ការព្រមានពីមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) និងរបាយការណ៍ជួញដូរមនុស្សឆ្នាំ២០២៦ របស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានទម្លាយពីសញ្ញាអាសន្នដ៏ធ្ងន់ធ្ងរចំពោះកម្ពុជា។
បញ្ហានេះ បានឆ្លងផុតពីរឿងអំពើឆបោកអនឡាញ ឬការជួញដូរមនុស្សធម្មតា ទៅជាវិបត្តិប្រព័ន្ធដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងការលាងលុយកខ្វក់ ការខកខានក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ និងភាពទន់ខ្សោយនៃយន្តការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធធនាគារ។ បើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែបន្តបណ្ដោយឱ្យលុយឧក្រិដ្ឋកម្មជ្រៀតចូលក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ នោះផលវិបាកនឹងធ្លាក់ទៅលើស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋទាំងស្រុង។
នៅក្នុងរបាយការណ៍ពិគ្រោះយោបល់ប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ចេញផ្សាយថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ IMF បានគូសបញ្ជាក់ជាផ្លូវការ ដោយបង្ខំឱ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជាស្វែងរក និងកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងរវាងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម និងស្ថាប័នធនាគារជាបន្ទាន់។
IMF ទាមទារឱ្យរឹតបន្តឹងដំណើរការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ និងតាមដានលំហូរប្រាក់ដែលបានមកពីការឆបោកអនឡាញ និងការជួញដូរមនុស្ស។ នេះជាការប្រកាសអាសន្នថា សុចរិតភាពនៃប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជា និងទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិនអន្តរជាតិ កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
វិបត្តិនេះកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ នៅពេលក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ជួញដូរមនុស្សឆ្នាំ២០២៦ (Trafficking in Persons Report) នៅថ្ងៃទី៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយបន្តចាត់ទុកកម្ពុជាក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទាបបំផុត Tier 3 ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២មក។ ការវាយតម្លៃចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានសន្និដ្ឋានយ៉ាងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនត្រឹមតែខកខានក្នុងការបំពេញតាមស្តង់ដារអប្បបរមាដើម ដើម្បីលុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមិនបានបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ណាមួយឡើយ។
ចំណុចប្រឈមដ៏ស្រួចស្រាវបំផុត គឺរបាយការណ៍អាមេរិកបានចោទប្រកាន់ចំៗថា បើទោះជាកម្ពុជាមិនមានគោលនយោបាយផ្លូវការលើការជួញដូរមនុស្ស ប៉ុន្តែមានលំនាំនៃការបើកដៃឱ្យមានមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក ដោយមានការគប់គិតពីមន្ត្រីរដ្ឋ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ទីប្រឹក្សា និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់មួយចំនួនបានទាញយកផលប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុពីការកេងប្រវ័ញ្ចជនរងគ្រោះ រារាំងការស៊ើបអង្កេត និងផ្តល់ការជ្រកកោនឱ្យទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនោះ។ ការចោទប្រកាន់នេះតម្រូវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ជាដាច់ខាត។
ក្នុងអំឡុងពេលវាយតម្លៃ អាជ្ញាធរកម្ពុជាមិនបានផ្តន្ទាទោសជនល្មើសជួញដូរមនុស្សណាម្នាក់ ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកឡើយ។ ទោះបីជាមានមន្ត្រី ៨នាក់ដែលសង្ស័យថាជាប់ពាក់ព័ន្ធត្រូវបានបន្ថយឋានៈ ហើយរដ្ឋាភិបាលធ្លាប់បានបង្ក្រាប ឬចាប់ខ្លួនមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ក៏ដោយ ក៏គ្មានរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេត ឬការកាត់ទោសមន្ត្រីរដ្ឋណាម្នាក់ជាផ្លូវការនោះទេ។ ភាពផ្ទុយគ្នានេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងថា ការចាប់ខ្លួនត្រឹមតែមនុស្សកម្រិតក្រោម គឺជាយុទ្ធនាការបង្កើតរូបភាព ប៉ុន្តែមិនបានប៉ះពាល់ដល់មេខ្លោង ឬអ្នកការពារនៅពីក្រោយខ្នងឡើយ។
កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះ របាយការណ៍បានចោទប្រកាន់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាពីររូប គឺលោក លី យ៉ុងផាត់ និងលោក កុក អាន ថាមានក្រុមហ៊ុន និងអចលនទ្រព្យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក ទោះបីជាសាម៉ីខ្លួនបានបដិសេធក៏ដោយ។ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក បានដាក់ទណ្ឌកម្មលើលោក កុក អាន បុគ្គល ២៨រូប និងអង្គភាពពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងធនាគារ Anco Specialized Bank ផងដែរ។ ករណីនេះ បានបង្ហាញពីចន្លោះប្រហោងធំធេងនៃយន្តការត្រួតពិនិត្យប្រភពទុន និងភាពជាម្ចាស់នៃស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
បន្ថែមលើនេះ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណផ្លូវការដល់កាស៊ីណូមួយចំនួនដែលធ្លាប់មានប្រវត្តិជាទីតាំងឆបោក ដែលនេះជាទង្វើប្រកបដោយហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។ កាស៊ីណូគឺជាច្រកលាងលុយកខ្វក់ ប្រសិនបើគ្មានការត្រួតពិនិត្យហិរញ្ញវត្ថុឱ្យបានតឹងរ៉ឹង។ ការបន្តផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណឱ្យទីតាំងដែលមានប្រវត្តិសង្ស័យធ្ងន់ធ្ងរ គឺជាការខកខានក្នុងការទទួលខុសត្រូវលើការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុជាតិ។
ចំពោះវិស័យធនាគារ ការដែលធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាដកអាជ្ញាប័ណ្ណធនាគារចំនួនបី (CCU Commercial Bank, Heng Feng Cambodia Bank, និង HH Bank) កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ គ្រាន់តែជាវិធានការបន្លំភ្នែកប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមិនទាន់អាចលុបបំបាត់មន្ទិលសង្ស័យលើប្រសិទ្ធភាពនៃយន្តការត្រួតពិនិត្យមុនៗបានឡើយ។ ការបិទធនាគារដោយមិនបានបើកការស៊ើបអង្កេតស៊ីជម្រៅលើលំហូរប្រាក់ ប្រភពទុន និងស្វែងរកអ្នកនៅពីក្រោយប្រតិបត្តិការសង្ស័យ គឺជាកិច្ចការមិនទាន់ចប់ចុងចប់ដើម និងមានចរិតនយោបាយសំដៅការពារឧក្រិដ្ឋជនដែលស្និទ្ធនឹងបណ្តាញអំណាច។
ហានិភ័យចម្បងបំផុតដែលកម្ពុជាត្រូវប្រឈម គឺការបាត់បង់ទំនុកចិត្តពីប្រព័ន្ធធនាគារអន្តរជាតិ។ កាលណាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុបរទេសវាយតម្លៃថា ប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជាជាច្រកលាងលុយកខ្វក់ ពួកគេនឹងផ្តាច់ ឬរឹតបន្តឹងទំនាក់ទំនង។ ផលវិបាកគឺការផ្ទេរប្រាក់អន្តរជាតិត្រូវចំណាយពេលយូរ និងមានតម្លៃថ្លៃ ដែលនឹងវាយប្រហារដោយផ្ទាល់លើអាជីវកម្មនាំចេញ-នាំចូល និងវិនិយោគិនស្របច្បាប់ ហើយបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះនឹងធ្លាក់លើប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ វិបត្តិនេះនឹងរុញច្រានបញ្ហាបំណុលឱ្យកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ តាមទិន្នន័យធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា គិតត្រឹមចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ឥណទានសរុបមានប្រមាណ ៦៤,២ ពាន់លានដុល្លារ ដោយមានអត្រាឥណទានមិនដំណើរការ (NPL) កើនឡើងដល់ ៩,៦%។ IMF ក៏បានទម្លាក់ការព្យាករកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមកត្រឹម ៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ពី ៥,៣% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងស្ថានភាពដែលទំនុកចិត្តធ្លាក់ចុះ ការរឹតបន្តឹងការផ្តល់ឥណទាននឹងធ្វើឱ្យអាជីវកម្មខ្វះសាច់ប្រាក់រងការគាំង និងប៉ះពាល់ដល់ការងារប្រជាពលរដ្ឋភ្លាមៗ បើទោះបីជាប្រព័ន្ធធនាគារមិនទាន់ដួលរលំភ្លាមៗក៏ដោយ។
លើសពីនេះ យន្តការការពារជនរងគ្រោះនៅតែមានចន្លោះប្រហោងធំធេង។ របាយការណ៍អាមេរិកបង្ហាញថា អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានកំណត់ជនរងគ្រោះបានត្រឹម ៣៣១នាក់ (ថយចុះពី ៤០៥នាក់) ខណៈជនបរទេសរហូតដល់ ១១០.០៩៥នាក់ បានចាកចេញពីកម្ពុជាដោយគ្មានការពិនិត្យឱ្យបានត្រឹមត្រូវថាតើមានជនរងគ្រោះដោយសារការជួញដូរមនុស្សដែរ ឬទេ។ តួលេខនេះស្ដែងឱ្យឃើញពីការខកខានក្នុងការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសន្តិសុខ។
ក្នុងទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងការដឹកនាំ ការព្រមានពី IMF និងរបាយការណ៍របស់អាមេរិក គឺជាការគូសបញ្ជាក់ពីបរាជ័យនៃយន្តការគណនេយ្យភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ការទប់ស្កាត់បទល្មើស មិនអាចវាស់វែងត្រឹមការចាប់ខ្លួនជនបរទេសកម្រិតទាប ការបិទអគារ ឬដកអាជ្ញាប័ណ្ណធនាគារមួយចំនួននោះឡើយ។ លក្ខខណ្ឌតម្រូវតែមួយគត់ គឺភាពក្លាហានក្នុងការអនុវត្តច្បាប់លើអ្នកមានអំណាច និងមន្ត្រីគ្រាក់ៗដែលទទួលផលប្រយោជន៍ពីបទល្មើសទាំងនេះ ដោយស្មើភាពគ្នានឹងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។
ដើម្បីស្រោចស្រង់ទំនុកចិត្តឡើងវិញ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែ៖ ១. បើកការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យលើស្ថាប័នធនាគារ កាស៊ីណូ និងក្រុមហ៊ុនដែលមានហានិភ័យខ្ពស់។ ២. បើកកកាយអត្តសញ្ញាណម្ចាស់ទុនពិតប្រាកដ និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានមកពីបទល្មើសតាមផ្លូវច្បាប់។ ៣. ការពារប្រាក់បញ្ញើស្របច្បាប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងបញ្ជូនខ្លួនអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើសពិតប្រាកដទៅផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់។
ជារួម បើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនហ៊ានផ្តាច់ឫសគល់រវាងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម លុយស្កេម និងអ្នកមានអំណាចនៅកាងពីក្រោយទេ នោះរាល់វិធានការបោសសម្អាតប្រព័ន្ធធនាគារ គ្រាន់តែជារូបភាពប្រជាភិថុតិ និងជាការបិទបាំងការពិតចំពោះសាធារណមតិជាតិ និងអន្តរជាតិតែប៉ុណ្ណោះ។ បញ្ហានេះ មិនត្រឹមតែបំផ្លាញកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែនឹងបង្កហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ ការវិនិយោគ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងស្រុងនាពេលអនាគត៕
អត្ថបទដោយ៖ សុក្រឹត ពុទ្ធិ









