លោក ហ៊ុន សែន ចាត់ទុករដូវកាន់បិណ្ឌ ជារដូវជួបជុំសាច់ញាតិបងប្អូនធ្វើបុណ្យទានសន្សំកុសល ខណៈអ្នកទោសមនសិការ ១១១នាក់ កំពុងជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ ព្រាត់ប្រាសក្រុមគ្រួសារ និងសកម្មជនបក្សប្រឆាំងរាប់រយនាក់ផ្សេងទៀត បានរត់ភៀសខ្លួនព្រាត់ប្រាសក្រុមគ្រួសារទៅសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីគេចពីការតាមធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ វាយដំ និងចាប់ដាក់ពន្ធនាគាររបស់សមត្ថកិច្ច និងតុលាការដែលស្ថិតនៅក្រោមកណ្តាប់ដៃ លោក ហ៊ុន សែន។
ពួកគេទាំងនោះ ជាប់ឃុំក្រោមការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ និងរួមគំនិតក្បត់ជាដើម ដែលជាបទចោទមជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងអន្តរជាតិ ចាត់ទុកថាជារឿងនយោបាយ ខណៈការដឹកនាំរបស់លោក រងការចោទថា ធ្វើឱ្យបាត់ដីទៅវៀតណាម និងថ្មីៗនេះ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសថៃជាង ៨០ទីតាំង ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ ដោយគ្មានការរារាំង និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាស្អុយឈ្មោះលើឆាកអន្តរជាតិ ពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញលំដាប់អន្តរជាតិផងដែរ តែតុលាការមិនហ៊ានកាត់ទោស។
នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាថ្ងៃកាន់បិណ្ឌទី៣ នៃបុណ្យកាន់បិណ្ឌ ដែលជាពិធីបុណ្យប្រពៃណីជាតិរបស់ខ្មែរមានតាំងពីបុរាណកាលមក។ នៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យកាន់បិណ្ឌទី៣នេះ ក៏ដូចជាថ្ងៃបុណ្យកាន់បិណ្ឌទី១ និងទី២ដែរ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានផ្ញើសារនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក ដោយចាត់ទុកពិធីបុណ្យនេះ ថាជាពេលវេលាមួយ ដែលបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋពុទ្ធបរិស័ទ មានឱកាសក្នុងការធ្វើបុណ្យទាន សន្សំកុសល និងជួបជុំសាច់ញាតិបងប្អូន នៅតាមទីកន្លែងជិតឆ្ងាយ ជាពិសេសតាមទីវត្តអារាមនានា។
បន្ថែមពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន បានជូនពរ «បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ រីករាយជួបជុំគ្រួសារ និងទទួលបានសុខសុវត្ថិភាព ក្នុងការធ្វើដំណើរគ្រប់ទីកន្លែង ក្នុងឱកាសនៃពិធីកាន់បិណ្ឌនេះ»។
ការចេញសារជាបន្តបន្ទាប់របស់ លោក ហ៊ុន សែន នេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ស្របពេលអ្នកទោសមនសិការ ១១១នាក់ កំពុងជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ក្នុងពន្ធនាគារ ព្រាត់ប្រាសពីក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ។
លោក អ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង បានថ្លែងថា លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហាញពីភាពសប្បាយរីករាយ ក្នុងការជួបជុំក្រុមគ្រួសារត្រកូលហ៊ុនរបស់គាត់ ក្នុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌទៅតាមប្រពៃណីជាតិនេះ។ ប៉ុន្តែ គាត់ហាក់មិនបានអើពើចំពោះសកម្មជននយោបាយប្រឆាំង និងសកម្មជនសង្គម ដែលកំពុងជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ចំនួន ១១១នាក់ និងរាប់រយនាក់ផ្សេងទៀត កំពុងរត់ភៀសខ្លួនទៅស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្រៅប្រទេស ព្រាត់ប្រាសក្រុមគ្រួសារ ដោយសារតែតុលាការរបស់គាត់នោះទេ។
លោកថា៖ «ទន្ទឹមពេលនឹងយើងឃើញថា អ្នកទោសមនសិការ ១១១នាក់ ជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ ដោយសារតែលោកហ៊ុន សែន បញ្ជាឱ្យតុលាការតេឡេរបស់គាត់ចាប់ដាក់គុក ហើយនិងធ្វើឱ្យសកម្មជនបក្សប្រឆាំងដទៃទៀតដែលរត់ភៀសខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស ក៏មិនបានជួបជុំគ្រួសារដែរ ដោយសារតែតុលាការតេឡេរបស់លោកហ៊ុន សែន ចេញដីកាចាប់ខ្លួន។ ដូច្នេះក្រោមកណ្តាប់ដៃលោកហ៊ុន សែន ដែលតុលាការតេឡេរបស់គាត់ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងធ្វើឱ្យអ្នកទោសមនសិការ និងសកម្មជនប្រឆាំងហ្នឹង ព្រាត់ប្រាសគ្រួសារមិនបានទៅវត្តទៅវ៉ា ខុសពីក្រុមគ្រួសារលោកហ៊ុន សែន»។
សម្រាប់លោក អ៊ុំ សំអាន ការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងចាប់ឃុំខ្លួនទៅលើសកម្មជននយោបាយប្រឆាំង និងសកម្មជនសង្គមឥតស្រាកស្រាន្តរបស់លោក ហ៊ុន សែន គឺដោយសារតែប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារូបនេះ មានមហិច្ឆតាកាន់អំណាចតពូជ បើទោះបីជាត្រកូលហ៊ុនរបស់គាត់ អសមត្ថភាពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការការពារទឹកដីពីការឈ្លានពានរបស់ប្រទេសជិតខាង និងបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាកើតមានវិបត្តិចាក់ស្រេះ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះអសោច ដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងណាក៏ដោយ។
លោកថា៖ «ដូច្នេះខ្ញុំអំពាវនាវទៅដល់លោកហ៊ុន សែន លោកហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើម៉េចឱ្យតុលាការតេឡេរបស់គាត់ ដោះលែងអ្នកទោសមនសិការទៅ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់បានទៅវត្តទៅវ៉ាក្នុងរដូវភ្ជុំបិណ្ឌនេះ បានជួបជុំគ្រួសារផង ពីព្រោះសូម្បីតែប្រែតក៏គេដោះលែងក្នុងកំឡុងភ្ជុំបិណ្ឌដែរ ហេតុអ្វីបានមិនដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ ដែលពួកគាត់មិនបានប្រព្រឹតអ្វីខុសសោះ ដោយសារតែតុលាការតេឡេហ្នឹងចាប់ពួកគាត់ដាក់គុកយ៉ាងអយុត្តិធម៌»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទងលោក ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យលោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញានេះ។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល បានថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទកាសែត កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ដោយលើកសរសើរលោក ហ៊ុន សែន ថា ជាស្ថាបនិកសន្តិភាពសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា សន្តិភាពបានក្លាយជាមូលបទនៃគ្រប់វេទិកាអន្តរជាតិធំៗ ហើយសបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់ដែលពិភពលោក ត្រូវតែផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ និងវិនិយោគលើសន្តិភាព ខណៈបេសកកម្មនេះ កម្ពុជាបានធ្វើតាំងពីច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ និងបានសម្រេចជោគជ័យទាំងស្រុង នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៨ តាមរយៈនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ របស់លោក ហ៊ុន សែន។
លោកថា៖ «មកដល់ត្រឹមនេះ គេពិតជាអាចនិយាយបានថា សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន មិនត្រឹមតែជាស្ថាបនិក និងប្រតិបត្តិករសន្តិភាពសម្រាប់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសម្តេចគឺជាស្ថាបនិកសន្តិភាពសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល ពីព្រោះអ្វីដែលសម្តេចបានធ្វើ និងបានលះបង់ដើម្បីសន្តិភាពនៅកម្ពុជា គឺជាអ្វីដែលពិភពលោក កំពុងត្រូវការបំផុតនាពេលនេះ»។
ការលើកសរសើររបស់អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលនេះ ខណៈដែលការដឹកនាំប្រទេសតជំនាន់ពីឪពុកទៅកូន ក្នុងរយៈពេលជិត ៥០ឆ្នាំ របស់គ្រួសារហ៊ុនមកនេះ បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើនសម្បើមទៅវៀតណាម និងទៅថៃ និងបានធ្វើឱ្យកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា កំពុងតែស្អុយអាសោចលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយសារតែមេដឹកនាំ និងមន្ត្រី រួមទាំងឧកញ៉ាគ្រាក់ៗ បានធ្វើឱ្យកម្ពុជា ក្លាយជាសំបុកពួកឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញ។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា អ្នកទោសមនសិការជាង ១០០នាក់ និងសកម្មជននយោបាយពីបក្សប្រឆាំងរាប់រយនាក់ គឺជាជនរងគ្រោះដោយសារការកាន់អំណាចផ្តាច់ការរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកថា៖ «រដូវភ្ជុំបិណ្ឌជារដូវដែលពលរដ្ឋខ្មែរជួបជុំក្រុមគ្រួសារដើម្បីធ្វើបុណ្យសន្សំកុសល។ ចំណែកលោកហ៊ុន សែន ក៏យល់ឃើញដូច្នេះដែរ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងណាស់លោកហ៊ុន សែន ខ្លួនឯងជាអ្នកដែលធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់ពលរដ្ឋរងគ្រោះដល់អ្នកទោសមនសិការយ៉ាងអយុត្តិធម៌។ ពួកគាត់គ្មានឱកាសបានទៅជួបជុំក្រុមគ្រួសារសាច់ញាតិបងប្អូនគាត់ទេ»។
អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បានលើកឡើងថា សហគមន៍អន្តរជាតិ ក្នុងនោះមានទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា លោក ថម អាន់ឌ្រូ (Tom Andrews) និងអ្នកការទូតបណ្តាប្រទេសបស្ចិមលោក រួមទាំងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុកជាច្រើន បានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងអ្នកទោសមនសិការ និងស្តារសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ប៉ុន្តែទាំងលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បែរជាហាក់មិនអើពើទៅវិញ និងនៅតែបន្តធ្វើនយោបាយបែបប្រជាភិថុតិ។
លោក ម៉ែន ណាត បានអំពាវនាវសូមឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត យកឱកាសនៃពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌ-ភ្ជុំបិណ្ឌនេះ ទូលសុំទៅព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការលើកលែងទោសអ្នកទោសមនសិការ និងអ្នកទោសដែលជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ដទៃទៀត ដើម្បីឱ្យពួកគេបានទៅជួបជុំក្រុមគ្រួសារ និងក៏ដើម្បីរួមចំណែកកាត់បន្ថយការចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារផងដែរ។
លោកថា៖ «ទម្លាក់ចោលនូវទោសទណ្ឌទៅដល់អ្នកជាប់ឃុំមនសិការ ដល់អ្នកជាប់ពិរុទ្ធមួយចំនួន ដែលគិតថាជាទោសរងគ្រោះដោយអយុត្តិធម៌ អាចលើកលែងទម្លាក់ចោលបានប្រើឱកាសហ្នឹងទៅ អាហ្នឹងបានជាការសន្សំកុសលពិតប្រាកដ ហើយបើនិយាយតែមាត់ដូចលោកហ៊ុន សែន អ៊ីចឹង ចំណែកឯអ្នកទោសមនសិការដែលជាប់ឃុំទាំងអយុត្តិធម៌ នៅតែទទួលរងគ្រោះ។ អ៊ីចឹងអ្វីដែលលោកហ៊ុន សែន និយាយវាមិនបានការអីទេ វាមិនមែនជាការធ្វើបុណ្យសន្សំកុសលដូចគាត់និយាយទេ គឺជាការដាក់បណ្តាសារពីប្រជាពលរដ្ឋទៅកាន់មេដឹកនាំដែលនិយាយឱ្យតែរួចពីមាត់»។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញានេះ អាជ្ញាធរ និងស្ថាប័នអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួន បានបន្តចាប់ ឃាត់ និងឃុំខ្លួន អ្នកនយោបាយប្រឆាំង អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជនដីធ្លី សហជីព អ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយចំនួន ដោយចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌមួយចំនួន ដោយសារតែភាពសកម្មនិយម ឬការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកទាំងនោះ។ នេះបើយោងតាមអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ។
អង្គការលីកាដូ រួមជាមួយក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស លោក ថម អាន់ឌ្រូ អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាតិ និងអន្តរជាតិ បានអំពាវនាវឱ្យមានការដោះលែងអ្នកទាំងនោះជាបន្ទាន់ និងលើកលែងចោលបទចោទប្រកាន់លើអ្នកទាំងនោះ ក៏ដូចជាអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេបន្តភាពសកម្មនិយម ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាមានភាពប្រសើរឡើង ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហាក់មិនអើពើឡើយ៕
