ការសម្រេចចិត្តកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាផ្នែកវាយនភណ្ឌ កាត់ដេរ និងផលិតស្បែកជើង សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ ក្នុងតួលេខ ២១២ ដុល្លារ ដោយបន្ថែម ២ ដុល្លារ ពីសំណាក់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានចោទជាសំណួរពីគម្លាតរវាងសិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យ និងនយោបាយផ្តល់ក្តីមេត្តា។
ការប្រកាសថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្ថែម ២ដុល្លារ ធ្វើឱ្យប្រាក់ឈ្នួលកើនឡើងដល់ ២១២ ដុល្លារ ត្រូវបានសារព័ត៌មានរដ្ឋធ្វើយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយថា ជាការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ពីសំណាក់នាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច និងច្បាប់ ប្រាក់ឈ្នួលគឺជាតម្លៃពលកម្មដែលនិយោជកត្រូវបង់ មិនមែនជាអំណោយចេញពីហោប៉ៅរបស់អ្នកដឹកនាំឡើយ។
ការរក្សាប្រាក់ឈ្នួលកម្មករនៅត្រឹម ២១០ដុល្លារ រួចឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្ថែម ២ដុល្លារ គឺជាលទ្ធផលដែលគួរឱ្យរិះគន់។ កម្មករត្រូវការប្រាក់ឈ្នួលដែលអាចទប់ទល់នឹងថ្លៃម្ហូបអាហារ ផ្ទះជួល ការធ្វើដំណើរ និងការចិញ្ចឹមកូន។ ការបន្ថែមបន្តិចបន្តួច ហើយផ្សព្វផ្សាយថាជាការយកចិត្តទុកដាក់ដ៏ធំធេងរបស់មេដឹកនាំ មិនអាចជំនួសការដោះស្រាយជីវភាពបានទេ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវឆ្លើយថា តើប្រាក់ឈ្នួលថ្មីនេះអាចជួយកម្មករឱ្យរស់នៅបានសមរម្យយ៉ាងដូចម្តេច?។
នៅថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា បានបោះឆ្នោតគាំទ្រតួលេខ ២១០ដុល្លារ ចំនួន ៤៧សំឡេង ក្នុងចំណោម ៥១សំឡេង ខណៈភាគីសហជីពស្នើសុំ ២២៥ដុល្លារ។ បន្ទាប់មក លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបន្ថែម ២ដុល្លារ ធ្វើឱ្យប្រាក់ឈ្នួលឆ្នាំ២០២៧ កើនឡើងត្រឹម ២១២ដុល្លារ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៧។ នេះមានន័យថា ការចរចាត្រូវបានបញ្ចប់ដោយរក្សាប្រាក់ឈ្នួលដើមដូចឆ្នាំ២០២៦ ហើយការបន្ថែមត្រឹម ២ដុល្លារ គ្រាន់តែជាក្តីមេត្តារបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាជាងលទ្ធផលនៃការចរចាដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការពិតប្រាកដរបស់កម្មករ។
ច្បាប់ស្តីពីប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ដែលបានប្រកាសឱ្យប្រើប្រាស់នៅថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ បានកំណត់មូលដ្ឋានច្បាស់លាស់។ មាត្រា ៥ តម្រូវឱ្យពិចារណាលើស្ថានភាពគ្រួសារ អតិផរណា ថ្លៃរស់នៅ ផលិតភាព សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ប្រទេស ស្ថានភាពទីផ្សារការងារ និងប្រាក់ចំណេញតាមវិស័យ។ ដូច្នេះ ក្រសួងការងារមិនអាចលើកតែការលំបាករបស់រោងចក្រ ហើយមើលរំលងការលំបាករបស់កម្មករបានឡើយ។ បើកម្មករត្រូវខ្ចីប្រាក់ដើម្បីបំពេញចំណាយចាំបាច់ ក្រសួងត្រូវយកបញ្ហានេះមកគិតគូរក្នុងការចរចា។
មាត្រា ១៧ កំណត់ឱ្យក្រុមប្រឹក្សាមានសមាជិកយ៉ាងតិច ៤៨នាក់ ដោយរដ្ឋាភិបាល និយោជក និងកម្មករមានតំណាងស្មើៗគ្នា។ មាត្រា ១២ ចែងថា បើមិនអាចឯកភាពគ្នាពីរលើកក្នុងកិច្ចប្រជុំផ្សេងគ្នាពីរទេ ត្រូវបោះឆ្នោតសម្ងាត់តាមសំឡេងភាគច្រើននៅកិច្ចប្រជុំទីពីរ។ បើសំឡេងស្មើគ្នា សំឡេងប្រធានមានអាទិភាព។ ប៉ុន្តែ ការមានតំណាងស្មើគ្នានៅលើក្រដាស មិនមែនមានន័យថា កម្មករមានអំណាចចរចាស្មើគ្នានោះទេ។ បើអ្នកតំណាងកម្មករខ្លាចបាត់បង់ការពេញចិត្តពីរដ្ឋាភិបាល ឬនិយោជក សំឡេងរបស់កម្មករនឹងខ្សោយ។
ចំណុចដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ គឺការយកប្រាក់បន្ថែម ២ដុល្លារ មកបង្កើតរូបភាពថា មេដឹកនាំមានចិត្តមេត្តាចំពោះកម្មករ។ របៀបផ្សព្វផ្សាយបែបនេះ អាចធ្វើឱ្យកម្មករត្រូវដឹងគុណបុគ្គល ជាជាងទាមទារឱ្យស្ថាប័នបំពេញកាតព្វកិច្ច។ ប្រាក់ឈ្នួល គឺជាប្រាក់ដែលនិយោជកត្រូវបង់សម្រាប់កម្លាំងពលកម្ម មិនមែនជាអំណោយពីហោប៉ៅរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឡើយ។ ការដឹកនាំល្អ ត្រូវធ្វើឱ្យកម្មកររស់នៅបានដោយប្រាក់ឈ្នួលរបស់ខ្លួន មិនមែនរង់ចាំការបន្ថែមបន្តិចបន្តួចពីអ្នកមានអំណាចរៀងរាល់ឆ្នាំនោះទេ។
តួនាទីសហជីព ក៏ត្រូវពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់ផងដែរ។ សេចក្តីសង្ខេបនៃការស្រាវជ្រាវដែលទស្សនាវដ្តី Journal of Contemporary Asia បានផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤ បង្ហាញថា សហជីពដែលជិតស្និទ្ធនឹងរដ្ឋាភិបាលបានជួយផ្សព្វផ្សាយសារនយោបាយ និងជះឥទ្ធិពលលើការកំណត់ប្រាក់ឈ្នួល។ ទោះបីជាប្រភពនេះ មិនបានបញ្ជាក់ថា ក្រសួងជាអ្នកបង្កើត ឬបង់ប្រាក់ឱ្យសហជីពទាំងនោះក៏ដោយ វាបានបង្ហាញពីបញ្ហាដែលមិនអាចមើលរំលងបាន។ សហជីពដែលចេញមុខការពារសេចក្តីសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវពន្យល់ថា តើខ្លួនបានសួរយោបល់កម្មករដែលខ្លួនតំណាងឱ្យហើយឬនៅ?។
បើក្រសួងការងារយកតែសហជីពដែលគាំទ្រខ្លួនមកបង្ហាញ ហើយមិនឆ្លើយតបនឹងសំណើរបស់សហជីពឯករាជ្យ នោះការពិគ្រោះយោបល់នឹងក្លាយជាការបង្កើតរូបភាពបន្លំភ្នែកសាធារណជន។ ចំនួនអ្នកអបអរសាទរ មិនអាចបញ្ជាក់ថា កម្មករទាំងអស់សុទ្ធតែពេញចិត្តនោះទេ។ អ្នកតំណាងដែលស្នើសុំ ២២៥ដុល្លារ ត្រូវពន្យល់ថា ហេតុអ្វីបានជាការចរចាបែរជាបញ្ចប់ត្រឹម ២១០ដុល្លារទៅវិញ។ ការព្រមានថារោងចក្រនឹងបិទទ្វារ ក៏ត្រូវបង្ហាញទិន្នន័យច្បាស់លាស់ មិនគួរនិយាយដើម្បីតែបំភ័យកម្មករឱ្យឈប់ទាមទារនោះឡើយ។
ការដំឡើងដល់ ២២៥ដុល្លារ គឺជាការបន្ថែមត្រឹម ១៥ដុល្លារ ប៉ុណ្ណោះពីឆ្នាំ២០២៦។ ចំនួននេះ មិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការទាមទារហួសហេតុឡើយ ដោយត្រូវគិតគូរដល់ថ្លៃរស់នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ និងហានិភ័យនៃទំនិញឡើងថ្លៃបន្តក្នុងឆ្នាំ២០២៧។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ ការស៊ីសំណូក និងការទារប្រាក់ក្រៅផ្លូវការ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយរបស់រោងចក្រ និងបង្កើនលទ្ធភាពក្នុងការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួល។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវបង្ហាញថា ខ្លួនបានកាត់បន្ថយចំណាយមិនចាំបាច់ទាំងនេះបានចំនួនប៉ុន្មាន មុននឹងទាមទារឱ្យកម្មករបន្តអត់ធ្មត់។
បើសិនជាមានការចំណាយដើម្បីទិញការគាំទ្រពីមេសហជីព ឱ្យជួយការពារផលប្រយោជន៍និយោជក លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវស៊ើបអង្កេត និងបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់។ ប្រាក់ដែលសន្សំបានពីការកាត់បន្ថយចំណាយមិនចាំបាច់ និងផលចំណេញពីការកើនឡើងនៃផលិតភាពរបស់រោងចក្រ ត្រូវយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋានក្នុងការចរចាដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករ។ សហជីពត្រូវការពារកម្មករដែលបង់វិភាគទានឱ្យខ្លួន មិនមែនយកឈ្មោះកម្មករទៅបម្រើអ្នកមានអំណាច និងនិយោជក ហើយរារាំងការទាមទាររបស់កម្មករខ្លួនឯងនោះទេ។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលអង្គការសមធម៌កម្ពុជាបានផ្សព្វផ្សាយ បានគាំទ្រសំណើ ២៥០,៦៦ដុល្លារ និងទាមទារឱ្យបង្ហាញទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការចរចា។ រដ្ឋាភិបាលគួរតែឆ្លើយតបដោយតួលេខ និងដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង។ កម្មករមិនគួរត្រូវទ្រាំរស់នៅជាមួយប្រាក់ឈ្នួលដែលមិនគ្រប់រស់ ដើម្បីទូទាត់ភាពយឺតយ៉ាវនៃការកែទម្រង់របស់រដ្ឋ និងអំពើពុករលួយ ហើយថែមទាំងត្រូវដឹងគុណចំពោះប្រាក់បន្ថែមត្រឹម ២ដុល្លារ របស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៀតនោះទេ។
សរុបមក លទ្ធផលប្រាក់ឈ្នួល ២១២ដុល្លារ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ មិនមែនជាជ័យជម្នះនៃការចរចា ឬជាអំណោយដ៏ធំធេងនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខ្សោយនៃប្រព័ន្ធតំណាងកម្មករ និងការរៀបចំយន្តការនយោបាយជុំវិញប្រាក់ឈ្នួល។ ដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាព ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលឆ្លើយតបដោយទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចពិតប្រាកដ កែទម្រង់ស្ថាប័នដោយលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ និងបើកលំហសេរីភាពឱ្យសហជីពឯករាជ្យបានចូលរួមចរចាដោយស្មើភាព ដើម្បីធានាថា កម្មករអាចរស់នៅបានដោយថ្លៃថ្នូរ តាមរយៈកម្លាំងពលកម្មរបស់ខ្លួនឯង៕
អត្ថបទដោយ៖ លោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
