សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចជាង ៦០០ គ្រួសារ រស់នៅភូមិពូទឺត ភូមិពូរាំង និងភូមិប៊ូស្រា ឃុំប៊ូស្រា ស្រុកពេជ្រាដា ឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលាថា អាជ្ញាធរខេត្តមណ្ឌលគិរី មិនទទួលយកសំណូមពររបស់តំណាងសហគមន៍ ដែលស្នើឱ្យក្រុមហ៊ុនអ៊ីសាន (EYSAN ECO ZONE Co., Ltd.) បញ្ឈប់សកម្មភាពឈូសឆាយដីព្រៃជំនឿ ដីចម្ការវិលជុំ ព្រៃកប់សព និងដីព្រៃអាស្រ័យផលរបស់ពួកគាត់ឡើយ។
សមាជិកសហគមន៍ លោក ស្រួច ប៊ី ខកចិត្តចំពោះទង្វើរបស់អាជ្ញាធរខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលមិនទទួលយកក្តីកង្វល់រួមរបស់សហគមន៍។ លោកថា មកទល់ពេលនេះ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីសាន បន្តឈូសឆាយដីចម្ការប្តូរវេន ដំណាំ តំបន់ព្រៃតំណម ព្រៃកប់សព ទីតាំងចិញ្ចឹមសត្វពាហនៈ ធ្វើឱ្យបាត់បង់ប្រភពទឹកសាតត្រីដ៏សំខាន់របស់ពួកគាត់។
លោក ស្រួច ប៊ី និយាយថា៖ «រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ ត្រូវដកចេញផ្ទះរបស់សហគមន៍ហ្នឹង ហើយនឹងចាក់ចេញពីដីរបស់ពួកគាត់ដែលត្រូវក្រុមហ៊ុនឈូសឆាយ។ មានចម្ការមួយចំនួននៅកន្លែងប៉ះពាល់ហ្នឹង កំពុងតែដាំដុះដំណាំដូចជាស្រូវ ដូចជាពោតអីជាដើម។ ចម្ការរបស់ពួកគាត់ ដាំដំឡូងដាំអី គឺគាត់មិនសូវបានសង់ជាខ្ទម សង់ជាអីទេអញ្ចឹងបង»។
នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលានេះ អាជ្ញាធរខេត្តមណ្ឌលគិរី ដឹកនាំដោយអភិបាលរងខេត្ត លោក ជាក់ ម៉េងហ៊ាង បានជួបប្រជុំជាមួយតំណាងសហគមន៍ ៩ នាក់ នៅសាលាស្រុកពេជ្រាដា។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនោះ ប្រជាសហគមន៍ស្នើនៅចំពោះមុខអភិបាលរងខេត្តរូបនេះ ឱ្យផ្អាកសកម្មភាពឈូសឆាយព្រៃ ដីចម្ការ ដំណាំ តំបន់ព្រៃតំណម ព្រៃកប់សព និងតំបន់ប្រមូលផលអនុផលព្រៃឈើ ក៏ប៉ុន្តែអភិបាលរងខេត្តរូបនេះបានបដិសេធសំណើរបស់ពួកគាត់។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺរឿងនេះ ពីអភិបាលរងខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក ជាក់ ម៉េងហ៊ាង បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
តែយ៉ាងណា អភិបាលរងខេត្តរូបនេះ បានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំនាថ្ងៃដដែលនេះ ដោយប្រាប់សហគមន៍ថា អ្នកភូមិត្រូវរុះរើទីស្នាក់ការសហគមន៍ចេញពីដីដែលកំពុងមានជម្លោះនេះ ដោយទុកពេល ៧ ថ្ងៃ ដោយលើកហេតុផលថា ដីនៅតំបន់នោះ រដ្ឋាភិបាលបានវិនិយោគឱ្យក្រុមហ៊ុនអ៊ីសាន។
ឯកសារដែលវីអូឌីទទួលបាន បង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុនអ៊ីសាន (EYSAN ECO Zone Co., Ltd.) ទទួលបានសិទ្ធិវិនិយោគពីរដ្ឋាភិបាលលើផ្ទៃដីជាង ២ ពាន់ ៤ រយហិកតា (២៤៩៧) កាលពីឆ្នាំ ២០២៥ ដើម្បីវិនិយោគដំណាំកាហ្វេ នៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។ សហគមន៍ឱ្យដឹងថា ក្រុមហ៊ុននេះជារបស់ឧកញ៉ាម្នាក់ ដែលអ្នកស្រុកស្គាល់ឈ្មោះហៅក្រៅថា ឧកញ៉ា លក្ខ។
ទោះជាយ៉ាងណា ការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចនេះ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកថា ផ្ទុយពីបម្រាមរបស់រដ្ឋាភិបាល ឬបទបញ្ជាលេខ ០១ ចុះថ្ងៃទី ០៧ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១២ ស្តីពី «វិធានការពង្រឹងការគ្រប់គ្រងដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច» ដោយត្រូវផ្អាកការផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចថ្មីដល់ក្រុមហ៊ុនឯកជនជាបណ្តោះអាសន្ន។ ត្រូវដកហូត និងហាមឃាត់មិនឱ្យក្រុមហ៊ុនកាប់ឈើ ហើយក្រុមហ៊ុនណាដែលល្មើស ឬផ្ទេរសិទ្ធិដោយខុសច្បាប់ នឹងត្រូវដកហូតដីត្រឡប់មកវិញ។
អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក(ADHOC) លោក យិន ម៉េងលី យល់ថា សំណូមពររបស់សហគមន៍ អាជ្ញាធរគប្បីយកចិត្តទុកដាក់ដោះស្រាយ ដើម្បីបង្កើនការទុកចិត្តរវាងអាជ្ញាធរនិងពលរដ្ឋ។ លោកថា បើអាជ្ញាធរមិនអនុញ្ញាតឱ្យពួកគាត់រៀបចំពិធីបុណ្យសែនព្រេន នោះគឺជាការចូលរួមលុបបំបាត់អត្តសញ្ញាណជនជាតិដើមភាគតិច។
លោកថា៖ «អាជ្ញាធរមិនអាចបោះបង់ប្រជាពលរដ្ឋចោលបានទេ បាទ ហើយជាពិសេសគឺប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចដែលជាម្ចាស់ស្រុក។ យើងមានច្បាប់ជាច្រើនដែលគាំទ្រទៅដល់ បាទ ជនជាតិដើមភាគតិចនេះ។ សំណូមពរប៉ុណ្ណឹងដូចជាមិនមានអ្វីជាធ្ងន់ធ្ងរទេ អញ្ចឹងគប្បីតែអនុញ្ញាតឱ្យគាត់រៀបចំពិធីបុណ្យសែនព្រេនរបស់គាត់សិនទៅ បាទ»។
ចាប់តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ មកទល់ពេលនេះ ប្រជាសហគមន៍តែងតែលើកគ្នាតវ៉ា និងដាក់លិខិតស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ជាច្រើនដង ដើម្បីស្នើឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តមណ្ឌលគិរី បញ្ឈប់សកម្មភាពឈូសឆាយពីសំណាក់ក្រុមហ៊ុនអ៊ីសាននៅតំបន់ទាំងនេះ ដើម្បីរក្សាសន្តិសុខស្បៀង វប្បធម៌ និងការរស់នៅដោយសុខសាន្តរបស់សហគមន៍។
ប៉ុន្តែសំណូមពររបស់ពួកគាត់ មិនត្រឹមតែគ្មានដំណោះស្រាយទេ ឯសកម្មភាពឈូសឆាយព្រៃកាន់តែរាលដាលធំឡើងអស់ជាង ៤០០ ហិកតា នៅក្នុងរយៈពេលជិត ៣ ខែកន្លងទៅនេះ។
អនុក្រឹត្យលេខ ១៤៦ ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៥ ស្តីពី «ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច» ចែងថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច រួមមាន ដីដែលមិនទាន់បានចុះបញ្ជីជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋ ដីដែលមិនទាន់មានការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងសង្គម (ESIA) រួចរាល់ និងដីដែលមានទំនាស់ ឬមានការទាមទារពីពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានមិនទាន់បានដោះស្រាយ ព្រមទាំងដីប្រឈមនឹងការប៉ះពាល់ទីសក្ការបូជា ឬដីអាស្រ័យផលរបស់ពលរដ្ឋមូលដ្ឋានឡើយ៕









