សង្គមស៊ីវិល ឱ្យដឹងថា នៅក្នុងសវនាការនៅតុលាការក្រុងភ្នំពេញ សកម្មជនសង្គម កញ្ញា ហ៊ីម មុំ ហៅ ខែម ស្រីមុំ ដែលរងការចោទរឿង ញុះញង់ បានបដិសេធភស្តុតាងមួយចំនួនរបស់សមត្ថកិច្ច ដោយកញ្ញាអះអាងថា ការបញ្ចេញមតិ ឬ Comment ខ្លះរបស់កញ្ញាក្នុងបណ្តាញសង្គមនោះ សមត្ថកិច្ចបានបន្ថែមបន្ថយពាក្យ ខណៈវីដេអូឃ្លីបភាគច្រើនលើសលុបដែលសមត្ថកិច្ចយកមកធ្វើជាភស្តុតាង ក៏កញ្ញាមិនបានផុសលើបណ្តាញសង្គមឡើយ។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានបើកសវនាការលើអង្គសេចក្តី ក្នុងសំណុំរឿងរបស់សកម្មជនសង្គម និងជាអ្នកសារព័ត៌មានពលរដ្ឋ កញ្ញា ហ៊ីម មុំ ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» និងបទ «ប្រមាថ»។ សកម្មជនរូបនេះ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ចឆ្មក់ចូលចាប់ខ្លួន កាលពីយប់ថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ នៅបន្ទប់ជួលមួយកន្លែង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ បន្ទាប់ពីកញ្ញាបានចែករំលែកបញ្ហាសង្គមលើហ្វេសប៊ុក ដូចជា ព័ត៌មានអន្តរជាតិ បញ្ហាអយុត្តិធម៌សង្គម ករណីចាប់ខ្លួនសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ សកម្មភាពចូលរួមកិច្ចការសង្គម និងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ មកលើបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាជាដើម។
មន្ត្រីគោលនយោបាយ និងតស៊ូមតិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ កញ្ញា ហេង គឹមសួ ដែលបានចូលរួមតាមដានសវនាការ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងអំឡុងពេលសវនការ កញ្ញា ហ៊ីម មុំ បានបដិសេធចំពោះភស្តុតាងមួយចំនួន ដែលសមត្ថកិច្ចបានផ្តល់ឱ្យតុលាការ ដោយសកម្មជនរូបនេះ ថាមានពាក្យពេចន៍ខ្លះសមត្ថកិច្ចបានបន្ថែមបន្ថយពាក្យ លើសពីអ្វីដែលគាត់បានបញ្ចេញមតិជាសាធារណៈនៅលើបណ្តាញសង្គម។
កញ្ញា គឹមសួ បន្តថា ចំណែក វីដេអូចំនួន ៨ នៅក្នុងអង្គចងចាំក្នុងទូរស័ព្ទរបស់កញ្ញា ហ៊ីម មុំ (Memory Card) ដែលសមត្ថកិច្ចបានដាក់ជូនតុលាការនោះទៀតសោត គឺមានវីដេអូឃ្លីបតែមួយប៉ុណ្ណោះ ដែលកញ្ញា ហ៊ីម មុំ បានបង្ហោះឬចែករំលែកលើបណ្តាញសង្គម ខណៈវីដេអូឃ្លីបចំនួន ៧ទៀត គឺសមត្ថកិច្ចបានយកចេញពីទូរស័ព្ទ ដោយកញ្ញា ហ៊ីម មុំ មិនបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមនោះទេ។
កញ្ញាថា៖ «[ក្នុងសវនាការ]ហើយមេធាវីក៏បានបញ្ជាក់ដែរថា បើសិនជាវីដេអូហ្នឹងអត់មានទេ ចឹងវាក៏មានភស្តុតាងណាថាកញ្ញា[ហ៊ីម មុំ]ញុះញង់ដែរ។ ហើយការស៊ែរ ឬខំមិនរបស់កញ្ញា ក៏អត់បានគាំទ្រទៅលើគំនិតណាដែរ តាមការបញ្ជាក់របស់មេធាវីដូចគ្នាដែរ គាត់ថា ការដែលកញ្ញាគ្រាន់តែខំមិន[Comment] ឬក៏ស៊ែ[Share]ហ្នឹង គឺគ្រាន់តែប្រើសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួនទេ ទៅតាមបណ្តាញសង្គមដែលវាក៏បានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រទេសកម្ពុជាដែរ ហើយបើសិនជាការដែលយើងគ្រាន់តែយើងផុសឬក៏ស៊ែ ដើម្បីចែករំលែកពីព័ត៌មានជាផ្សេងៗហ្នឹង ជាការញុះញង់ដែរ ចឹងវាអស់ហើយសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិផ្សេងៗនោះ»។
ជុំវិញករណីនេះ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលរូបនេះ យល់ថា បើគ្រាន់តែកញ្ញា ហ៊ីម មុំ បញ្ចេញមតិតាមរយៈការចែករំលែកព័ត៌មាន និងបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម ដោយសារការខ្វល់ខ្វាយនឹងរឿងសង្គមជាតិ ហើយបែរជារងការចោទប្រកាន់ និងជាប់ឃុំ ពីបទញុះញង់បែបនេះ បង្ហាញថា កម្ពុជាមានការរឹតត្បិតខ្លាំងលើសេរីភាពបញ្ចេញមតិ។
ការណ៍នេះ កញ្ញា ហេង គឹមសួ ស្នើថា៖ «ខ្ញុំចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាតុលាការកុំយកច្បាប់មកគាបសង្កត់ទៅលើការបញ្ចេញមតិ ឬក៏សិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ គួរតែបើកលំហសេរីភាពសិទ្ធិមនុស្សឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីយើងរីកចម្រើនទាំងអស់គ្នា ហើយយើងស្វែងរកដំណោះស្រាយ ដើម្បីដោះស្រាយទាំងអស់គ្នា»។
ចំណែក លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងសវនាការនោះដែរ កញ្ញា ហ៊ីម មុំ ក៏បានលើកឡើងដែរ ការដែលកញ្ញាស៊ែហេតុការណ៍កើតឡើងក្នុងសង្គម និងការបញ្ចេញមតិផ្សេងៗនោះ គឺកញ្ញាមិនមានចេតនាណាមួយញុះញង់ឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គមនោះទេ។
លោកបន្តថា៖ «ចឹងទាំងកញ្ញា ហ៊ីម មុំ និងមេធាវីហ្នឹង គឺបានស្នើសុំឱ្យមានការលើកលែងចោទប្រកាន់ទៅលើកញ្ញា ហ៊ីម មុំ ហើយដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពវិញ»។
ជុំវិញករណីនេះ អ្នកជំនាញផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ បានលើកឡើងថា ទាំងសហគមន៍ជាតិ-អន្តរជាតិ និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា នាពេលកន្លងមក ក៏បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភចំពោះការចាប់ ការឃុំខ្លួន ការចោទប្រកាន់ និងការផ្តន្ទាទោសទៅលើអ្នកដែលបានបញ្ចេញមតិទៅតាមបណ្តាញសង្គមផ្សេងៗផងដែរ ថាមានការប៉ះពាល់ដល់លំហសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ។
លោកបន្តថា ការចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសទៅលើអ្នកបញ្ចេញមតិជាបន្តបន្ទាប់នេះ មិនមែនជារូបភាពល្អសម្រាប់កម្ពុជានោះទេ ស្របពេលដែលកម្ពុជានឹងមានការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតជាតិនាពេលខាងមុខ។ ដូច្នេះរាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាតុលាការ គួរតែពិនិត្យ និងពិចារណារឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីកុំឱ្យមានការរិះគន់ និងធានានូវការគោរពគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងធ្វើឱ្យមានបរិយាកាសល្អសម្រាប់ការបោះឆ្នោត។
បើតាមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក្រោយការសួរដេញដោលលើអង្គសេចក្តី ក្នុងសំណុំរឿងចោទប្រកាន់ទៅលើកញ្ញា ហ៊ីម មុំ នៅថ្ងៃនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះនៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នឹងប្រកាសសាលក្រម នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញា ចុងសប្តាហ៍នេះ។
កញ្ញា ស្រីមុំ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាស្រ្តីមួយរូប ដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងចូលរួមក្នុងកិច្ចការងារការពារបរិស្ថាន ការងារសង្គមជាច្រើនជាមួយសកម្មជនបរិស្ថាន អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សង្គមស៊ីវិលផងដែរ។
អ្នកស្រី ខែម សឿន ម្តាយរបស់កញ្ញា ហ៊ីម មុំ បានឱ្យដឹងថា ថ្ងៃនេះអ្នកស្រីពុំបានចូលរួមស្តាប់សវនាការក្នុងសំណុំរឿងចោទប្រកាន់លើកូនអ្នកស្រីនោះទេ ដោយសារតែអ្នកស្រីពុំបានដឹង។ យ៉ាងណា អ្នកស្រីបានស្នើយ៉ាងទទូចសុំឱ្យតុលាការទម្លាក់ចោលបទចោទប្រកាន់ និងដោះលែងកូនអ្នកស្រីឱ្យមានសេរីភាព បានជួបជុំគ្រួសារវិញ ដោយអ្នកស្រីអះអាងថា កូនរបស់ខ្លួនជាមនុស្សស្លូតបូត។
អ្នកស្រីថា៖ «រាល់ថ្ងៃនេះ ចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលនឹងជួយស្រាវជ្រាវមើល តើកូនខ្ញុំខុសអី ថានេះឱ្យដោះលែងកូនមកវិញ គាត់ធ្វើអីខុស ធ្វើអីខុស សូមឱ្យជួយដោះលែងគាត់មកវិញមក ព្រោះតែមានតែពីរនាក់ម៉ែកូន»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក អ៊ី រិន្ទ បានទេនៅថ្ងៃចន្ទនេះ។
បើតាមរបាយការណ៍នៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦របស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានពលរដ្ឋជាសកម្មជនសង្គម សិទ្ធិមនុស្ស បរិស្ថាន និងនយោបាយចំនួន ១១៧នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនឃុំឃាំង និងផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ដោយសារការប្រើសិទ្ធិបញ្ចេញមតិរបស់ពួកគេ ក្នុងនោះក៏មានសកម្មជនសង្គម កញ្ញា ហ៊ីម មុំ ហៅ ខែម ស្រីមុំ ផងដែរ។
កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានក្រោយបិទបញ្ចប់បេសកកម្មផ្លូវការនៅកម្ពុជា អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) បានវាយតម្លៃថា កម្ពុជានៅតែប្រឈមបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ ស្របពេលដែលមនុស្សជាង ១០០នាក់ កំពុងត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយសារតែការអនុវត្តសិទ្ធិមូលដ្ឋាន ខណៈលំហនយោបាយ សេរីភាពបញ្ចេញមតិកាន់តែរួមតូច។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា គ្មាននរណាម្នាក់គួរត្រូវជាប់ពន្ធនាគារ ដោយសារការអនុវត្តសិទ្ធិជាមូលដ្ឋានដោយសន្តិវិធីឡើយ៕
