កម្មករ-កម្មការិនីបម្រើការងារនៅរោងចក្រផលិតស្បែកជើង ឈី ហេង ស៊ីន (Qi Heng Xin Factory Co., Ltd.) ដែលមានទីតាំងនៅសង្កាត់រកាខ្ពស់ ខេត្តកណ្តាល បានប្រមូលផ្តុំគ្នាធ្វើកូដកម្មតវ៉ា នៅថ្ងៃទី១១ ខែកញ្ញានេះ ទាមទារឱ្យខាងរោងចក្រទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព និងកម្មករមួយចំនួនដែលត្រូវបានអ្នកគ្រប់គ្រងបញ្ឈប់ពីការងារ ឱ្យចូលធ្វើការវិញ ខណៈកម្មករទាំងនោះចាត់ទុកការបញ្ឈប់នេះថាជាការរើសអើងសហជីព។
កម្មការិនីធ្វើការនៅរោងចក្រ Qi Heng Xin អ្នកស្រី ឡាយ សុខណា បានឱ្យដឹងថា ខាងអ្នកគ្រប់គ្រងរោងចក្របានបញ្ឈប់ថ្នាក់ដឹកនាំសម្ព័ន្ធសហជីពឯករាជ្យ និងកម្មករមួយចំនួន រួមទាំងអ្នកស្រីផងដែរ ពីការងារ ដោយលើកហេតុផល រោងចក្រមិនមានឥវ៉ាន់ធ្វើ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង អ្នកស្រីអះអាងថា ការបញ្ឈប់នេះ ដោយសារតែពួកគាត់នាំគ្នាតវ៉ាទាមទារឱ្យរោងចក្រគិតគូរលុយបំណាច់ឆ្នាំ លុយបាយថ្ងៃត្រង់ និងអត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួនទៀតឱ្យកម្មករ។
អ្នកស្រីថា៖ «ត្រូវបានរោងចក្របញ្ឈប់ ដោយសារថាគោលការណ៍របស់រោងចក្រៗ អត់មានឥវ៉ាន់ធ្វើ ចឹងហើយត្រូវបានបញ្ឈប់ពួកខ្ញុំ តែពួកខ្ញុំហ្នឹងតវ៉ារឿងលុយបំណាច់ឆ្នាំ លុយបាយថ្ងៃត្រង់ លុយសម្រាប់ទឹកដោះគោកូន ចឹងរដ្ឋបាលបានបញ្ឈប់ពួកខ្ញុំឱ្យនៅក្រៅរោងចក្រ»។
កម្មការិនីរោងចក្រ Qi Heng Xin ម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ ពូច ផានិត បាននិយាយថា អ្នកនាងក៏ត្រូវបានខាងរដ្ឋបាលរោងចក្របញ្ឈប់ពីការងារផងដែរ ដោយសារតែអ្នកនាងធ្វើការនៅជិតស្និតសមាជិកសហជីព ដែលការណ៍នេះបង្ហាញថា ខាងរោងចក្រមានការរើសអើងសហជីព។
កម្មការិនី ផានិត បានអះអាងថា៖ «ត្រូវបានខាងរោងចក្រគេបញ្ឈប់ចោល មូលហេតុដោយសារតែពួកខ្ញុំជិតស្និតជាមួយអ្នកចូលរួមសហជីពចឹង បានខាងរោងចក្រគេបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារពួកខ្ញុំ»។
ចំណែកអនុប្រធានសហជីពសេរីឯករាជ្យនៃរោងចក្រផលិតស្បែកជើង Qi Heng Xin លោក ប៊ុន ណាវិត លើកឡើងដែរថា ការដែលរោងចក្របញ្ឈប់ថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព សមាជិកសហជីព និងកម្មករមួយចំនួន ក្រោមហេតុផលថាមិនមានការបញ្ជាទិញ ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រមិនមានការងារឱ្យកម្មករធ្វើនេះ ជាហេតុផលដែលពួកគាត់មិនអាចទទួលយកបាននោះទេ។ លោកថា ការបញ្ឈប់នេះ ដោយសារតែខាងរោងចក្រមានការរើសអើងសហជីព ខណៈពួកគាត់បានទាមទារអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗជូនកម្មករ។
លោកថា៖ «ពួកខ្ញុំនៅកន្លែងនេះ[ធ្វើកូដកម្ម]គឺដោយសារតែរោងចក្របញ្ឈប់ពួកខ្ញុំ ក្រោមមូលហេតុអត់មានឥវ៉ាន់ធ្វើ កាត់បន្ថយការបញ្ជាទិញ ដោយសារពួកខ្ញុំទាមទារអត្ថប្រយោជន៍ឱ្យកម្មករ ដូចជាថ្លៃទឹកដោះគោកូន លុយបានថ្ងៃត្រង់ ទូរទាត់បំណាច់ឆ្នាំ តែឥឡូវគឺក្រុមហ៊ុនបានបញ្ឈប់ពួកខ្ញុំ»។
បើតាមក្រុមសហជីព និងកម្មករ ការតវ៉ានេះ ពួកគាត់ទាមទារឱ្យខាងរោងចក្រទទួលយកកម្មករ និងថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារឱ្យចូលធ្វើការវិញ ដោយផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួល និងអត្ថប្រយោជន៍ដែលបានបាត់បង់ទាំងស្រុង, បញ្ឈប់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើង ការសងសឹក និងការជ្រៀតជ្រែកប្រឆាំងនឹងសហជីព, គោរពសិទ្ធិរបស់កម្មករក្នុងការបង្កើត និងចូលរួមសហជីពដោយសេរីតាមជម្រើសរបស់ពួកគេ និងធានាបរិយាកាសការងារដែលគ្មានការគំរាមកំហែង ការយាយី ឬការជ្រៀតជ្រែកលើសកម្មភាពសហជីពជាដើម។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះពីតំណាងរោងចក្រ Qi Heng Xin Factory Co., Ltd. ដែលរងការចោទប្រកាន់នៅឡើយទេ នៅរសៀលថ្ងៃសុក្រនេះ។
ចំណែក ប្រធានមន្ទីរការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈខេត្តកណ្តាល លោក ធុន នាង ក៏មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយបានផងដែរ។ ប៉ុន្តែបើតាមការបង្ហោះវីដេអូខ្លីមួយរបស់ក្រុមកម្មករ អំឡុងពេលតវ៉ានោះ មន្ត្រីក្រសួងការងារ បានចុះទៅសម្របសម្រួលរកដំណោះស្រាយដែរ ប៉ុន្តែលទ្ធផលយ៉ាងណានោះ គេនៅពុំទាន់បានដឹងនៅឡើយ។
តាមការផ្សព្វផ្សាយលើបណ្តាញសង្គម អង្គការសង់ត្រាល់ បានលើកឡើងថា ការបញ្ឈប់ថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព និងសកម្មជនកម្មករមួយចំនួន ពីការងារដោយអ្នកគ្រប់គ្រងរោងចក្រ Qi Heng Xin នេះ បានបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងជុំវិញការចោទប្រកាន់អំពីសកម្មភាពប្រឆាំងសហជីពនៅក្នុងរោងចក្រផលិតស្បែកជើងកីឡា ដែលមានកម្មករប្រមាណជិត ៣,០០០នាក់ ស្ថិតនៅខេត្តកណ្តាល។
សង់ត្រាល់ បានបន្តថា យោងតាមឯកសារ និងសក្ខីកម្មដែលបានប្រមូល ការចោទប្រកាន់ទាំងនេះបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីកម្មករបានបង្កើតសហជីពឯករាជ្យដែលមានសម្ព័ន្ធភាពជាមួយ Federation Union of Free and Independent (FUFI) កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។ កម្មករអះអាងថា មានការធ្វើសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ដែលមានគោលបំណងរារាំងសកម្មភាពសហជីព និងប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការរៀបចំបង្កើតសហជីពឯករាជ្យនៅក្នុងរោងចក្រ។
សកម្មភាពដែលខាងរោងចក្រ បានធ្វើមកលើកម្មករនោះរួមមាន ការគំរាមកំហែងសមាជិកសហជីព ការដាក់សម្ពាធឱ្យកម្មករចាកចេញពីសហជីពឯករាជ្យ ការជំរុញឱ្យចូលរួមជាមួយសហជីពដែលគាំទ្រដោយក្រុមហ៊ុន ការគំរាមទាក់ទងនឹងសន្តិសុខការងារ និងការបញ្ឈប់ពីការងារថ្នាក់ដឹកនាំ និងសមាជិកស្ថាបនិកសហជីពមួយចំនួន។ កម្មករក៏បានអះអាងផងដែរថា អ្នកគ្រប់គ្រងរោងចក្របានជ្រៀតជ្រែកក្នុងដំណើរការចុះបញ្ជីសហជីព និងបានសងសឹកលើកម្មករដែលអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពខាងសមាគមរបស់ខ្លួន។ នេះបើតាមអង្គការសង់ត្រាល់។
អង្គការផ្នែកសិទ្ធិការងាររូបនេះ បន្តថា ការចោទប្រកាន់ទាំងនេះ បានបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីការអនុលោមតាមច្បាប់ការងារ និងច្បាប់សហជីពរបស់កម្ពុជា ជាពិសេសសិទ្ធិសេរីភាពខាងសមាគម និងការការពារប្រឆាំងនឹងការរើសអើងដោយសារសកម្មភាពសហជីព។ ករណីនេះ ក៏បានលើកឡើងពីបញ្ហានៃការគោរពស្តង់ដារការងារអន្តរជាតិ រួមទាំងអនុសញ្ញា ILO លេខ ៨៧ ស្តីពីសេរីភាពខាងសមាគម និងអនុសញ្ញា ILO លេខ ៩៨ ស្តីពីសិទ្ធិក្នុងការរៀបចំ និងចរចារួម។
អ្នកគ្រប់គ្រងកម្មវិធីការងារនៃអង្គការសង់ត្រាល់ លោក ឃុន ថារ៉ូ បានប្រាប់វីអូឌីតាមសារតេឡក្រាមថា កម្មករមានសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានក្នុងការបង្កើត និងចូលរួមសហជីពតាមជម្រើសរបស់ខ្លួន ដោយមិនគួររងការគំរាមកំហែង ឬការសងសឹកណាមួយឡើយ។
លោកបានអំពាវនាវឱ្យគ្រប់គ្រងរោងចក្រចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនាប្រកបដោយសុឆន្ទៈជាមួយកម្មករ និងតំណាងរបស់ពួកគេ ទទួលយកកម្មករដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារឱ្យចូលធ្វើការវិញ និងត្រូវធានាថាគ្រប់ភាគីទាំងអស់ គោរពតាមច្បាប់ការងារកម្ពុជា និងស្តង់ដារការងារអន្តរជាតិ រួមទាំងសិទ្ធិសេរីភាពខាងសមាគម និងការចរចាជាសមូហភាព៕
