កិច្ច​ព្រម​​ព្រៀង​​២៣​​តុលា​​បាន​​ភ្ជាប់​​កាតព្វ​កិច្ច​​មហា​​អំណាច​​​ទាំង​​អស់​​​ជួយ​​កម្ពុជា​​រួម​​ទាំង​​បូរណ​ភាព​​ទឹក​ដី

សាស្ត្រា​ចារ្យ​​វិទ្យា​សាស្ត្រ​​នយោ​បាយ និង​​សកម្ម​ជន​​២៣​​តុលា ​នៅតែ​​​ចាត់​​ទុក​​កិច្ច​​ព្រម​​​ព្រៀង​​សន្តិ​ភាព​​ទីក្រុង​​ប៉ារីស​​ថា ជា​​ទ្រព្យ​​ដ៏​​មហា​សាល​​របស់​​កម្ពុជា ដែល​បាន​ចង​កាតព្វកិច្ច​ប្រទេស​មហា​អំណាច​ទាំងអស់ និង​បណ្តា​​​ប្រទេស​ជឿន​លឿន​​ជា​ច្រើន​​ទៀត មាន​ទាំង​វៀតណាម និង​ថៃ​ផងដែរ ឱ្យ​ជួយ​ការពារ​បូរណភាព​ទឹកដី និង​​​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​​ពហុបក្ស​​នៅ​កម្ពុជា មិន​អាច​រំលោភ​បំពាន​បាន​ជាដាច់ខាត។

ការ​សម្អាង​បែបនេះ ស្រប​ពេល​ដែល​កម្ពុជា ត្រូវបាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា បាន​ងាក​ចេញ​ពី​គន្លង​ប្រជាធិបតេយ្យ​យ៉ាង​​លឿន​​​ជិត ១០ ឆ្នាំ​មក​នេះ និង​បន្សល់​ទុក​នូវ​វិបត្តិ​សង្គម​ចាក់ស្រេះ បង្ក​ឱ្យ​ជាតិ​បែកបាក់ និង​ពលរដ្ឋ​​ជាច្រើន​​ម៉ឺន​គ្រួសារ ​រស់នៅ​ក្នុង​វិបត្តិ​បំណុល។

លើស​ពី​នេះ សហគមន៍​អន្តរជាតិ មាន​សហភាព​អឺរ៉ុប​ជាដើម បាន​សម្រេច​កាត់​ផ្តាច់​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះ​ពន្ធ EBA ២០% ដែល​ជា​អំណោយផល​សេដ្ឋកិច្ច​សម្រាប់​កម្ពុជា ដើម្បី​ឆ្លើយតប​ទៅ​នឹង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជា​​ប្រព័ន្ធ​ក្រោម​ការ​ដឹក​នាំ​​របស់​​គណបក្ស​​កាន់​​អំណាច។

បរិបទ​នេះ ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការ​ឈ្លានពាន​ទឹកដី​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង តែ​រដ្ឋាភិបាល​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិន​​ប្រើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ទង្វើ​ឈ្លានពាន​នោះ​ទេ បើទោះបី​ពេលនេះ​សេចក្តី​រាយការណ៍​​នានា​ បាន​អះ​អាង​​ថា ថៃ និង​វៀតណាម កំពុង​ពង្រីក​ការ​ឈ្លានពាន​ទឹកដី​ខ្មែរ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ក្តី។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ សកម្មជន​២៣​តុលា កញ្ញា ភឹង សោភា បាន​បន្ត​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​សារសំខាន់​នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​​ទីក្រុង​ប៉ារីស​​បន្ត​​ទៀត ទោះ​ត្រូវបាន​រដ្ឋាភិបាល​​ចាប់​ដាក់​ពន្ធនាគារ​អស់​រយៈពេល ២ ឆ្នាំ​ក៏ដោយ។

សម្រាប់​កញ្ញា ភឹង សោភា មូល​ហេតុ​ចម្បង​ដែល​ជំរុញ​ឱ្យ​កញ្ញា​ នៅតែ​បន្ត​ផ្សព្វផ្សាយ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​២៣​តុលា គឺ​​ដោយ​​​យល់​​ឃើញ​​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ ​មាន​សារសំខាន់​ទាក់ទង​ការពារ​បូរណភាព​ទឹកដី​កម្ពុជា ជា​​​ក្តី​សង្ឃឹម​​ធ្វើឱ្យ​ខ្មែរ​​មាន​​សន្តិភាព និង​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​​ទាំង​មូល​។

កញ្ញា​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា ការ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល ២ ឆ្នាំ​នេះ មិន​អាច​ធ្វើឱ្យ​កញ្ញា​បញ្ឈប់​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​អំពី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ​ទេ ពីព្រោះ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ ​ជា​បេសកកម្ម​ដែល​ក្រុម​កញ្ញា​បាន​​កំណត់​ទុក​រយៈពេល ៧ ០០០ ថ្ងៃ ស្មើ​នឹង​​រយៈ​ពេល ២០ ឆ្នាំ ដើម្បី​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​បាន​យល់ដឹង និង​ស្ថាបនា កសាង​កម្ពុជា​ឡើងវិញ ពោលគឺ​ឱ្យ​ខ្មែរ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់​បំណុល កុំ​ធ្វើ​ជា​កូន​បំណុល ឱ្យ​ខ្មែរ​មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព ប្រជាធិបតេយ្យ និង​កិច្ច​សហប្រតិ​បត្តិ​ការ​​ថ្នាក់​​តំបន់​​ទ្វេ​ភាគី​​នានា។

កញ្ញា​ថា៖ «គឺនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងបានសរសេរជាមគ្គុទេសក៍ប្រាប់ខ្មែររូចហើយ អញ្ចឹង​ខ្ញុំជឿ​ថា​ការ​បន្ត​​​ផ្សាយ​​នេះ​ គឺ​ការ​ចូល​រួម​នៅក្នុ​ងកា​រ​ធ្វើឱ្យ​ខ្មែ​រ​មាន​ក្តី​សង្ឃឹម និង​ប្រើ​ប្រាស់​​នូ​វ​សន្តិ​វិធី នីតិ​វិធី​ក្នុង​ការ​ជួយ​ជាតិ»។

យ៉ាង​ណា អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ប្រធាន​ព្រឹទ្ធសភា​ផង និង​ជា​ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រជាជន​​កម្ពុជា គឺ​លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់​អះអាង​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ វា​បាន​រលាយ​ធាតុ​​​ចូល​ទៅ​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​​ហើយ ដែល​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បាន​ប្រសូត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ លោក​ថា ការ​អំពាវ​នាវ​ណាមួយ​​ងាក​មក​មើល​បញ្ហា​កម្ពុជា​ជា​រឿង​ពិបាក​ទៅ​រួច។

លោក​ថា៖ «ដូច្នេះ របស់​ដែល​ហៅថា អំពាវនាវ​ឱ្យ​បណ្តា​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​នៃ​កិច្ច​​ព្រម​​ព្រៀ​ង​​ប៉ារីស ភាគី​​នៃ​​កិច្ច​​ហត្ថ​លេខី​​នៃ​​កិច្ច​​ព្រម​​ព្រៀង​​ប៉ារីស​​ប្រជុំ​​ឡើង​វិញ វា​​ហួស​សម័យ ហើយ​វា​ធ្វើ វាមិនកើតផង»។

យ៉ាងនេះក្តី សាស្ត្រាចារ្យ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ លោក ឯម សុវណ្ណរ៉ា នៅតែ​អះអាង​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស នៅតែ​មាន​សារសំខាន់​សម្រាប់​កម្ពុជា រួមទាំង​បញ្ហា​បូរណភាព​ទឹកដី​ក្រោម​មហា​អំណាច​ទាំងអស់ និង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​ហត្ថលេខី។

លោក​គូស​បញ្ជាក់​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​២៣​តុលា បាន​បញ្ជាក់​ថា​ទាំង​មហា​អំណាច និង​បណ្តា​ប្រទេស​ជា​ហត្ថ​​លេខី​មាន​​កាតព្វ​កិច្ច​​ជួយ​​អភិវឌ្ឍ​ន៍​សេដ្ឋកិច្ច និង​ជំរុញ​ឱ្យ​កម្ពុជា​បន្ត​ដើរ​ក្នុង​គន្លង​ប្រជាធិបតេយ្យ ពិសេស​​ខណៈ​ដែល​កម្ពុជា​កំពុង​រង​ការ​ឈ្លានពាន​ជា​បន្តបន្ទាប់​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង។

លោក​គូស​បញ្ជាក់​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នៅមាន​សុពលភាព ក្នុង​ការ​ជំរុញ​ឱ្យ​ប្រទេស​មហា​​​អំណាច និង​បណ្តា​​ប្រទេស​​ហត្ថ​លេខី បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​ជួយ​កម្ពុជា​តាម​ការ​សន្យា​របស់​ពួកគេ ហើយ​​ថា​​បើ​អ្នកនយោបាយ​ខ្មែរ​​ប្រើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​២៣​តុលា កម្ពុជា​នឹង​មាន​ប្រៀប​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ​ក្នុង​ការ​ទប់ស្កាត់​​​ទង្វើ​ឈ្លាន​ពាន​​ពី​ប្រទេស​ជិត​ខាង​​បាន។

ប៉ុន្តែ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា មិន​អាច​យក​ទៅ​ដាក់​សម្ពាធ​ប្រទេស​ជិតខាង ​ឱ្យ​គោរព​បូរណភាព​ទឹកដី​កម្ពុជា​បាន​ទេ ទោះ​​​បី​​បាន​បញ្ចូល​ស្មារតី​នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​​ ចូល​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​ក៏ដោយ។ ហើយ​​​វា​កាន់​តែ​​គ្មាន​​ប្រសិទ្ធ​ភាព​​ទៅ​ទៀត ប្រសិនបើ​កម្ពុជា​ជា​ប្រទេស​សាមី មិន​ហាស្តី មិន​និយាយ​ទេ ប្រទេស​ហត្ថលេខី​ទាំងនោះ​ ​នឹង​មិន​បង្ខំ​ចិត្ត​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​តាម​ការ​សន្យា ដើម្បី​ជួយ​ការពារ​បូរណ​​ភាព​​ទឹកដី​​កម្ពុជា​ ​ពី​ការ​រំលោភ​បំពាន​​ពី​ប្រទេស​ជិតខាង​នោះ​ឡើយ។

លោក​ថា៖ «កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​អន្តរជាតិ​នេះ​វា​ជា​ច្បាប់​ដែល​តម្រូវ​ឱ្យ​ភាគី​ហត្ថលេខី រួមមាន​​ប្រទេស​​ជិត​ខាង​​កម្ពុជា ត្រូវ​​​គោ​រ​ព​​​អធិប​​តេយ្យ​ភា​ព​​​កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ​​វា​​ទាម​ទារ​​ឱ្យ​​​រដ្ឋាភិ​បាល​​កម្ពុជា​​ហ្នឹង​​ផ្ទៀង​ផ្ទាត់ ឬ​​ក៏​​​ហៅ​ថា​​ជំរុញ​​ឱ្យ​​​ប្រទេស​​ហត្ថ​លេខី​​ចូល​រួម​​អនុ​វត្ត​​ទាំង​អស់​​គ្នា»។

លើស​ពី​នេះ ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃ្លាំមើល​កម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ប្រាប់​វីអូឌី​នៅ​ថ្ងៃទី​២ ខែ​វិច្ឆិកា​ថា កិច្ច​ព្រម​​ព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​​​មាន​សារសំខាន់​​ចំពោះ​កម្ពុជា ដោយ​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​ដោយ​សេរី និង​យុត្តិធម៌។ ប្រសិន​បើ​គណបក្ស​កាន់​អំណាច​អនុវត្ត​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ នឹង​បាត់​អំណាច និយាយ​ឱ្យ​ខ្លី​ថា មិន​អាច​ផ្ទេរ​អំណាច​​ឱ្យ​ក្រុម​គ្រួសារ​កូនចៅ​របស់​ខ្លួន​បាន​ទេ។

លោក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​អាថ៌កំបាំង​ដែល​លោក ហ៊ុន សែន និង​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិន​ព្រម​អនុ​វត្ត​​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ ដោយសារ​មាន​សន្ធិសញ្ញា និង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​របស់​កម្ពុជា-វៀតណាម​ក​ន្លង​ទៅ​នៅ​ទសវត្សរ៍​៨០ ដែល​លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើឱ្យ​រស់​ឡើងវិញ គឺ​សន្ធិសញ្ញា​បំពេញ​បន្ថែម​ឆ្នាំ​២០០៥ ទទួលស្គាល់​អា​សន្ធិសញ្ញា​ខុសច្បាប់​ឆ្នាំ​១៩៨៥ ដែល​ជា​សម័យ​យួន​ឈ្លានពាន វា​ជា​ការ​រំលោភ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​នេះ។

លោក​ថា៖ «កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ ​​តម្រូវ​ឱ្យ​លុបចោល​អា​សន្ធិសញ្ញា​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ខុសច្បាប់ ​ក្នុង​សម័យ​​វៀត​ណាម​​ត្រួតត្រា​កម្ពុជា​ហ្នឹង អាហ្នឹង​វា​អ៊ីចឹង ហើយ​លោក ហ៊ុន សែន អត់​ព្រម​លុបចោល​អា​ឯកសារ​អស់​ហ្នឹង​​ទេ បែរជា​ខំ​​ធ្វើ​​សន្ធិ​សញ្ញា និង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ថ្មីៗ​បន្ថែម​ទៀត»។

នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៦​នេះ ទាំង​ក្រុម​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល គណបក្ស​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល អ្នក​ឃ្លាំមើល និង​យុវជន​២៣​តុលា ក៏​បាន​​គូស​​បញ្ជាក់​​ដែរ​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ មិន​អស់​សុពលភាព​ដូច​ការ​លើក​ឡើង​របស់​មតិ​មួយ​ចំនួន​​ឡើយ។ ពួកគេ​ថា កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​នេះ​ ​ជា​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​មួយ​ដែល​នៅតែ​មាន​​ប្រសិទ្ធ​ភាព និង​សុពលភាព ក្នុង​ការ​តតាំង​ការពារ​ដែនដី​អធិបតេយ្យភាព​របស់​កម្ពុជា​ ពី​ការ​ឈ្លាន​ពាន​​របស់​​ប្រទេស​​ជិត​ខាង និង​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​​ការ​​ស្តារ​​ឡើងវិញ​​នូវ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស និង​ការ​គោរព​​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ជាដើម។

បើទោះបី​ទាំង​សង្គម​ស៊ីវិល គណបក្ស​ប្រឆាំង អ្នកជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ រួមទាំង​ប្រទេស​មហា​អំណាច​​មួយចំនួន​​​ជា​ប្រទេស​ហត្ថលេខី មាន​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ប្រទេស​បារាំង​ជាដើម បាន​បន្ត​បង្ហោះ​សារ​​​លើ​ផេក​ស្ថានទូត​របស់​ខ្លួន​ប្រចាំ​នៅ​កម្ពុជា ពី​សារសំខាន់​នៃ​ស្មារតី​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស​នេះ នៅក្នុង​ខួប​លើក​ទី​៣៥ នៃ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​២៣​តុលា នៅ​ថ្ងៃទី​២៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០២៦​នេះ​ក្តី ក៏​មេដឹកនាំ​​បក្ស​​​កាន់​អំណាច​​កម្ពុជា មិន​គ្រាន់​តែ​​អះ​អាង​​ថា ការ​ទាមទារ​ឱ្យ​អនុវត្ត​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​២៣​តុលា​ជា​រឿង​​​ហួសសម័យ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ មេដឹកនាំ​រូបនេះ​ថែមទាំង​​ដក​​ថ្ងៃ​​២៣​តុលា និង​ទិវា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ​១០​ធ្នូ ចេញ​​ពី​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​ប្រចាំឆ្នាំ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៀត​ផង។

បញ្ហា​​នេះ​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការ​រិះគន់​ថា មេដឹកនាំ​បច្ចុប្បន្ន​ប្រើ​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ ដើម្បី​ការពារ​អំណាច​​ឱ្យ​​បាន ទោះ​​ក្នុង​​តម្លៃ​​​ណា​ក៏ដោយ៕

រក្សាសិទ្វិគ្រប់យ៉ាងដោយ ស៊ីស៊ីអាយអឹម

សូមបញ្ជាក់ថា គ្មានផ្នែកណាមួយនៃអត្ថបទ រូបភាព សំឡេង និងវីដេអូទាំងនេះ អាចត្រូវបានផលិតឡើងវិញក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយ ផ្សព្វផ្សាយ ការសរសេរឡើងវិញ ឬ ការចែកចាយឡើងវិញ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតជាលាយលក្ខណ៍អក្សរឡើយ។
ស៊ីស៊ីអាយអឹម មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះការលួចចម្លងនិងចុះផ្សាយបន្តណាមួយ ដែលខុស នាំឲ្យយល់ខុស បន្លំ ក្លែងបន្លំ តាមគ្រប់ទម្រង់និងគ្រប់មធ្យោបាយ។ ជនប្រព្រឹត្តិ និងអ្នកផ្សំគំនិត ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់នានាដែលពាក់ព័ន្ធ។

អត្ថបទទាក់ទង

សូមផ្ដល់មតិយោបល់លើអត្ថបទនេះ