ការជួញដូរមនុស្ស និងការបង្ខំមនុស្សឱ្យធ្វើការក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមអនឡាញនៅកម្ពុជា បន្តជាបញ្ហាដែលអាមេរិកទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ស៊ើបអង្កេតយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។
របាយការណ៍ស្តីពីការជួញដូរមនុស្សរបស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្នាំ២០២៦ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា បានលើកឡើងថា កម្ពុជាមិនទាន់បានលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្សទេ ទោះក្នុងកម្រិតស្តង់ដារទាបយ៉ាងណាក្តី។
របាយការណ៍ក៏បង្ហាញថា មានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនជាអ្នកកាងពីក្រោយមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកអនឡាញ ដែលជាកន្លែងជួញដូរ និងបង្ខំមនុស្សធ្វើការថែមទៀត។ របាយការណ៍នេះ ក៏សង្កត់ធ្ងន់លើការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមិនបានចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ប្រឆាំងនឹងអ្នកជួញដូរមនុស្ស និងការពារពលរដ្ឋរងគ្រោះឡើយ។
របាយការណ៍នេះ បានក្លាយជាប្រភពសំខាន់មួយ សម្រាប់ពិនិត្យមើលបញ្ហាជួញដូរមនុស្ស និងការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មនៅកម្ពុជា។ យ៉ាងណា ការរកឃើញជាក់លាក់នៃរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៦ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ពីអត្ថបទដើមមុននឹងដកស្រង់ជាតួលេខផ្លូវការ។
ក្នុងនោះ វិធីដែលមានប្រសិទ្ធភាព គឺការជ្រើសរើសមនុស្សតាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយការងារដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានបង្ខាំង ធ្វើបាប គំរាមកំហែង ឬបង្ខំឱ្យចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោកតាមអនឡាញ។ ដូច្នេះ ជនរងគ្រោះមួយចំនួន អាចត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើការក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក ខណៈអ្នកផ្សេងទៀតប្រឈមនឹងការដកហូតលិខិតឆ្លងដែន បំណុល និងការគំរាមកំហែង ប្រសិនបើព្យាយាមរត់គេចខ្លួន។
អាមេរិក ក៏យោងរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) ដែលចេញផ្សាយនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ តាមរយៈការសម្ភាសន៍អ្នករួចផុតពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកចំនួន ៧៣នាក់ មកពីប្រទេសចំនួន ១៦ រួមមាន បង់ក្លាដែស ប្រេស៊ីល ចិន កូឡុំប៊ី អេក្វាឌ័រ ឥណ្ឌូនេស៊ី កេនយ៉ា ជាដើម។ ក្នុងចំណោមពួកគេ មិនត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាគាំទ្រ និងទទួលស្គាល់ថាជាជនរងគ្រោះនៃការជួញដូរមនុស្សឡើយ ទោះបីអង្គការវាយតម្លៃថា ករណីរបស់ពួកគេមានលក្ខណៈស្របនឹងនិយមន័យអន្តរជាតិនៃការជួញដូរមនុស្សក៏ដោយ។
របាយការណ៍របស់អាមេរិក កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ក៏បានរកឃើញថា កម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទាប ដែលមិនទាន់បំពេញតាមស្តង់ដារអប្បបរមាក្នុងការលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស ហើយមិនបានបង្ហាញការខិតខំប្រឹងប្រែងគ្រប់គ្រាន់ថែមទៀត។
ត្រង់ចំណុចនេះ វាបង្កើតជាសំណួរថា តើអាជ្ញាធរកម្ពុជាបានចាត់វិធានការដល់កម្រិតណា ក្នុងការស្វែងរកមេខ្លោង ស៊ើបអង្កេតអ្នកដែលអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធ និងនាំអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសមកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់?។
ជុំវិញការរកឃើញនេះ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា មិនបានឆ្លើយចំសំណួរជុំវិញវិធានការជាក់ស្តែង ដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងផ្តន្ទាទោសអ្នកនៅពីក្រោយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះ រួមទាំងមន្ត្រីដែលអាចពាក់ព័ន្ធនោះទេ។
អ្នកនាំពាក្យរងក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុឃៈ ថ្លែងថា ករណីនេះជាបទល្មើសសកល ហើយកម្ពុជានៅបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសជាច្រើននៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន តំបន់អាស៊ី និងពិភពលោក។ លើសពីនេះ លោកបែរជារៀបរាប់ពីការចុះ MoU មួយជាមួយចក្រភពអង់គ្លេសជាដើម ក្នុងការសហការបង្ក្រាបបទល្មើសទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែ លោកមិនពន្យល់ឱ្យបានស៊ីជម្រៅទាក់ទងនឹងការប្រយុទ្ធប្រឆាំង បង្ក្រាប និងបោសសម្អាតបទល្មើសនោះទេ ដោយគ្រាន់តែនិយាយថា មិនធ្វើតាមអារម្មណ៍ និងចរិតនយោបាយឡើយ។
លោក ទូច សុឃៈ ថ្លែងថា៖ «យើងផ្អែកទៅលើគោលការណ៍អធិបតេយ្យភាពរដ្ឋ គោរពគ្នាទៅវិញទៅមកតាមស្មារតីនៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ពីព្រោះយើងគឺជាសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយយើងផ្អែកទៅលើអង្គហេតុជាក់ស្តែង បាទ ទៅលើអង្គច្បាប់ និងទៅលើភស្តុតាងនៅក្នុងការស៊ើបអង្កេតបុគ្គលណាមួយ ក្រុមហ៊ុនណាមួយ ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ទៅលើបុគ្គលណាមួយ ក្រុមហ៊ុនណាមួយ ដោយយើងមិនចេះតែធ្វើទៅតាមតែអារម្មណ៍ ឬក៏ធ្វើទៅតាមតែចរិតនយោបាយនោះឡើយ បាទ! ពីព្រោះវាគឺជារឿងបច្ចេកទេស គឺជារឿងជំនាញ និងជារឿងច្បាប់ដែលប៉ះពាល់ដល់បុគ្គល»។
ចំណែក អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន លោក ប៉ោ មករា យល់ថា ការបង្ក្រាបឆបោកអនឡាញ និងការជួញដូរមនុស្សនៅកម្ពុជា ត្រូវឈានដល់មេខ្លោងធំៗ និងអ្នកដែលអាចជាប់ពាក់ព័ន្ធ មិនមែនផ្តោតតែលើអ្នកធ្វើការកម្រិតក្រោម ដែលខ្លះអាចជាជនរងគ្រោះនោះទេ។ លោកមើលឃើញថា បក្ខពួកនិយម អំពើពុករលួយ និងការអនុវត្តច្បាប់មិនស្មើភាព អាចជាឧបសគ្គដល់ការដោះស្រាយបញ្ហា។ ដូច្នេះ កម្ពុជាត្រូវការឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ និងការកែទម្រង់ ដើម្បីការពារជនរងគ្រោះ ស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេស និងពង្រឹងទំនុកចិត្តពីសាធារណជន និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។
លោក ប៉ោ មករា ថ្លែងថា៖ «រឿងទាំងអស់នេះត្រូវការឆន្ទៈពិតប្រាកដ ត្រូវការគេហៅថាភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការកែប្រែ ក្នុងការលាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់កម្ពុជាឡើងវិញណា។ អញ្ចឹងខ្ញុំគិតថា ប្រើប្រាស់យន្តការចាស់ ប៉ុន្តែត្រូវការតម្កល់ឆន្ទៈខ្ពស់ និងតម្កល់ឆន្ទៈថ្មីមួយ ដែលធានាទៅដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃកិច្ចការងារហ្នឹងណា! អញ្ចឹង សរុបជារួមមក អ្វីដែលយើងបារម្ភហ្នឹង គឺវាពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបញ្ហាកេរ្តិ៍ឈ្មោះផ្ទាល់របស់កម្ពុជាតែម្តងណា»។
ស្របនឹងការយល់ឃើញនេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ថា ករណីនេះមិនមែនថ្មីទេ ព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ មុនការចេញរបាយការណ៍ ដោយទទូចឱ្យមានការស៊ើបអង្កេត និងចាត់វិធានការលើមេខ្លោង និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងបណ្តាញឆបោកអនឡាញ ក្នុងនោះ អាមេរិកបានធ្វើសិក្ខាសាលាជាមួយ Interpol រវាង FBI ជាមួយនឹងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា។
លោកបន្តថា របាយការណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងការអំពាវនាវជាបន្តបន្ទាប់ពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ គឺជាសញ្ញាបង្ហាញពីក្តីបារម្ភចំពោះបញ្ហាឆបោកអនឡាញ និងការអនុវត្តសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ដូច្នេះកម្ពុជាគួរបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការសហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ដោយចាត់វិធានការជាក់ស្តែងលើមេខ្លោង និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងបណ្តាញឆបោក ព្រមទាំងគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា ថ្លែងថា៖ «ការចេញរបាយការណ៍នេះ ខ្ញុំមើលឃើញថា បញ្ហាត្រង់កម្ពុជា គឺមិនចេះទទួលយកអ្វីដែលជារបាយការណ៍រកឃើញ ហើយធ្វើកិច្ចសហការដោយចាត់វិធានការ មិនមែនគ្រាន់តែសហការតែរូបភាពទេ! ដូចថាផ្តល់ឱកាសឱ្យ FBI ចូលទៅធ្វើកិច្ចការងារហ្នឹងមែន ប៉ុន្តែសិទ្ធិអំណាចនៃការចាត់វិធានការតាមផ្លូវច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាហ្នឹង គឺសមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ឬក៏ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់កម្ពុជាហ្នឹងឯង។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាការផ្តល់អនុសាសន៍កន្លងមក តាមការទំនាក់ទំនងផ្សេងៗក្តី របស់សហរដ្ឋអាមេរិកហ្នឹង គឺបែកជាអត់មានយកចិត្តទុកដាក់! ហើយឥឡូវនេះ គឺគេចេញរបាយការណ៍ជាលក្ខណៈរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសគេ ហើយវាមានតម្លៃជាលក្ខណៈអន្តរជាតិទៅទៀត»។
អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បានបន្តទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរទទួលយកការរកឃើញ និងក្តីបារម្ភក្នុងរបាយការណ៍នេះ ហើយចាត់វិធានការជាក់ស្តែង ដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងនាំអ្នកទទួលខុសត្រូវមកកាត់ទោស ព្រមទាំងបន្តកិច្ចសហការជាមួយស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដោយផ្តោតលើលទ្ធផលជាក់ស្តែង។ ក្នុងនោះ ត្រូវស៊ើបអង្កេតលើសមាជិកព្រឹទ្ធសភាបក្សកាន់អំណាច លោក លី យ៉ុងផាត់ និងលោក កុក អាន ព្រមទាំងបងប្អូនជីដូនមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី គឺលោក ហ៊ុន តូ តែម្តង៕









