Social Issues, ការងារ, ព័ត៌មានជាតិ

រដ្ឋាភិបាលគួរទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយដើម្បីជំរុញយន្តការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យដល់កម្មករ

កញ្ញា កែវ មរកត
| ១៨ កញ្ញា ២០២៦
ម៉ោង ២១:០០

អង្គការដែលធ្វើការផ្នែកសិទ្ធិការងារ និងសហជីព យល់ថា ការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោលដល់កម្មករនិយោជិតដល់ ២៥០ដុល្លារក្នុងមួយខែ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ ជារឿងសមហេតុសមផល និងមិនមែនជាតួលេខច្រើនហួសកម្រិតដែលធ្វើឱ្យរោងចក្របិទទ្វារឡើយ ព្រោះប្រាក់ឈ្នួលគោលបច្ចុប្បន្ន មិនអាចឱ្យកម្មករមានជីវភាពរស់នៅបានសមរម្យឡើយ។

ការណ៍នេះ ពួកគេថា អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវគិតគូរដោះស្រាយនោះ គឺរឿងបញ្ហាពុករលួយដែលក្រុមហ៊ុន រោងចក្រសហគ្រាស មានការចំណាយក្រោមតុច្រើន ការផ្តល់ប្រព័ន្ធការពារសង្គមកាន់តែប្រសើរដល់កម្មករ និងការដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម ដូចជា បញ្ហាការឆបោកតាមអនឡាញ និងបញ្ហានៃការរំលោភសិទ្ធិកម្មករ សហជីព ដែលនាំឱ្យសហគមន៍អឺរ៉ុបកាត់ផ្តាច់ពន្ធ ២០% ជាដើមនោះ។

ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច លោកបណ្ឌិត គី សេរីវឌ្ឍន៍ បានថ្លែងប្រាប់ទូរទស្សន៍ក្នុងស្រុកកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា ការទាមទារប្រាក់ឈ្នួលអប្បរមាចំនួន ២៥០ដុល្លារ គឺជារឿងមួយហានិភ័យ ព្រោះមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង ដែលអាចធ្វើឱ្យរោងចក្របិទទ្វារ និងរើទីតាំងពីកម្ពុជា ទៅកាន់ប្រទេសមួយចំនួនដែលមានប្រាក់ឈ្នួលកម្រិតទាបជាងកម្ពុជា។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា ការទាមទារឱ្យប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាកើនដល់ ២៥០ដុល្លារអាមេរិក អាចជាកម្រិតខ្ពស់ ប្រសិនបើការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលមិនត្រូវបានពិចារណារួមជាមួយនឹងផលិតភាពការងារ សមត្ថភាពរបស់រោងចក្រ សហគ្រាស និងស្ថានភាពវិនិយោគ។

ជុំវិញបញ្ហានេះ នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសង់ត្រាល់ ដែលធ្វើការលើផ្នែកសិទ្ធិការងារ លោក មឿន តុលា បានលើកឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញានេះថា ការប្រៀបធៀបប្រាក់ឈ្នួលគោលរបស់កម្មករនិយោជិត នៅក្នុងតំបន់ដ៏យុត្តិធម៌ គឺគេមិនគិតតែលើតួលេខតែមួយមុខនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវគិតគួរថ្លឹងថ្លែងអតិផរណាលើទីផ្សារ កម្រិតការចំណាយរស់នៅ ស្ថេរភាពចំណូល និងប្រព័ន្ធការពារសង្គម រួមផ្សំជាមួយតួលេខប្រាក់ឈ្នួល។

ចំពោះការទាមទាររបស់កម្មករ និងសហជីពមួយចំនួន ឱ្យដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោល ២៥០ដុល្លារនេះ លោកថា វាមិនអាចធ្វើឱ្យទំហំនៃប្រាក់ចំណេញរបស់រោងចក្រសហគ្រាសបាត់នោះទេ ដែលមានន័យថា រោងចក្រសហគ្រាសនៅតែមានលទ្ធភាពចំណេញដដែល ដូច្នេះលោកយល់ថា ការទាមទារកម្រិតប្រាក់ឈ្នួលនេះ មិនអាចឱ្យខាងរោងចក្រសហគ្រាសបិទទ្វារ ឬរើទីតាំងទៅប្រទេសជិតខាងដែលមានប្រាក់ឈ្នួលទាបជាងកម្ពុជានោះទេ។

លោកថា៖ «កត្តាប្រាក់ឈ្នួលចំនួនប៉ុណ្ណឹង វាមិនអាចឱ្យគេរត់ទេ អ្វីដែលយើងត្រូវគិត គិតរឿងអំពើពុករលួយ អាការចំណាយក្រោមតុផ្សេងៗហ្នឹង ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនគេចំណាយច្រើនណាស់ គេចំណាយច្រើនជាងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករទៀត អាហ្នឹងចំណុចទី១។ ចំណុចទី២ ទឹកភ្លើង ទឹកភ្លើងនេះក៏ជាចំណាយខ្ពស់ដែរ សម្រាប់ខាងក្រុមហ៊ុន។ ហើយចំណុចទី៣ គឺបញ្ហាការទទួលខុសត្រូវសង្គម យើងសព្វថ្ងៃនេះ យើងនៅមានរបាយការណ៍នៅក្នុងសហគមន៍អឺរ៉ុប របាយការណ៍របស់អាមេរិក របាយការណ៍របស់យូអិន ពាក់ព័ន្ធរឿងស្គេម ពាក់ព័ន្ធរឿងការរំលោភបំពានទៅលើសិទ្ធិសហជីព សិទ្ធិកម្មករអី។ល។និង។ល។ហ្នឹង ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ហ្នឹងលំបាក រហូតដល់គេដក EBA រហូតដល់ ២០ភាគរយទៀត ចឹងកត្តាទាំងអស់ហ្នឹង ដែលអាចឱ្យខាងក្រុមហ៊ុនហ្នឹងគេមានសម្ពាធ បើសិនជាការដកនោះបាទ!»។

អ្នកតាមភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតំបន់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក លោក សេង វណ្ណលី បានលើកឡើងក្នុងបណ្តាញសង្គមរបស់លោកនៅថ្ងៃទី១៧ខែកញ្ញាដែរថា ការប្រៀបធៀបថាប្រាក់ឈ្នួលកម្ពុជាខ្ពស់ជាងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ី មិនបញ្ជាក់ថា កម្មករខ្មែររស់នៅធូរធារជាងគេនោះទេ ដោយគេត្រូវគណនាថ្លៃបន្ទប់ អាហារ ទឹកភ្លើង និងការព្យាបាលផង។ ប្រាក់រង្វាន់មានលក្ខខណ្ឌ និងប្រាក់ថែមម៉ោង ក៏មិនគួរយកមកជំនួសប្រាក់ឈ្នួលគោល ដើម្បីបង្ហាញថា កម្មករមានចំណូលគ្រប់គ្រាន់នោះដែរ។

លោក សេង វណ្ណលី បានលើកយករបាយការណ៍ធនាគារពិភពលោក ចេញផ្សាយកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបាននិយាយពីថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងថាមពលខ្ពស់ ជាកត្តារារាំងអាជីវកម្មក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវកាត់បន្ថយចំណាយទាំងនេះ ហើយនិយោជកត្រូវកែលម្អការគ្រប់គ្រង និងផលិតភាព មិនអាចយកប្រាក់ឈ្នួលទាប មកទូទាត់ភាពខ្សោយទាំងអស់នេះបានទេ។

លោកសេង វណ្ណលី បានគូសបញ្ជាក់ក្នុងសំណេរដើមថា៖ «នេះមិនទាន់និយាយពីអំពើពុករលួយ និងការបង់ប្រាក់ក្រៅផ្លូវការ ដែលអាចបង្កើនថ្លៃដើមផង។ ហេតុអ្វីប្រាក់ឈ្នួលកម្មករត្រូវបានលើកជាបញ្ហាធំ ប៉ុន្តែចំណាយទាំងនេះមិនត្រូវបានចោទសួរ?[…] កម្មករមិនគួរទទួលប្រាក់ឈ្នួលទាប ដើម្បីទូទាត់ចំណាយពីអំពើពុករលួយនោះឡើយ»។

ចំណែក អ្នកស្រី យ៉ាង សុភ័ណ្ឌ ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា បានលើកឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ខែកញ្ញានេះថា បើបៀបធៀបប្រាក់ឈ្នួលគោលរបស់កម្មករនិយោជិតនៅកម្ពុជា និងប្រទេសជិតខាង ដូចជា ប្រទេសថៃ គឺប្រាក់ឈ្នួលគេច្រើនជាងនៅកម្ពុជា ខណៈនៅវៀតណាម ប្រាក់ឈ្នួលកម្មករប្រហាក់ប្រហែលនឹងកម្ពុជា ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងនោះ និយោជកមានការរ៉ាប់រងលើកិច្ចគាំពារសង្គមច្រើនជាងកម្មករនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ អ្នកស្រីយល់ថា ការស្នើឱ្យដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលគោលដល់ ២៥០.៦៦ដុល្លារនេះ មិនអាចឱ្យរោងចក្ររត់ទៅបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតនោះទេ។

អ្នកស្រី យ៉ាង សុភ័ណ្ឌ បន្តថា ប្រសិនបើរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជានិយោជក មិនអាចដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលទៅតាមអ្វីដែលជាតម្រូវការរបស់កម្មករ ប្រាកដណាស់នឹងជះឥទ្ធិពលទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសាររបស់កម្មករនិយោជិត រួមផ្សំនឹងការប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាពរបស់ពួកគេផងដែរ ព្រោះតែកម្មករមិនមានប្រាក់ចំណាយគ្រប់គ្រាន់ទៅលើទិញអាហារទទួលទានប្រចាំថ្ងៃ។

ការណ៍នេះ អ្នកស្រីថា៖ «ខ្ញុំគិតថា សម្រាប់ប្រាក់ឈ្នួលរបស់កម្មករ ពួកខ្ញុំនៅតែស្នើសុំឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករនិយោជិត ទៅតាមអ្វីដែលកម្មករនិយោជិតបានស្នើចំនួន ២៥០.៦៦ដុល្លារក្នុងមួយខែ ពីព្រោះប្រាក់ឈ្នួលប៉ុណ្ណេះ ជាប្រាក់ឈ្នួលមិនទាន់ទាំងធានាដល់ការរស់នៅរបស់កម្មករផង»។

កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមសហជីពដែលគេដឹងថាឯករាជ្យ បានលើកឡើងប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែរថា យោងលើការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់បណ្តាញសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល បានរកឃើញថា ការចំណាយមូលដ្ឋានសម្រាប់ការរស់នៅប្រកបដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់កម្មករ និងក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ អាចឡើងរហូតដល់ជាង ៧០០ ដុល្លារក្នុងមួយខែ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងថ្លៃអាហារ ការស្នាក់នៅ ព្យាបាលជំងឺ និងការសិក្សារបស់កូន។ ពួកគេថា តួលេខចំណាយប្រចាំខែជាង ៧០០ដុល្លារនេះ ដោយសារសម្ពាធនៃតម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ ប្រេងឥន្ទនៈ និងការចំណាយផ្សេងៗទៀតជាដើម។

ក្រុមសហជីព បានគូសបញ្ជាក់ថា ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាបច្ចុប្បន្ន ចំនួន ២១០ ដុល្លារក្នុងមួយខែ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ គឺមិនអាចទប់ទល់នឹងអត្រាអតិផរណា ថ្លៃអាហារ ថ្លៃឈ្នួលផ្ទះ និងតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈដែលបន្តកើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃនោះទេ ខណៈចំណូលប្រចាំខែពួកគេបានប្រមាណជា ៣០០ដុល្លារ បូកនឹងធ្វើការថែមម៉ោង។ ស្ថានភាពនេះ បានរុញច្រានឱ្យកម្មករភាគច្រើនធ្លាក់ខ្លួនក្នុងបំណុលវ័ណ្ឌក។

វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា និងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក ស៊ុន មេសា បានទេ នៅថ្ងៃសុក្រនេះ។

តែយ៉ាងណា កាលពីថ្ងៃទី១០ខែកញ្ញា លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានបង្ហោះតួលេខប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមារបស់កម្មករនិយោជិតនៅកម្ពុជា ធៀបនឹងបណ្តាប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ី ដែលតួលេខនោះបង្ហាញថា ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាសរុបនៅកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ២០២៦នេះ ខ្ពស់ជាងប្រទេសវៀតណាម ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន ស្រីលង្កា មីយ៉ាន់ម៉ា បង់ក្លាដេស និងឡាវ។

លោកបន្តថា គិតត្រឹមខែសីហាឆ្នាំ២០២៦នេះ កម្មករនិយោជិតផ្នែកវាយនភណ្ឌ កាត់ដេរ ផលិតស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរ និងកាបូបនៅកម្ពុជា ទទួលបានប្រាក់ខែអប្បបរមាសរុបចំនួន ២២៩.៥ដុល្លារ ដែលក្នុងនោះប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាចំនួន ២១០ដុល្លារក្នុងមួយខែ និងប្រាក់អត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗដែលកម្មករនិយោជិតត្រូវតែទទួលបានចំនួន ១៩,៥ដុល្លារ។ ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាសរុបនៅកម្ពុជាខ្ពស់ជាងប្រទេសស្រីលង្កាដែលមានចំនួន ៩៣ដុល្លារ, មីយ៉ាន់ម៉ា ៩៧ដុល្លារ, បង់ក្លាដេស ១០២ដុល្លារ, ឡាវ ១១៤ដុល្លារ ប៉ាគីស្ថាន ១៤៣ដុល្លារ ឥណ្ឌាប្រមាណ ១៩២ដុល្លារ និងវៀតណាមចន្លោះពី១៤៧ដល់២១១ដុល្លារ។

យ៉ាងណា លោក ស ម៉ូរ៉ា ដែលជាអ្នកធ្វើការក្នុងវិស័យការងារជាង ២០ឆ្នាំដែរនោះ បានលើកឡើងក្នុងបណ្តាញសង្គមថា បើទោះជាស្ថានភាពប្រាក់ឈ្នួលកម្មករនៅបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន ទាបជាងនៅកម្ពុជាពិតមែន ប៉ុន្តែការចំណាយរបស់កម្មករនៅប្រទេសទាំងនោះទាបជាងនៅកម្ពុជា ហើយអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងៗដែលនិយោជកគេបង់ទៅឲ្យកម្មករក៏ច្រើនជាងនៅកម្ពុជាដែរ ដូចជា ប្រាក់ខែទី១៣ ឬលុយរង្វាន់នៅរៀងរាល់បុណ្យសំខាន់ៗទៀតផង។

លោកបានសរសេរក្នុងសំណេរដើមថា៖ «នៅយើង មើលឃើញថា ប្រាក់ខែខ្ពស់ តែអត្ថប្រយោជន៍នៅទាបណាស់ ប្រាក់ខែ ២១០[ដុល្លារ] អត្ថប្រយោជន៍ បើធ្វើការមិនឈប់ និងយូរឆ្នាំអាចបាន ២៩ដុល្លារបន្ថែម តែបើមានឈប់នឹងថយទាបជាងនេះ និយោជកបង់ បសស ឲ្យកម្មករប្រមាណ ៥,៤%ប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកកម្មករត្រូវរ៉ាប់រងការចំណាយទៅលើថ្លៃអាហារដែលថ្លៃ ថ្លៃផ្ទះជួលថ្លៃ កូនរៀនថ្លៃ ចំណាយថែទាំសុខភាព ថ្លៃធ្វើដំណើរ រួមទាំងស្ថានភាពជាប់បំណុលផងដែរ»។

សម្រាប់ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា និងជាអតីតតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង យល់ថា បើសិនជារដ្ឋាភិបាល និងអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន យល់ថា ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលដល់កម្មករជាង ២៥០ ដុល្លារ មានកម្រិតខ្ពស់ និងមិនចង់ឱ្យប៉ះពាល់ដល់រោងចក្រសហគ្រាសទេ រដ្ឋាភិបាលត្រូវពិនិត្យអតិផរណា ទំនិញលើទីផ្សារ ថាតើអាចចុះថ្លៃបានដែរឬទេ ទាំងថ្លៃឈ្នួលផ្ទះ ថ្លៃទឹកភ្លើងជាដើម។

មួយវិញទៀត លោកថា បើសិនជាជៀសមិនរួចពីការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលទេ រដ្ឋាភិបាល និងនិយោជក ត្រូវពិនិត្យចង្វាក់ផលិតកម្ម ដូចជា ការចំណាយថ្លៃដើម និងការដឹកជញ្ជូនកុំឱ្យខ្ពស់ពេក ព្រមទាំងពិនិត្យលើការចំណាយរដ្ឋបាលផងដែរ។ កត្តានេះ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន បានចោទជាសំណួរថាតើរដ្ឋាភិបាលអាចមានលទ្ធភាពដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះឬអត់ ហើយបើសិនជារដ្ឋាភិបាលមិនអាចដោះស្រាយបានទេ នោះអ្នកដែលរងទុក្ខវេទនា គឺជាកម្មករនិយោជិត ដែលមិនអាចមានប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃបាន៕

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។