រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសជាច្រើនលើកថា ការបង្ក្រាបបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ ត្រូវធ្វើឱ្យខ្លាំង និងមិនត្រូវមានការលើកលែង។
នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាឱ្យអាជ្ញាធរបន្តបង្ក្រាបដោយមិនស្ទាក់ស្ទើរ និងសង្កត់ធ្ងន់ថា ច្បាប់ត្រូវអនុវត្តឱ្យតឹងរ៉ឹង ដោយគ្មានការយោគយល់ ឬការលើកលែង។ បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា លោកក៏បានបញ្ជាឱ្យអាជ្ញាធរបន្តការបង្ក្រាបដោយមិនត្រូវបន្ធូរដៃ។
ថ្មីៗនេះ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានប្រាប់រដ្ឋមន្ត្រី អភិបាលខេត្ត និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ថា បើមិនហ៊ានអនុវត្តច្បាប់ ព្រោះខ្លាចប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍ ឬក្រែងចិត្តបុគ្គលណាមួយ គួរតែដកខ្លួនចេញពីតួនាទី។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបង្ក្រាបការឆបោកជាបញ្ហាដែលមិនអាចបន្ធូរដៃបាន ហើយមន្ត្រីត្រូវគិតពីផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេស និងប្រជាពលរដ្ឋ ១៧លាននាក់ជាមុន។
សារទាំងនេះ បង្ហាញថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់ឱ្យមន្ត្រីក្រោមឱវាទអនុវត្តច្បាប់ដោយមិនរើសមុខ។ ប៉ុន្តែសំណួរដែលសាធារណជនចង់ដឹងថា តើគោលការណ៍ដដែលនេះនឹងត្រូវអនុវត្តចំពោះសាច់ញាតិ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ បុគ្គលមានឥទ្ធិពល ឬបុគ្គលដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងមជ្ឈដ្ឋានអំណាចដែរ ឬទេ?។
កន្លងមក អាជ្ញាធរបានចុះបង្ក្រាបទីតាំងជាច្រើន និងចាប់ខ្លួនអ្នកពាក់ព័ន្ធជាច្រើន ជាពិសេសជនបរទេស។ ទិន្នន័យដែលទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានកម្ពុជាផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា បញ្ជាក់ថា ចាប់ពីដើមឆ្នាំ២០២៥ ដល់ថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អាជ្ញាធរបានចាត់វិធានការលើទីតាំងជាង ៥០០កន្លែង និងបិទប្រតិបត្តិការខុសច្បាប់ជាង ៤០០កន្លែង។ នេះបង្ហាញថា មានការបង្ក្រាបពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែសំណួរនៅត្រង់ថា តើការបង្ក្រាបអាចឈានទៅដល់អ្នករៀបចំ អ្នកផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន អ្នកការពារ ឬអ្នកមានអំណាចនៅពីក្រោយបណ្តាញទាំងនេះបានកម្រិតណា។
សំណួរនេះកាន់តែច្បាស់ឡើង ក្រោយថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅពេលលោក ប្រាយអិន ម៉ាស្ត (Brian Mast) ប្រធានគណៈកម្មាធិការកិច្ចការបរទេសនៃសភាតំណាងរាស្ត្រអាមេរិក និងលោក ចន មូលេណា (John Moolenaar) ប្រធានគណៈកម្មាធិការពិសេសស្តីពីចិន បានផ្ញើលិខិតស្នើឱ្យក្រសួងការបរទេស និងក្រសួងរតនាគារអាមេរិក ស៊ើបអង្កេតបុគ្គលដែលពួកគេនិយាយថា មានព័ត៌មានគួរឱ្យជឿជាក់អំពីការភ្ជាប់ទៅនឹងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លិខិតនេះស្នើឱ្យពិនិត្យក្នុងរយៈពេល ១៨០ថ្ងៃថា តើបុគ្គលទាំងនោះបំពេញលក្ខខណ្ឌច្បាប់សម្រាប់ទណ្ឌកម្ម ឬអត់។
ក្នុងបញ្ជីនោះ មានឈ្មោះសាច់ញាតិរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាជាច្រើន ដូចជា ហ៊ុន តូ, ឌី វិជ្ជា, ហ៊ន សុរាជនា, គួច ចំរើន, ឡុង ឌីម៉ង់, នេត សាវឿន, ស សុខា និង យឹម លក្ខ័ណ៍ ជាដើម។ ទោះបីការមានឈ្មោះក្នុងលិខិតនេះ មិនមែនមានន័យថា បុគ្គលទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញថាមានទោស ឬត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មរួចហើយទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសំណើឱ្យស្ថាប័នអាមេរិកបើកការស៊ើបអង្កេត ហើយសម្រេចតាមភស្តុតាង និងច្បាប់។
ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជា ចំណុចដែលគួរឱ្យសង្កេតគឺ នៅពេលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និយាយជាទូទៅ លោកតែងប្រាប់មន្ត្រីក្រោមឱវាទថា ត្រូវហ៊ានបង្ក្រាប និងមិនត្រូវក្រែងចិត្តនរណា។ ដូច្នេះ នៅពេលមានព័ត៌មានពីអាជ្ញាធរបរទេសដែលលើកឈ្មោះសាច់ញាតិ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងបុគ្គលមានឥទ្ធិពលជាក់លាក់ សាធារណជនចង់ដឹងថា តើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងយកព័ត៌មានទាំងនេះមកពិនិត្យដោយឯករាជ្យដែរ ឬទេ។ ការបើកស៊ើបអង្កេតមិនមែនជាការសន្និដ្ឋានថា នរណាម្នាក់មានទោសទេ ប៉ុន្តែជាវិធីមួយដើម្បីស្វែងរកការពិត។
ការព្រួយបារម្ភអំពីប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏ត្រូវបានលើកឡើងដោយអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិដែរ។
ក្នុងរបាយការណ៍ថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ អង្គការនេះបានកំណត់ទីតាំងឆបោកចំនួន ៨៦កន្លែង ហើយនិយាយថា ខ្លួនរកឃើញភស្តុតាងពីកាបង្រ្កាបរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រឹមតែ ២៤កន្លែងប៉ុណ្ណោះ។ អង្គការនេះ ក៏បានរិះគន់ពីការខ្វះតម្លាភាព និងបាននិយាយថា ការអន្តរាគមន៍នៅទីតាំងមួយចំនួនមិនបានបញ្ចប់បញ្ហាទាំងស្រុង។
ម្យ៉ាងទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក បានចាត់វិធានការលើបុគ្គលមានឥទ្ធិពលកម្ពុជារួចមកហើយ។ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងរតនាគារអាមេរិកបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើលោក កុក អាន និងបុគ្គល និងអង្គភាពចំនួន ២៨ផ្សេងទៀត ក្នុងបណ្តាញរបស់គាត់ ដោយអាមេរិកអះអាងថា បណ្តាញនេះពាក់ព័ន្ធនឹងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក និងការលាងលុយ។
ដូច្នេះ ចំណុចសំខាន់មិនមែនថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រើពាក្យមិនរើសមុខប៉ុន្មានដងនោះទេ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់គឺការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ បើការបង្ក្រាបខ្លាំងចំពោះអ្នកប្រតិបត្តិការតូចៗ និងជនបរទេស ប៉ុន្តែមិនមានការពិនិត្យដោយតម្លាភាពនៅពេលមានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសាច់ញាតិ និងអ្នកមានអំណាចក្នុងជួរគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នោះសំណួរអំពីស្តង់ដារស្មើគ្នានៃការអនុវត្តច្បាប់នឹងនៅតែមាន។
និយាយឱ្យសាមញ្ញ គឺ កុំឱ្យពាក្យ «មិនរើសមុខ» មានតែនៅក្នុងសុន្ទរកថា។ បើព័ត៌មានដែលលើកឡើងពីមន្ត្រី សាច់ញាតិ ឬបុគ្គលមានឥទ្ធិពលគ្មានមូលដ្ឋាន ការស៊ើបអង្កេតប្រកបដោយតម្លាភាពអាចជួយសម្អាតឈ្មោះពួកគេ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើរកឃើញភស្តុតាងវិញ អាជ្ញាធរត្រូវអនុវត្តច្បាប់តាមនីតិវិធី ដោយមិនគិតពីឋានៈ ទំនាក់ទំនងគ្រួសារ ឬទំនាក់ទំនងនយោបាយឡើយ។ នោះទើបអាចបង្ហាញបានថា ការបង្ក្រាប «មិនរើសមុខ» មានន័យដូចគ្នាចំពោះទាំងអ្នកតូច និងអ្នកមានអំណាច៕
អត្ថបទដោយ៖ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
