ការដែលក្រសួងមហាផ្ទៃបង្ហាញឆន្ទៈពីដំណើរការស៊ើបអង្កេតលើឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញខ្នាតធំ នៅខេត្តកោះកុង ដែលគេរកឃើញថា ពាក់ព័ន្ធជាមួយសែស្រឡាយលោក យឹម ឆាយលី នោះ ត្រូវបានក្រុមអ្នករិះគន់ចាត់ទុកថា ជាល្ខោននយោបាយ ដើម្បីបិទបាំងកំហុសមេដឹកនាំ ដរាបណាច្បាប់នៅតែមិនហ៊ានកាត់ទោសកំហុសមេដឹកនាំ។
ការអះអាងរបស់អ្នកឃ្លាំមើលបែបនេះ ខណៈក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅមិនទាន់បង្ហាញពីវិធានការស៊ើបអង្កេតជាក់លាក់លើអគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ លោក យឹម លាង ទទួលបន្ទុកអង្គរក្ស និងមន្ត្រីក្រោមឱវាទ លោកស្រី ជាតិ មុន្នី ដែលរងការសង្ស័យថា ជាអ្នកកាងអាជីវកម្មឆបោកតាមអនឡាញរបស់មេឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញជនជាតិចិនមានសញ្ជាតិខ្មែរ លោក តេង ភីពីង (Deng Pibing) នៅតំបន់តារាសាគរ ខេត្តកោះកុង។
អ្នកតាមដាន ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ការប្រកាសស៊ើបអង្កេតរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងមន្ត្រីប្រដាប់អាវុធមួយចំនួន ដូចជា លោក យឹម លាង និងអ្នកស្រី ជាតិ មុន្នី អាចជាវិធានការដើម្បីបន្ធូរសម្ពាធអន្តរជាតិ និងសាធារណជន ជាជាងការស៊ើបអង្កេតពិតប្រាកដ។ លោកលើកឡើងពីកង្វល់ថា សំណុំរឿងពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកមានអំណាចអាចត្រូវទុកឱ្យស្ងាត់ ឬបញ្ចប់ដោយការដាក់ទោសត្រឹមមន្ត្រីថ្នាក់ទាបប៉ុណ្ណោះ។ លោកបន្តថា ការប្រញាប់បដិសេធការចោទប្រកាន់មុនពេលមានលទ្ធផលកោសល្យវិច័យ ក៏បង្កជាសំណួរអំពីតម្លាភាពនៃការស៊ើបអង្កេតផងដែរ។
អ្នកតាមដាន ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ រូបនេះ សង្កត់ធ្ងន់ថា បើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនចាត់វិធានការប្រកបដោយតម្លាភាពចំពោះការចោទប្រកាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ការលាងលុយ និងការជួញដូរមនុស្ស នោះវាកាន់តែប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា ទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិន និងជំនឿរបស់ប្រជាពលរដ្ឋលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។ ដូច្នេះបើគ្មានការស៊ើបអង្កេតឯករាជ្យ និងការបង្ហាញលទ្ធផលជាសាធារណៈទេ នោះនឹងបង្កើនការសង្ស័យថា ការអនុវត្តច្បាប់មិនស្មើភាព និងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់រដ្ឋាភិបាលខ្វះប្រសិទ្ធភាព។
លោក សេង វណ្ណលី ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា ការប្រកាសអំពីការស៊ើបអង្កេតរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងមន្ត្រីប្រដាប់អាវុធ ដូចជា លោក យឹម លាង និងអ្នកស្រី ជាតិ មុន្នី គ្រាន់តែជាល្ខោនទំនាក់ទំនងសាធារណៈ ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយសម្ពាធអន្តរជាតិ និងបំប៉នភ្នែកសាធារណជនមួយគ្រាប៉ុណ្ណោះ។ ផ្អែកលើលំនាំប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការអនុវត្តច្បាប់នៅកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលមិនដែលហ៊ានប៉ះមន្ត្រីដែលមានខ្នងបង្អែកធំៗនោះទេ ហើយជាទូទៅសំណុំរឿងធំៗតែងតែត្រូវបានទុកឱ្យស្ងាត់ ឬក៏យ៉ាងច្រើនបំផុតគឺចាប់ទោសអូសដំណើរត្រឹមមន្ត្រីតូចតាចមកធ្វើជាតួអង្គទទួលរងជំនួសដើម្បីបិទសំណុំរឿង»។
ស្របនឹងការលើកឡើងនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងក្រសួងមហាផ្ទៃ បើកការស៊ើបអង្កេតទូលំទូលាយ និងប្រកបដោយតម្លាភាពលើមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងបុគ្គលដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីទណ្ឌកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ឬត្រូវបានលើកឡើងក្នុងការរាយការណ៍សារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធនឹងការឆបោកតាមអនឡាញ។
លោកថា ក្រៅពីអ្នកស្រី ជាតិ មុន្នី លោក យឹម លាង គឺគប្បីស៊ើបអង្កេត លោក យឹម លក្ខណ៍ ប្អូនលោក យឹម លាង លោក ហ៊ុន តូ បងប្អូនជីដូនមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក លី យ៉ុងផាត់ លោក កុក អាន ព្រមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ដូចជាលោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក នេត សាវឿន មេប៉ូលិស លោក ឌី វិជ្ជា ដែលជាកូនប្រសារ លោក ហ៊ុន សែន និងរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ លោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង ជាដើម។
លោក ម៉ែន ណាត ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ អនុវត្តច្បាប់ដោយស្មើភាព និងបង្ហាញលទ្ធផលជាសាធារណៈ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការព្រួយបារម្ភរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងស្តារទំនុកចិត្តលើកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងការលើកស្ទួយវិស័យទេសចរណ៍ ការវិនិយោគ សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។ ប៉ុន្តែ លោកបារម្ភថា រដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអើពើចាត់វិធានការលើអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងនោះទេ។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖ «ប៉ុន្តែយើងពិបាកជឿជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងបើកការស៊ើបអង្កេតដោយតម្លាភាព យុត្តិធម៌ ជូនសាធារណជន អំពីពួកមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញហ្នឹងផង និងមន្ត្រីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្សព្វផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ អាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា ប្រហែលថ្ងៃមុន។ ពីព្រោះរឿងនេះវាពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងធំពេក វាពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមគ្រួសារលោក យឹម ឆៃលី ទាំងមូល ហើយអ្នកណាក៏ដឹងដែរថា លោក យឹម ឆៃលី គឺអតីតដន្លងរបស់ លោក ហ៊ុន សែន។ អញ្ចឹងកូនៗរបស់លោក យឹម ឆៃលី ទាំងលោក យឹម លាង ទាំងលោក យឹម លក្ខណ៍ និងនាង យឹម ឆាយលីន ជាដើម ពិបាកក្នុងការស៊ើបអង្កេត ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រហែលជាមានការទើសទាល់ក្នុងរឿងហ្នឹង»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការឆ្លើយតបពីមន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ទូច សុខៈ បានទេនៅថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។
យ៉ាងណា កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ លោកបានអះអាងថា អង្គភាពជំនាញនឹងពិនិត្យ និងស៊ើបអង្កេតដោយផ្អែកលើអង្គហេតុ ច្បាប់ និងភស្តុតាងលើមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធ។ លោក ទូច សុខៈ ថា ក្រសួងមហាផ្ទៃមិនបានការពារបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសនោះទេ ប៉ុន្តែលោកស្នើកុំឱ្យសន្និដ្ឋានពីរូបថតដែលបង្ហាញពីការជួបជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងកិច្ចការវិនិយោគស្របច្បាប់កាលពីមុន។
កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ទេសរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស និងជាអនុប្រធានប្រចាំការ និងប្រធានលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មការចំពោះកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា លោក ឆៃ ស៊ីណារិទ្ធ ប្រាប់កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិពាក់ព័ន្ធនឹង Prince Group ដែលមានតម្លៃប៉ាន់ស្មានជិត ១ពាន់លានដុល្លារ និងស្នើសុំជំនួយពីប៉ូលិសអាំងតែកប៉ូល (INTERPOL) ដើម្បីតាមចាប់ជនត្រូវចោទ ២៩នាក់ ដែលរត់គេចខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស ពាក់ព័ន្ធនឹងបទឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងសម្អាតប្រាក់។ ក្នុងនោះក្រុមហ៊ុនពាក់ព័ន្ធមានចំនួន ១៩៨ ដោយនៅកម្ពុជា មាន ៩៨ក្រុមហ៊ុន ខណៈតុលាការកំពុងបន្តនីតិវិធីលើសំណុំរឿងដែលមាន អតីតទីប្រឹក្សាលោក ហ៊ុន សែន គឺអ្នកឧកញ៉ា ចេន ហ្ស៊ី (Chen Zhi) និងបក្ខពួក។
ជុំវិញករណីនេះ អនុប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក សុខ គឹមសេង យល់ឃើញថា ការលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញ ទាមទារការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ និងវិធានការបង្ក្រាបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព មិនមែនគ្រាន់តែជាការឆ្លើយតបដើម្បីបន្ធូរសម្ពាធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវវាយតម្លៃតាមលទ្ធផលជាក់ស្តែង។ លោកថា ប្រសិនបើគ្មានចំណាត់ការម៉ឺងម៉ាត់ និងការទទួលខុសត្រូវទេ កម្ពុជាអាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ដែលប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍ ការវិនិយោគ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
លោកបន្តថា ទោះបីជាមានការគាំទ្រចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋាភិបាលកន្លងមកក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលត្រូវបន្តពង្រឹងវិធានការបន្ថែមទៀត ជាពិសេសការស៊ើបអង្កេត និងចាត់ការឱ្យបានច្បាស់លាស់ នៅពេលទទួលបានព័ត៌មាន និងភស្តុតាងគួរឱ្យទុកចិត្តពីប្រភពឯករាជ្យ។
លោក សុខ គឹមសេង ថ្លែងថា៖ «ជាការពិត រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែប្រឹងប្រែងរឿងហ្នឹង ព្រោះរឿងហ្នឹងវាពាក់ព័ន្ធច្រើន។ ទី១រូបភាពកេរ្តិ៍ឈ្មោះលើឆាកអន្តរជាតិ ទំនុកចិត្តលើឆាកអន្តរជាតិ ទំនុកចិត្តលើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ សន្តិសុខ សុវត្ថិភាពសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ជាពិសេសគឺពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងការជឿជាក់ទៅលើភ្ញៀវទេសចរ ដែលត្រូវមកទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសកម្ពុជា ហើយបើសិនជាយើងអត់មានចំណាត់ការណាមួយតឹងរឹង អត់មានការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបង្រ្កាបឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ ពេលនោះខាងភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិក៏គេពិបាកក្នុងការទុកចិត្ត ហើយធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការថយចុះនៃភ្ញៀវមកទស្សនាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសអ្នកវិនិយោគក៏ជាចំណុចមួយសំខាន់ដែរ»។
ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីមានវីដេអូ ស៊ើបអង្កេត រយៈពេលជាង ២៤នាទីរបស់អាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា (Al Jazeera) ចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ បង្ហាញថា លោក តេង ភីពីង និង លោក យឹម លាង ព្រមទាំងមន្ត្រីក្រោមបង្គាប់ គឺអ្នកស្រី ជាតិ មុន្នី មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ ដែលសង្ស័យថា បានរួមគ្នារកស៊ីឆបោកអនឡាញនៅកម្ពុជា ក្នុងគម្រោងឡុងបេ (Long Bay) នៅខេត្តកោះកុង។
ក្នុងវីដេអូ នោះលោក តេង ភីពីង បាននិយាយដោយទំនុកចិត្តថា លោកបានបង់ប្រាក់ខែឱ្យមន្ត្រីប៉ូលិស និងសង់ប៉ុស្តិ៍យាមកាមនៅខាងមុខអគារ ដើម្បីងាយស្រួលផ្តល់ព័ត៌មានអំពីការចុះបង្ក្រាបរបស់សមត្ថកិច្ច ជាដើម។ ពួកគេថែមទាំងប្រើរថយន្តមានស្លាកសញ្ញារបស់អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ និងអាចហៅមន្ត្រីប៉ូលិស អ្នកស្រី ជាតិ មុន្នី មកជួបពេលណាក៏បាន។ ជាក់ស្ដែង នៅក្នុងវីដេអូពិតជាមានរូបមន្ត្រីប៉ូលិសស្រីរូបនោះ អមដំណើរមេឧក្រិដ្ឋជន លោក តេង ភីពីង ស្ទើរតែគ្រប់ពេលដែលអ្នកកាសែតអាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា បន្លំជាមេឧក្រិដ្ឋជនពីហ្វីលីពីន ដើម្បីចូលលួចថត។ ក្រោយវីដេអូបែកធ្លាយ មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ បានត្រឹមចេញបដិសេធច្រានចោល។
ក្នុងវីដេអូស៊ើបអង្កេតក៏បានសួរអ្នកពាក់ព័ន្ធ តែពួកគេសុទ្ធតែបដិសេធ មុនពេលទូរទស្សន៍អាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា សម្រេចទម្លាយវីដេអូដែលបានថតជាង ២ឆ្នាំ ដោយបង្ហាញទីតាំងដែលមានកន្លែងកម្សាន្តប្រណីតក្នុងតម្លៃខ្ពស់ រួមមានបម្រើសេវាផ្លូវភេទ និងប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន ជាដើម។ ក្នុងនោះ លោក តេង ភីពីង អះអាងថា ពេលរកបាន ១០ដុល្លារ លោកទុកតែ ២ដុល្លារ ខណៈ ៨ដុល្លារ គឺជូនមេរបស់ខ្លួនដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព។ ប៉ុន្តែលោកមិនបង្ហាញថា មេនោះជាអ្នកណាទេ។
សម្រាប់អ្នកឃ្លាំមើល ដាក់ការសង្ស័យថា មេរបស់ឧក្រិដ្ឋជនទាំងនោះ មិនមែនអ្នកមកពីក្រៅ ឬជាមនុស្សសាមញ្ញធម្មតា អាចធ្វើរឿងនេះបានឡើយ ហើយបណ្ដាញឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ វាស្ថិតក្នុងភាពស្មុគ្រស្មាញដែលអ្នកមានអំណាចកំពូល រៀបចំទុកឡើងដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាទីបំផុត៕









