ក្រោយឆ្នាំ២០១៧ ការរួមតូចជាបន្តបន្ទាប់នៃលំហនយោបាយ និងការប្រកួតប្រជែងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា បានបង្កើតនូវបរិយាកាស «ស្ងប់ស្ងាត់» មួយ ដែលមើលទៅហាក់ដូចជាមានស្ថិរភាព ប៉ុន្តែធាតុពិតវាបានស្រូបទាញសង្គមជាតិ ជាពិសេសស្រទាប់យុវជន ឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិជម្រៅពីរ។
វិបត្តិនៃការបាត់បង់ប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យអំណាច និងភាពស្ងប់ស្ងាត់របស់យុវជន ក្នុងការភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងវិស័យនយោបាយ ដើម្បីជំរុញតម្លាភាពសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងនីតិរដ្ឋ។
អ្នកជំនាញបង្ហាញការយល់ឃើញថា បើកាលណាពលរដ្ឋ ឬយុវជនយល់ឃើញថានយោបាយ គឺជា «រឿងរបស់ក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំ» ហើយមិនពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ គឺជាការភាន់ច្រឡំដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតរបស់យុវជន។
តែតាមការពិត នយោបាយគឺជាអ្នកកំណត់ស្ទើរតែទាំងស្រុងលើទិដ្ឋភាពជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ សេដ្ឋកិច្ច អនាគតរបស់យុវជន រួមទាំងបញ្ហាឆ្នាំងបាយរបស់ពលរដ្ឋ។
ប្រធានផ្នែកស្រាវជ្រាវ និងតស៊ូមតិនៃសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា លោក វណ្ណ បូណា បានគូសបញ្ជាក់ថា ភាពស្ងប់ស្ងាត់ ឬការដែលយុវជនមិនខ្វល់ខ្វាយទៅនឹងការរួមតូចនៃលំហនយោបាយមិនមែនជាជម្រើសល្អសម្រាប់អនាគតយុវជនទេ។
ប៉ុន្តែអនាគតរបស់យុវជន និងជោគវាសនារបស់ប្រទេសកម្ពុជា មិនអាចរង់ចាំ «ការប្រទានឱ្យ» ពីអ្នកនយោបាយនោះឡើយ។ វានឹងអាចប្រែប្រួលទៅរកទិសដៅល្អប្រសើរ និងមានប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដបាន លុះត្រាតែយុវជនជំនាន់នេះ ឈប់ប្រគល់ជោគវាសនារបស់ខ្លួនឱ្យគេរៀបចំ ហ៊ានរៀនសូត្រ ហ៊ានសួរសំណួរ និងចូលរួមតស៊ូមតិ ដោយសន្តិវិធី ដើម្បីការពារអនាគតរបស់ខ្លួនឯង និងសង្គមជាតិទាំងមូល។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា នយោបាយវាពាក់ព័ន្ធទៅនឹងរឿងប្រចាំថ្ងៃរបស់យុវជន។ ទាំងការមានការងារធ្វើ មិនមានការងារធ្វើ ក៏ដូចជារឿងប្រាក់ខែទាប ប្រាក់ខែមិនសមរម្យ រឿងអំពើពុករលួយដែលនាំឱ្យបាត់បង់ឱកាសរបស់គាត់ ក៏ដូចជាទៅរឿងបញ្ហាទំនិញឡើងថ្លៃ ទាំងអីទាំងអស់ គឺពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកនយោបាយ។
ក្នុងន័យនេះ លោក ប៊ុនណា ពន្យល់ថា នយោបាយវាពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់យុវជន ព្រោះការសម្រេចចិត្តនយោបាយវាតិចឬច្រើន វាប៉ះពាល់ទៅដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យុវជន។ ទាំងតម្លៃទំនិញ ឱកាសការងារ ក៏ដូចជាការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន។
លោកថា៖ «ប្រសិនបើយុវជនគាត់នៅឆ្ងាយពីនយោបាយពេក ពួកគាត់អាចនឹងទុកឱកាសឱ្យអ្នកនយោបាយសម្រេចទៅលើជោគវាសនារបស់ប្រទេសជាតិ ក៏ដូចជាជោគវាសនារបស់ពួកគាត់ទាំងស្រុង។ ដូច្នេះហើយ កាលណាដែលអ្នកនយោបាយសម្រេចជោគវាសនាទៅលើប្រទេសជាតិទាំងស្រុង ក៏ដូចជាជោគវាសនារបស់ពួកគាត់ផងដែរ វាធ្វើឱ្យផលប្រយោជន៍ហ្នឹង គឺបានភាគច្រើនទៅលើអ្នកនយោបាយ»។
ត្រង់ចំនុចនេះ លោកលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងថា ដូចករណីអនឡាញស្គែម ដែលត្រូវបានគេរកឃើញ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលវាបង្កជាផលលំបាកទៅដល់យុវជន ដែលជាអ្នកជំនាន់ក្រោយ។ ទាំងអស់នេះលោកគិតថា ពេលណាដែលយុវជននៅឆ្ងាយពីការងារនយោបាយ។
លោករំឭកថា បើសិនជាយុវជនមិនព្យាយាមខ្វល់ខ្វាយ ចូលរួមនៅក្នុងកិច្ចការងារសង្គម កិច្ចការងារដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងកិច្ចការប្រទេសជាតិអីទាំងអស់គ្នា វាធ្វើឱ្យប្រទេសនឹងដឹកនាំដោយអ្នកដែលមានអំណាច មិនឆ្លើយតបទៅនឹងការចង់បានរបស់យុវជនទេ។
សម្រាប់ លោក វណ្ណបូណា ឆ្លងតាមរយៈនយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺជានយោបាយបែបទឹកឡើងត្រីស៊ីស្រមោច ទឹកហោចស្រមោចស៊ីត្រី ដែលជានយោបាយ ចាញ់ឈ្នះនិយម មិនមែនជានយោបាយបែបឈ្នះៗនិយម ដែលវាអាចធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិងាយរអិលទៅរកសោកនាដកម្ម ដូចសម័យប៉ុលពតជាដើម ដែលការណ៍នេះ លោកគិតថា បើយុវជនមិនចាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយ ផលវិបាកវាអាចនឹងធ្លាក់លើប្រទេសជាតិ ពលរដ្ឋ និងយុវជនផងដែរ។
លោកថា៖ «បើយុវជន ពួកគាត់ចាប់អារម្មណ៍ ឬគាត់មិនចាប់អារម្មណ៍ គាត់នឹងរងគ្រោះ ដោយសារការសម្រេចចិត្តរបស់គេអ្នកនយោបាយផងដែរ។ អាហ្នឹងបើសិនជាអ្នកនយោបាយ គាត់កាច់ចង្កូតនាវាកម្ពុជាមិនត្រឹមត្រូវ វាអាចនាំឱ្យធ្លាក់នៅក្នុងអំពើពុករលួយហែកហួរ ឧក្រិដ្ឋកម្ម ក៏ដូចជាសង្គ្រាម។ អាហ្នឹងសុទ្ធតែជាផលវិបាកនៃការមិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមទាមទារ ក៏ដូចជាតស៊ូមតិឱ្យមានការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ ក៏ដូចជាបម្រើផលប្រយោជន៍ប្រជាពលរដ្ឋទាំងមូល ជាជាងបម្រើផលប្រយោជន៍បក្ខពួក គឺវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អាយុយុវជនទាំងមូល»។
ក្តីបារម្ភនេះ ហាក់ស៊ីគ្នាទៅនឹងការរកឃើញកាលពី៤ឆ្នាំមុន ដោយអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា ពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ពីចំនួនយុវជនដកថយការចង់ដឹងចង់ឮរឿងនយោបាយ។
ការរកឃើញនេះ គឺ៥ឆ្នាំ ក្រោយបន្ទាត់នយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច ដែលគេដឹងថា បានរអិលចេញពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០១៧ ដែលបានរំលាយបក្សប្រឆាំង និងធ្វើយុទ្ធនាការកម្ចាត់សំឡេងរិះគន់ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ហើយជំនួសមកវិញដោយការដឹកនាំបែបគ្រួសារនិយម ត្រួតត្រាប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងការបោះឆ្នោត ខ្វះសុច្ចរិតភាពរហូតបច្ចុប្បន្ន។
យោងតាមរបាយការណ៍ចេញផ្សាយអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ របស់អង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា នាពេលនោះ បានរកឃើញថា យុវជនកម្ពុជាជាង ៨០ភាគរយ មិនតាមដាន ឬមិនចាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយនោះទេ។
មូលហេតុចម្បង គឺដោយសារតែពួកគេមានការព្រួយបារម្ភ និងខ្លាចញញើតចំពោះបញ្ហាសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន ។ យ៉ាងណា របាយការណ៍ក៏បានបង្ហាញដែរថា ការមិនចាប់អារម្មណ៍ ឬការដកខ្លួនចេញពីឆាកនយោបាយរបស់យុវជននេះ ធ្វើឱ្យសំឡេង និងតម្រូវការរបស់ពួកគេ មិនត្រូវបានតំណាងពេញលេញនៅក្នុងដំណើរការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗរបស់ជាតិឡើយ។
សម្រាប់អ្នកតាមភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតំបន់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី គូសបញ្ជាក់ថា ភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងភាពព្រងើយកន្តើយរបស់យុវជន គឺជាសញ្ញាដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ដែលបើកដៃឱ្យអំណាចរដ្ឋខ្វះការទទួលខុសត្រូវ ហើយធ្វើឱ្យគម្លាតនៃភាពអយុត្តិធម៌កាន់តែជ្រៅទៅៗ។
អនាគតរបស់យុវជន និងប្រទេសជាតិ មិនអាចរង់ចាំ «ការប្រទានឱ្យ» ឬពាក្យសន្យារបស់អ្នកនយោបាយនោះឡើយ។ វានឹងប្រែប្រួលទៅរកទិសដៅវិជ្ជមានបាន លុះត្រាតែយុវជនសម័យថ្មីប្រែក្លាយខ្លួនពី «អ្នកមើលការខុសត្រូវពីចម្ងាយ» មកជា «ពលរដ្ឋសកម្ម» ដែលមានចំណេះដឹង ហ៊ានសួរ និងចូលរួមការពារផលប្រយោជន៍រួមដោយសន្តិវិធី និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា យុវជនសម័យថ្មី មិនគួររស់នៅដោយគិតតែពីការរៀន ការងារ ឬជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន ហើយមិនខ្វល់ពីសង្គម និងនយោបាយនោះទេ ព្រោះការងារ ប្រាក់ខែ តម្លៃទំនិញ ការអប់រំ សុខាភិបាល យុត្តិធម៌ និងឱកាសក្នុងជីវិត សុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធនឹងរបៀបដែលប្រទេសត្រូវបានគ្រប់គ្រង។
បើយុវជននៅស្ងៀម និងមិនតាមដានអ្នកកាន់អំណាច ពួកគេអាចសោកស្តាយនៅថ្ងៃក្រោយ នៅពេលដែលបញ្ហាទាំងនោះប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ជីវិតរបស់ខ្លួន។
លើសពីនេះ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ គឺសង្គមមួយដែលឱកាសរបស់យុវជនមិនស្មើគ្នា។ យុវជនដែលមានខ្សែ មានខ្នង អាចមានឱកាសល្អជាង ខណៈអ្នកមានសមត្ថភាព ប៉ុន្តែគ្មានបណ្តាញអំណាចអាចត្រូវទុកនៅក្រោយ។
បើស្ថានភាពនេះបន្ត វាមិនត្រឹមធ្វើឱ្យយុវជនបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើសង្គមទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យប្រទេសបាត់បង់ធនធានមនុស្សដែលមានសមត្ថភាព។ ប្រទេសត្រូវការប្រព័ន្ធដែលមនុស្សអាចរីកចម្រើនដោយសមត្ថភាព មិនមែនដោយសារស្គាល់អ្នកណា ឬជាកូនចៅអ្នកណានោះទេ។
សម្រាប់ លោក សេង វណ្ណលី យុវជនគួរចាប់ផ្តើមពីការស្វែងយល់ព័ត៌មានពីប្រភពផ្សេងៗ ពិនិត្យការពិត ស្គាល់ច្បាប់ និងសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ហ៊ានសួរសំណួរ និងចូលរួមកិច្ចការសង្គមដោយសន្តិវិធី។
ការចាប់អារម្មណ៍លើនយោបាយ មិនមានន័យថាត្រូវទៅឈ្លោះគ្នា ឬគាំទ្រគណបក្សណាមួយទេ។ វាមានន័យថា ពួកគេត្រូវដឹងថា អ្នកកាន់អំណាចកំពុងសម្រេចអ្វីជំនួសពួកគេ និងថាការសម្រេចនោះមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់អនាគត។
បើយុវជនមួយជំនាន់ព្រងើយកន្តើយនឹងបញ្ហាសង្គម អំណាចនឹងកាន់តែខ្វះការត្រួតពិនិត្យ ហើយភាពមិនស្មើគ្នាអាចកាន់តែជ្រៅ ដូច្នេះយុវជនមិនគួរគិតតែពីអនាគតរបស់ក្រុមខ្លួន ឬគ្រួសារខ្លួនទេ ប៉ុន្តែគួរគិតដល់អនាគតរបស់យុវជនទាំងមូល ប្រជាពលរដ្ឋ និងប្រទេសជាតិ។
ប្រទេសដែលមានអនាគតល្អ គឺប្រទេសដែលយុវជនមិនត្រឹមមានចំណេះដឹងទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានការយល់ដឹងពីសង្គម ហ៊ានសួរ និងចូលរួមការពារផលប្រយោជន៍សាធារណៈដោយសន្តិវិធីផងដែរ៕
