សកម្មជនការពារព្រៃឡង់ អះអាងថា សកម្មភាពឈូសឆាយដីព្រៃឡង់ជាង ៣០០ ហិកតា ឱ្យក្លាយជាវាល ដើម្បីទន្ទ្រានយកដីដាំកូនកៅស៊ូ និងដាំស្វាយចន្ទីរ នៅចំណុចតំបន់អូរគគីរ ឃុំសុចិត្រ ស្រុកសណ្តាន់ ដោយក្រុមអ្នកមានលុយមានអំណាចនៅពីក្រោយខ្នង កំពុងបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងដែនអភិរក្សដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងបរិស្ថាន។
ពលរដ្ឋរស់នៅស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ ជាប់ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ ថ្លែងសុំលាក់ឈ្មោះព្រោះបារម្ភពីសុវត្ថិភាព ប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី០៩ ខែកញ្ញាថា ការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិទ្រង់ទ្រាយធំនេះ បង្កើតឱ្យមានអយុត្តិធម៌សង្គម ស្របពេលដែលក្រុមអ្នកមានលុយមានអំណាច នៅតែឈូសឆាយដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់អស់រាប់រយហិកតា ដើម្បីទន្ទ្រានយកដី ដោយគ្មានទោសទណ្ឌ ផ្ទុយពីរាស្ត្រក្រីក្រ។
លោកថា គ្រាន់តែដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់មួយជ្រុង នៅតំបន់អូរគគី ក្នុងភូមិសុចិត្រ ស្រុកសណ្តាន់ ត្រូវក្រុមអ្នកមានលុយមានអំណាចជួលកម្មករឈូសឆាយ និងកាប់ឆ្ការ ឱ្យក្លាយជាវាលរហោឋានអស់ជាង ៣០០ហិកតា នៅរយៈពេលជាង ៣ ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ។
លោកថា៖ «ដីដែលអ្នកមានលុយគេឈូសឆាយនេះគ្រាន់តែមួយកន្លែង នៅមានប៉ុន្មានកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ ឯគេអ្នកមានលុយសុទ្ធតែនៅឯណា ដីនេះពីមុនតំបន់សហគមន៍ ឥឡូវនេះខេត្តមិនឱ្យមានធានាការអីទេ អត់មានប្តឹងទៅតុលាការ អត់មានធ្វើអ្វីទាំងអស់។ គេដាំកៅស៊ូ កៅស៊ូទើបតែប៉ុនៗមេជើងទេ ចឹងវាអយុត្តិធម៌ណាស់។ បានជាខ្ញុំចេះតែទើស ចេះតែនិយាយហ្នឹង ថាចាប់បានតែអ្នកក្រហ្នឹង អ្នកមានកម្រចាប់បានណាស់ វាសារតែអ៊ីចឹង»។
ថ្មីៗនេះ អ្នកសារព័ត៌មានមួយក្រុម និងពលរដ្ឋ បានធ្វើដំណើរដល់ទីតាំងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ ចំណុចអូរគគីរ ឃុំសុចិត្រ ស្រុកសណ្តាន់ ខេត្តកំពង់ធំ ក្បែរភ្នំជី ជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្តក្រចេះ ប្រទះឃើញដីព្រៃឡង់យ៉ាងហោចណាស់ ៣០០ ហិកតា បានក្លាយជាដីចម្ការកៅស៊ូ និងចម្ការចន្ទីរ ដែលទើបតែដាំធំល្វឹងល្វើយ មើលដាច់កន្ទុយភ្នែក។
សកម្មជនការពារបរិស្ថាន លោក អ៊ុក ម៉ៅ ដែលធ្លាប់ចុះល្បាតព្រៃឡង់នៅតំបន់នោះ សង្កេតឃើញថា ដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់នៅតំបន់នោះ រងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ ប៉ះពាល់ជម្រកសត្វព្រៃ រុក្ខជាតិកម្រ និងរុក្ខជាតិធ្វើជាឱសថបុរាណខ្មែរ ហើយជំនួសមកវិញដំណាំកៅស៊ូ ឬស្វាយចន្ទី ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមអ្នកមានលុយមានអំណាច។
លោកថា នៅពេលជម្រកសត្វព្រៃរួមតូច សត្វព្រៃកម្រជាច្រើនប្រភេទបាត់បង់ប្រភពអាហារ ប៉ះពាល់ជម្រក ហើយសត្វព្រៃខ្លះទៀត បង្ខំចិត្តដើរចូលក្នុងចម្ការរបស់អ្នកភូមិ បង្កហានិភ័យដល់អាយុជីវិត។
លោក អ៊ុក ម៉ៅ និយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមសំណូមពរទៅប្រមុខថ្នាក់ដឹកនាំ ឱ្យមើលអ្នកមានលុយ អ្នកមានខ្សែបក្សពួក ហើយដាក់បន្ទុកគាត់បន្តិចទៅ ដើម្បីសេសសល់ព្រៃឈើ។ ពិនិត្យការជាក់ស្តែងហ្នឹង ពលរដ្ឋខ្សត់ខ្សោយគាត់អត់ហ៊ានកាប់រុករានទេ ច្រើនតែអ្នកមានខ្សែមានបក្សមានពួកចឹងទៅ។ ដល់ពេលអនុវត្ត អនុវត្តតែអ្នកតូចតាចហ្នឹង ជាប់គុកជាប់ច្រវាក់ ជាប់តែអ្នកតូចៗ ចឹងអ្នកក្រ»។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ធំ លោក អោង ប៊ុនធឿន បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
តែទោះយ៉ាងណា ជុំវិញករណីនេះ មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តកំពង់ធំ បានចេញសេចក្ដីបំភ្លឺថា ទីតាំងកើតហេតុកើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០២១ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៥ មានសកម្មភាពផ្លាស់ប្តូរដំណាំ ហើយក្រុមការងារជំនាញបានចុះពិនិត្យ ផ្ទៀងផ្ទាត់រួចហើយ ក៏ប៉ុន្តែពុំមានវិធានការអ្វីនោះទេ ដោយសារទីតាំងនោះ បានកំណត់ស្ថិតក្នុងតំបន់សហគមន៍។ បន្ថែមពីនេះ តំបន់កាប់រាននោះ ពុំមានសកម្មភាពពង្រីកបន្តទៀតនោះឡើយ។
ជុំវិញរឿងនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងធនធានធម្មជាតិ លោក ប៊ី វ៉ាន់នី សង្កេតឃើញថា មន្ត្រីបរិស្ថានដែលឈរជើងយាមព្រៃឡង់ ហាក់មិនបានបំពេញតួនាទី និងភារកិច្ចតាមបទបញ្ជារបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចាត់តាំងនោះឡើយ។ លោកថា ប្រសិនបើគ្មានការបើកដៃពីមន្ត្រីជំនាញ ក្រុមអ្នកមានអំណាច មិនអាចកាប់ទន្ទ្រានព្រៃទ្រង់ទ្រាយធំនេះបានដែរ។
លោក ប៊ី វ៉ាន់នី ថ្លែងថា៖ «មន្ត្រីបរិស្ថាននៅតំបន់នោះ ឬក៏ប្រធានអនុរក្ស ឬក៏ប្រធានមន្ទីរនៅក្នុងខេត្តហ្នឹង ឱ្យគាត់មានការទទួលខុសត្រូវ ជាពិសេស ព្រះរាជអាជ្ញាដែលមានតួនាទីជាអ្នកការពារទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋហ្នឹង គាត់ត្រូវតែធ្វើការស៊ើបអង្កេតទៅលើបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ដើម្បីរឹបអូសយកដីរបស់រដ្ឋហ្នឹង មកទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់រដ្ឋវិញ។ យើងសង្ឃឹមថា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន ក៏ដូចរាជរដ្ឋាភិបាល នឹងចាត់វិធានការឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ហើយនឹងធ្វើការអនុវត្តច្បាប់ទៅលើមន្ត្រីរបស់ខ្លួនឯង ក៏ដូចជាអ្នកពាក់ព័ន្ធដែលផ្សំគំនិតលើការកាប់រុករានដីព្រៃនេះ»។
របាយការណ៍របស់អង្គការ Global Forest Watch (GFW) ឱ្យដឹងថា កម្ពុជាបាត់បង់គម្របព្រៃឈើ នៅតំបន់ព្រៃឡង់អស់រាប់ម៉ឺនហិកតា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០១មក ហើយអត្រាការថយចុះនេះកើនឡើងខ្លាំងនៅចន្លោះឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២៣-២០២៤ ឋិតក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ ក្រចេះ និងស្ទឹងត្រែង។
ដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រៃឡង់មានផ្ទៃដីជិត ៥សែន (៤៨៩.៦៦៣)ហិកតា ជាប់ខេត្តចំនួន៤ រួមមាន ខេត្តក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង ព្រះវិហារ និងកំពង់ធំ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលបង្កើតជាតំបន់ដែនជម្រកសត្វព្រៃនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ ព្រៃនេះដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពពលរដ្ឋរស់នៅជុំវិញតំបន់នោះ ជាង ២សែននាក់ ភាគច្រើនជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ។
ក៏ប៉ុន្តែរយៈពេលជាង១០ ឆ្នាំមកនេះ ព្រៃឡង់នៅតែរងការកាប់ឈើធ្វើអាជីវកម្ម និងកាប់ទន្ទ្រានដីព្រៃយកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិកាន់តែច្រើនឡើង៕
