ការមិនដាក់បញ្ហាកោះគុត ចូលក្នុងរបៀបវារៈចរចាដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រ រវាងកម្ពុជានិងថៃ នៃគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមយន្តការ UNCLOS ដែលកំពុងជួបប្រជុំនៅប្រទេសសិង្ហបុរី ធ្វើឱ្យមានមន្ទិលកាន់តែខ្លាំងថាតើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានកាត់កោះគុតទៅឱ្យថៃតាមរយៈ MOUឆ្នាំ២០០១ ដូចការចោទប្រកាន់របស់បក្សប្រឆាំង និងអ្នកឃ្លាំមើលឬយ៉ាងណា។
លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជា បានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី១ នៃគណៈកម្មការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពី នីតិសមុទ្រ (UNCLOS) នៅថ្ងៃទី១៥ខែកញ្ញានេះ នៅប្រទេសសិង្ហបុរីថា កម្ពុជាចង់ឱ្យដំណើរការផ្សះផ្សារដែនសមុទ្រជាមួយប្រទេសថៃ ឈានទៅរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីផលប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។
លោក ប្រាក់ សុខុន បញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមើលឃើញដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនេះ មិនមែនជាការបង្កើនភាពតានតឹងជាមួយប្រទេសថៃនោះទេ ប៉ុន្តែជាដំណោះស្រាយសម្រាប់ស្វែងរកសន្តិភាពដោយសន្តិវិធី និងស្តារទំនុកចិត្តរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស បានដាក់ក្តីសង្ឃឹមថា ថៃនឹងចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះ ដោយស្មារតីស្ថាបនា និងបន្តអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់។
លោកបញ្ជាក់ថា គោលបំណងចម្បងរបស់កម្ពុជា គឺការឈានទៅរកការចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយប្រទេសថៃ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រតែមួយ ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ លើសពីនេះ កម្ពុជាត្រៀមចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយថៃ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា និងការបែងចែកធនធានក្នុងបាតសមុទ្រដោយសមធម៌ ខណៈរង់ចាំកិច្ចព្រមព្រៀងស្ថាពរស្តីពីព្រំដែនសមុទ្រ។
បើតាមលោក ប្រាក់ សុខុន ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរមិនអាចសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងរួម កម្ពុជានឹងស្នើឱ្យគណៈកម្មការរៀបចំរបាយការណ៍ផ្តល់អនុសាសន៍ ដើម្បីជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចានាពេលក្រោយ។
ចំណែក រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ បានថ្លែងថា ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំរបស់គណៈកម្មការដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមនីតិសមុទ្រ UNCLOS គឺមិនពាក់ព័ន្ធនឹងអធិបតេយ្យភាពលើព្រំដែនដីគោក រួមទាំងកោះគុតនោះឡើយ។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍៤ទំព័ររបស់ លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏មិនឃើញនិយាយពីបញ្ហាកោះគុតនោះដែរ។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា លោកបានអានសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លោក ប្រាក់ សុខុន គឺគាត់បានសរសេរច្រើនទំព័រ ប៉ុន្តែមិនចំសាច់រឿងនោះទេ ដោយលើកពីបញ្ហាប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ ហើយចុងក្រោយបានរំលេចពីសង្គ្រាមសម័យខ្មែរក្រហម ដែលបង្ហាញពីចេតនាធ្វើប្រជាភិថុតិលើប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង។
លោកលើកឡើងថា ចំណុចសំខាន់រឿងការដោះស្រាយតាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំរបស់UNCLOSនេះគឺពាក់ព័ន្ធទៅលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាជាមួយថៃ ទំហំ ៣ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រក្រឡា។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងខ្លឹមសារដែលបានលើកឡើងស្តីពីតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា គឺសំដៅតែទៅលើដែនសមុទ្រ ២៦០០០គីឡូម៉ែត្រក្រឡាប៉ុណ្ណោះ។
លោកបន្តថា ក្នុងសេចក្តីថ្លែងហេតុរបស់លោក ប្រាក់ សុខុន អត់ឃើញមានលើកយកបញ្ហាកោះគុត ដាក់ក្នុងប្រធានបទចរចាទេ តែសៀមបានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈថា កោះគុតគឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់ថៃ១០០ភាគរយ។ ប៉ុន្តែកម្ពុជាបែរជាមិនបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានចំណែកពាក់កណ្តាលនៅលើកោះគុត ដូចដែលមានភ្ជាប់នៅក្នុងឧបសម្ព័ន្ធផែនទីនៃសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀមឆ្នាំ១៩០៤-១៩០៧នោះទេ។
លោកថា៖ «ចំពោះជំហរយើងបញ្ហាកោះគុតនេះ ជាចំណុចសំខាន់ ដូចមានកំណត់នៅក្នុងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធនៃសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម អ៊ីចឹងត្រូវតែលើកយកមកជជែក មិនត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យថៃបកស្រាយយ៉ាងម៉េចស្រេចតែនឹងចិត្តនោះទេ។ ហើយកាលណាកម្ពុជាមិនលើកបញ្ហាកោះគុតមកជជែក ដូច្នេះបានន័យថា កោះគុតនឹងត្រូវបានប្រគល់ឱ្យថៃដោយគ្មានការតវ៉ាពីកម្ពុជា។ បើសិនជាអ៊ីចឹងមែន តើយើងចរចាដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រដើម្បីអ្វី? ចំណុចនេះ យើងមានការសង្ស័យ ប្រហែលជាកម្ពុជាអាចនឹងមិនលើកយកបញ្ហាកោះគុតនេះមកជជែកទេ»។
សម្រាប់អ្នកជំនាញព្រំដែនរូបនេះ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែដាក់បញ្ហាកោះគុតទៅក្នុងរបៀបវារៈចរចានៅក្នុងយន្តការការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំរបស់ UNCLOS នេះដើម្បីឱ្យមានការជជែកគ្នាលម្អិតនៅក្នុងគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ថាតើមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងខ្លះនៅកោះគុត និងតំបន់ដែនសមុទ្រ កន្លែងណាជារបស់កម្ពុជា និងកន្លែងណាជាតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា។
បើតាម លោក ម៉ែន ណាត ការមកប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំនេះ គឺល្អជាងការចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជានិងថៃកន្លងមក។ ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណា យន្តការនេះមិនអាចចាប់បង្ខំឱ្យថៃទទួលស្គាល់លទ្ធផលចរចាទេ។
ចំណែក លោក អ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង បានថ្លែងថា យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ គឺពុំមានពាក់ព័ន្ធទៅលើអធិបតេយ្យភាពដែនគោកមែន ប៉ុន្តែពាក់ព័ន្ធទៅនឹងកោះគុតដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់កម្ពុជាយ៉ាងហោចណាស់ពាក់កណ្តាល បើតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម និងផែនទីភ្ជាប់សន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀមឆ្នាំ១៩០៧ ដែលចែងថា ព្រំដែនទឹករវាងកម្ពុជានិងថៃ គឺចេញពីបង្គោលព្រំដែនលេខ៧៣ នៅលើឆ្នេរនៅចាំយាម ក្នុងខេត្តកោះកុង ឆ្ពោះទៅចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃកោះគុត។ ដូច្នេះកោះគុតយ៉ាងហោចពាក់កណ្តាលគឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា។
ក៏ប៉ុន្តែតាម MOUឆ្នាំ២០០១ លោក សុខ អាន តាមបញ្ជារបស់លោក ហ៊ុន សែន បានកាត់កោះគុតទៅឱ្យថៃ ខណៈពេលនោះលោក ថាក់ស៊ីន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីរបស់ថៃ ដើម្បីឱ្យថៃយល់ព្រមលើការខួងយកប្រេងមានតម្លៃ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនៅបាតសមុទ្រ។ ក៏ប៉ុន្តែដោយសារថៃចែកឱ្យកម្ពុជាតែ ៤០ភាគរយ ហើយថៃយក ៦០ភាគរយ ទើបនៅពេលនោះ លោក សុខ អាន មិនព្រមទើបជាប់គាំងរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។
បើតាម លោកអ៊ុំ សំអាន បើទោះបីជាថៃបានលុបចោលអនុស្សារណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០១រួចហើយក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែការប្រើយន្តការដោយចាប់បង្ខំនេះ ថៃនៅតែយកMOUឆ្នាំ២០០១ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ក្នុងការកាន់កាប់កោះគុតផ្តាច់មុខដដែល ខណៈរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏មិនលើកឡើងពីកោះគុត ហើយថៃក៏គេមិនជជែកជាមួយកម្ពុជា រឿងកោះគុតដែរ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំជឿថា រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលមានតំណាងជនបរទេស ២នាក់ហ្នឹង ក៏មិនលើកឡើងពីកោះគុតដែរ លោកហ៊ុន ម៉ាណែត មិនឱ្យលើកពីកោះគុតទេ ដោយសំអាងថា លោកសុខ អានបានកាត់ទៅឱ្យថៃតាម MOUឆ្នាំ២០០១ហើយ ហើយថៃបានបញ្ជាក់ហើយថា គេមិននិយាយពីកោះគុតទេ តាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនេះ ដូច្នេះកោះគុតនឹងបាត់ហើយ បើសិនជាគ្មានរដ្ឋាភិបាលផ្សេងក្រៅពីរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត នោះទេ»។
បើតាមអ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរូបនេះ បើតាមផែនទីភ្ជាប់ក្រឹតរបស់លោកលន់ ណុល ឆ្នាំ១៩៧២ ក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា យ៉ាងហោចណាស់ពាក់កណ្តាលនៃកោះគុត គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់កម្ពុជា ខណៈដែលសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមរបស់សម្តេចឪ ក៏ធ្លាប់ទាមទារកោះគុតផងដែរ ដោយបានច្បាំងជាមួយថៃនៅលើកោះគុត។ បន្តមកទៀត នៅក្នុងសម័យប៉ុលពត ក៏នៅតែទាមទារកោះគុតផងដែរ គឺទើបតែឈប់ទាមទារកោះគុតសម័យវៀតណាមត្រួតត្រាកម្ពុជា ដែលបានលើកបន្តុបលោកហ៊ុន សែន ឱ្យឡើងកាន់អំណាច។
លោកថា៖ «ការប្រើប្រាស់យន្តការដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS ដែលដំណើរការនៅប្រទេសសិង្ហបុរីនេះ មិនអាចដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជានិងថៃនោះទេ ពីព្រោះបន្ទាប់ពីគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំចេញអនុសាសន៍ហើយ ខ្ញុំជឿថា ថៃគេមិនទទួលយកនោះទេ។ ថៃបាននិយាយពីម្សិលមិញហើយតើគេថា ដំណើរការអាហ្នឹងចេះតែដំណើរការទៅ ប៉ុន្តែគង់តែមកចរចាទ្វេភាគីវិញនោះទេ មានន័យថា ថៃគេមិនទទួលស្គាល់ ហើយកម្ពុជាក៏មិនបានលទ្ធផលអ្វីដែរ មានន័យថា ថៃចូលរួមគ្រាន់តែបង្គ្រប់កិច្ចតែប៉ុណ្ណោះ»។
ប្រសិនបើថៃមិនព្រមអនុវត្តទៅតាមការសម្រេចរបស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ លោក អ៊ុំ សំអាន ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវដាក់ពាក្យប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) ឬក៏ប្តឹងទៅតុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ(PCA) ឬក៏តុលាការអន្តរជាតិសម្រាប់ច្បាប់សមុទ្រ ដោយមិនត្រូវងាកមកចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃទៀតនោះឡើយ៕
