៣០។
នៅសល់តែជាង ៣ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ បើពលរដ្ឋនៅតែជាប់បំណុល អាជីវកម្មតូចៗនៅតែពិបាក កសិករនៅតែខ្វះទីផ្សារ និងយុវជននៅតែរកការងារប្រាក់ខែល្អមិនបាន នោះការនិយាយថា កម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នឹងមានន័យត្រឹមលើតារាងស្ថិតិ។
ការអភិវឌ្ឍពិតប្រាកដត្រូវវាស់ថា ប្រាក់ចំណូលពលរដ្ឋកើន ឬអត់ បំណុលថយ ឬទេ ការងារមានស្ថិរភាព ឬអត់ និងគ្រួសារធម្មតាអាចរស់នៅបានប្រសើរជាងមុនដែរ ឬទេ។ បើសំណួរទាំងនេះ មិនទាន់មានចម្លើយវិជ្ជមានទេ គោលដៅឆ្នាំ២០៣០ នៅតែជាមហិច្ឆតាដែលឆ្ងាយពីជីវភាពពិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
