ការ​​បាត់បង់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​​យ៉ាង​​គំហុក ត្រូវ​​​គេ​​ស្តី​បន្ទោស​​ថា​​មក​ពី​​កំហុស​​មេដឹកនាំ​​បក្ស​​កាន់​អំណាច

​​ធ្លាក់​​ចុះ​​យ៉ាង​​គំហុក​​នៃ​​វិស័យ​​ទេស​ចរណ៍​​នៅ​​កម្ពុជា ដែល​​កំពុង​​គំរាម​កំហែង​​ដល់​​ជីវភាព​​ពលរដ្ឋ​​នោះ ត្រូវ​​​គេ​​​ស្តី​បន្ទោស​​ថា មក​ពី​​កំហុស​​មេដឹ​ក​នាំ​​បក្ស​​កា​ន់​អំណាច ដែល​​បាន​​រំលាយ​​ប្រព័ន្ធ​​ពហុបក្ស ដើម្បី​​តែ​​ក្តោប​​អំណាច​​បែប​​បក្ខ​ពួក និង​​បំពាន​​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​​យ៉ាង​​ធ្ងន់​ធ្ងរ​។

យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ដែល​ចេញផ្សាយ​ដោយ​ក្រសួង​ទេសចរណ៍​​កម្ពុជា កាល​ពី​ថ្ងៃទី​២៣ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ​២០២៦ បាន​​ឱ្យ​ដឹង​​ថា ក្នុង​រយៈពេល ៨​ខែ​ដំបូង ចាប់ពី​ខែ​មករា ដល់​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២៦ កម្ពុជា​ទទួលបាន​​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​ជាង ២.២៥ លាន​​នាក់ ពោលគឺ​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​ប្រមាណ ៤៤.៤% បើ​ធៀប​នឹង​ចំនួន ៤.០៥ លាន​នាក់ ក្នុង​រយៈពេល​ដូចគ្នា​កាលពី​ឆ្នាំ​២០២៥​។

ជាមួយ​គ្នានេះ ធនាគារ​អភិវឌ្ឍន៍​អាស៊ី (ADB) នៅក្នុង​របាយការណ៍​ចេញផ្សាយ​នា​ថ្ងៃទី​២៣ ខែ​កញ្ញា ដដែល​​នោះ ក៏​បាន​​កែសម្រួល​បន្ថយ​ការ​ព្យាករណ៍​កំណើន​​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០២៦ មក​នៅ​ត្រឹម ៣.៩% ផងដែរ បើ​ធៀប​នឹង​​ការ​ព្យាករណ៍​កម្រិត ៤.១% កាលពី​ខែ​កក្កដា ដោយសារតែ​លទ្ធផល​នៃ​វិស័យ​ទេស​ចរណ៍​​ខ្សោយ​ជាង​ការ​រំពឹង​ទុក​។ ដើម្បី​​ឆ្លើយតប​នឹង​វិបត្តិ​នេះ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដាក់​ចេញ​នូវ​គោលនយោ​បាយ​​សម្រួល​ទិដ្ឋាការ​បណ្តោះអាសន្ន ដោយ​អនុ​ញ្ញាត​​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ចិន​ស្នាក់នៅ​បាន ១៤​ថ្ងៃ ក្នុង​រយៈពេល​អនុវត្ត ៤​ខែ​។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ ប្រធាន​អង្គការ​ខ្មែរ​ដើម​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែន​ករុណា បាន​ឱ្យ​វីអូឌី​ដឹង​ថា ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ បញ្ហា​ចម្បង​គឺ​មកពី​មេដឹក​​នាំ​បក្ស​​កាន់​អំណាច​​រំលាយ​​​ប្រព័ន្ធ​​ពហុ​បក្ស​​ចោល ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​អំណាច​ផ្តាច់មុខ​។

ក្នុង​ន័យ​នេះ លោក​ពន្យល់​ថា ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​ធានា​នូវ​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​ឯករាជ្យ សេរីភាព​អង្គការ​សង្គម​​ស៊ីវិល សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ និង​គណបក្ស​ប្រឆាំង ជាដើម ដែល​តួអង្គ​ទាំងនេះ​ជា​អ្នក​ឆ្លុះបញ្ចាំង និង​តាម​ដាន​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់ ដើម្បី​ធានា​យុត្តិធម៌​សង្គម និង​ទប់ស្កាត់​អំពើពុករលួយ​។

លោក​យល់​ថា ការ​បាត់បង់​ប្រព័ន្ធ​ឆែក​អំណាច​ទាំងនេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​កម្ពុជា​ក្លាយ​ជា​ដែនដី​នៃ​ពួក​ឧក្រិដ្ឋ​ជន និង​​​ស្អុយ​ឈ្មោះ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ ដែល​ជា​ដើមហេតុ​បង្ក​ការ​ភ័យខ្លាច​ដល់​លំហូរ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​មក​​​កម្ពុជា ហើយ​ទីបំផុត អ្នក​ដែល​រងគ្រោះ​មុនគេ​ពី​បន្ទាត់​នយោបាយ​នេះ គឺ​ពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ រួម​ទាំង​ពលរដ្ឋ​ដែល​ពឹងផ្អែក​លើ​ការ​រក​ចំណូល​​ពី​វិស័យ​ទេសចរណ៍​។

លោក​ថា៖ «បញ្ហាគឺចាប់តាំងពីប្រទេសកម្ពុជាយើងគឺមាន គេហៅថាការបំផ្លាញនូវប្រជាធិបតេយ្យដែលពុំធ្លាប់មាន។ គណបក្សប្រឆាំងដ៏មានសក្តានុពលដើម្បីទប់ស្កាត់នូវលំនឹងនៃនយោបាយ មានន័យថា តុល្យ​ភាព​​ផ្នែកអំណាច​ន​យោ​បាយ គឺ​យើង​លែង​មាន​បាត់​ទៅ​ហើយ ដោយ​សារ​តែ​យើង​បណ្តែត​បណ្តោយ​ឱ្យ​បញ្ហាន​យោ​បាយ​ហ្នឹង​ធ្លាក់​​កាន់​តែ​ចុះ​ទៅ ហើយ​កម្ពុជា​វាក្លា​យ​ទៅ​ជា​ប្រទេស​ដែល​ដឹក​នាំ​បែប​ផ្តាច់​មុខ ផ្តាច់​ការ ហើយ​ជិះ​សេះ​លែង​ដៃ ធ្វើ​អ្វីៗ​​ទៅ​តាម​អំពើ​ចិត្ត»។

ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា​នេះ​ដែរ លោក ប៉ោ មករា អ្នកនាំពាក្យ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ជឿនលឿន បាន​លើកឡើង​​ថា បញ្ហា​​ចម្បង​គឺ​រូបភាព​អវិជ្ជមាន​នៃ​អំពើ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ដែល​ល្បី​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ រួមផ្សំ​នឹង​កម្សោយ​ក្នុង​ការ​​ជ្រោម​ជ្រែង​​ឱ្យ​អន្តរជាតិ​យល់ដឹង​ពី​វប្បធម៌ និង​អរិយធម៌​ខ្មែរ​។

លោក​ថា៖«អញ្ចឹងទេ ការសម្លឹងមើលលើគោលនយោបាយជាចំណុច​មួយ ប៉ុន្តែចំ​ណុច​មួយ​ទៀត ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​តែ​មើល​លើ​ឆន្ទៈ​នៃ​ការ​អនុវត្ត​ថា តើ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ឬ​អត់? ទៅ​លើ​គោល​នយោ​បាយ និង​កិច្ច​សន្យា​របស់​អ្នក​នយោ​បាយ ក៏​​ដូច​ជា​គណបក្ស​នយោ​បាយ​តែ​ម្តង»។

វីអូឌី​ មិន​អាច​ទាក់ទង​អ្នកនាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដើម្បី​សុំ​ការ​ឆ្លើយតប​ជុំវិញ​ការ​លើកឡើង​នេះ​​​បាន​ទេ​។

យ៉ាងណាមិញ បើ​តាម​អ្នក​ឃ្លាំមើល ដើម្បី​ស្តារ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ និង​លើកកម្ពស់​ជីវភាព​ពលរដ្ឋ ប្រជាពលរដ្ឋ​​គួរ​ពិនិត្យ និង​​ជ្រើសរើស​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ទាំង​ថ្នាក់​ជាតិ និង​មូលដ្ឋាន ដោយ​ផ្អែក​លើ​ការ​ប្រកាន់យក​នូវ​របៀប​របប​​ធ្វើការ​តាម​បែប​​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស មាន​គំនិត​បើកចំហ និង​ជៀសវាង​មេដឹកនាំ​ដែល​ដឹកនាំ​តាម​បែប​បក្ខពួកនិយម និង​អំពើពុករលួយ​។

លើស​ពី​នេះ ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​ចេះ​ពិនិត្យ​មើល «កម្មវិធី​នយោបាយ» ដែល​ជា​កិច្ចសន្យា​រវាង​អ្នកនយោបាយ និង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ ដើម្បី​វាស់វែង​ពី​ប្រសិទ្ធភាព និង​ឆន្ទៈ​ពិតប្រាកដ​។ លោក​បាន​សង្កត់ធ្ងន់​ថា ការ​ទទួលខុសត្រូវ​លើ​​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នៃ​​វិស័យ​ទេសចរណ៍ និង​សេដ្ឋកិច្ច គឺ​ស្ថិត​នៅលើ​មេដឹកនាំ​ទាំងស្រុង ដែល​ទទួលបាន​សេចក្តី​​ទុក​ចិត្ត​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឱ្យ​​ដឹកនាំ​ប្រទេស​។

អ្នក​ឃ្លាំមើល​ សង្កត់ធ្ងន់​ថា ដើម្បី​ស្តារ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​ឡើងវិញ មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​តាម​រយៈ​​ដំ​ណោះ​ស្រាយ​​បណ្តោះអាសន្ន​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​ការ​កែទម្រង់​ស៊ីជម្រៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​អភិបាល​កិច្ច ការ​ពង្រឹង​សន្តិ​សុខ​​សង្គម និង​ការ​វិលត្រឡប់​ទៅ​រក​ផ្លូវ​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​ការ​គោរព​សិទ្ធិមនុស្ស​​ពិត​ប្រាកដ​៕

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។

អត្ថបទទាក់ទង

សូមផ្ដល់មតិយោបល់លើអត្ថបទនេះ