លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តផ្ញើសារពីភាពមិនចាំបាច់ចំណាយលុយដើម្បីធ្វើសង្គ្រាមទៀតនោះទេ បើទោះបីជាមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា ថៃបានពង្រីកការកាន់កាប់ដីខ្មែរតាមព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ជាង ១ ឆ្នាំមកនេះ កើនឡើងដល់ ៩០ ទីតាំងក្តី។
បញ្ហានេះ ជំរុញឱ្យក្រុមអ្នកតាមដានបញ្ហាព្រំដែនដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល បង្ហាញក្តីបារម្ភពីហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរនៃការរំលោភអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង និងទាមទារឱ្យមេដឹកនាំរូបនេះ ចុះចេញពីតំណែង ដើម្បីបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះជាតិសាសន៍ខ្មែរ។
ពីខេត្តពោធិ៍សាត់ ក្នុងឱកាសចែកពូជស្រូវជូនប្រជាពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជំនន់ទឹកភ្លៀង នាថ្ងៃទី០៥ ខែវិច្ឆិកានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសបញ្ជាក់ថា សង្គ្រាមដែលបានកើតឡើងកន្លងមកជាមួយថៃ បង្កផលប៉ះពាល់ដល់ខេត្តចំនួន ៧ តាមព្រំដែន រួមទាំងខេត្តពោធិ៍សាត់នេះផងដែរ។ ហើយថា សង្គ្រាមមានតែបង្កើនបន្ទុកដល់ជាតិ និងពលរដ្ឋ ដូចនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ទុកថវិកាជាតិដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា គោលការណ៍ដ៏សំខាន់របស់រាជរដ្ឋាភិបាល គឺការបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងជួយសម្រាលបន្ទុក និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដោយឈរលើស្មារតីអត់ធ្មត់ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រតាមផ្លូវច្បាប់។
សម្រាប់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត រដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តដោះស្រាយបញ្ហានានា ទោះបីជាត្រូវចំណាយពេលយូរបន្តិចក៏ដោយ ប៉ុន្តែមិនបោះបង់ការដោះស្រាយនោះឡើយ។ លោកថា ក្នុងដំណាក់កាលនេះ តម្លៃនៃសន្តិភាពគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលតែងតែប្រកាន់យកការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី និងតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីធានាបាននូវស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍជូនជាតិ។
លោកថា៖ «គោលដៅធំគឺចង់បានដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យឆាប់ កុំនៅរ៉ាំរ៉ៃរ៉ាប់សិបឆ្នាំ។ បើដោះស្រាយជម្រើសនេះបានបញ្ចប់ វាល្អ។ បានបញ្ចប់យូរបន្តិច ក៏ល្អ។ បើលឿនហើយវាមិនបញ្ចប់ វាយូរណាស់! ជម្រើសវាយគ្នា វាយទៅវាយមក មិនបញ្ចប់ទេ! ចឹងយើងយកបញ្ហានេះទុកពេល ទុកឱកាសដកដង្ហើម ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសជីវភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើងដែលប៉ះពាល់»។
លោក អ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្រនៃអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានបញ្ជាក់ថា ការដែលភាគីថៃនៅតែបន្តរុលចូលកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាជាហូរហែ គឺបណ្តាលមកពីរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពកម្ពុជានៅជួរមុខប្រើប្រាស់ «សិទ្ធិស្វ័យការពារ» ដើម្បីឆ្លើយតបនោះឡើយ។
លោកបន្ថែមថា ក្នុងករណីមានការគំរាមកំហែង ឬការបាញ់ប្រហារពីភាគីថៃ រដ្ឋាភិបាលបែរជាចេញបញ្ជាឱ្យកងទ័ពខ្មែរដកថយ ដែលជាឱកាសឱ្យថៃចូលកាន់កាប់ទីតាំងទាំងនោះបានដោយងាយស្រួល រហូតធ្វើឱ្យចំនួនទីតាំងដែលត្រូវថៃគ្រប់គ្រងកើនឡើងដល់ ៩០ កន្លែង គិតមកទល់ពេលនេះ។
បើតាមលោក អ៊ុំ សំអាន ព័ត៌មានអំពីការបាត់បង់ទីតាំងទាំងនេះ គឺដកស្រង់ចេញពីប្រភពក្នុងក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា កងទ័ពជួរមុខ គ្រួសារកងទ័ព ព្រមទាំងប្រភពសំខាន់ៗមួយចំនួនទៀត។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា ការបញ្ចេញទិន្នន័យនេះ គឺមានគោលបំណងពីរ៖ ទី១ ដើម្បីជម្រាបជូនប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានជ្រាបពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅព្រំដែន និងទី២ គឺដើម្បីជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ការឈ្លានពាន ប្រើប្រាស់សិទ្ធិស្វ័យការពារ និងរៀបចំឯកសារភស្តុតាង ដើម្បីប្តឹងភាគីថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) តាមយន្តការអង្គការសហប្រជាជាតិ។
បន្ថែមពីលើនេះ លោកបានអំពាវនាវឱ្យមហាជនរួមគ្នាដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យប្តឹងថៃទៅ ICJ និងទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១។
លោកថា៖ «បើសិនជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនធ្វើអញ្ចឹងទេ ធ្វើម៉េចជំរុញនិងទាមទារឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចុះចេញពីតំណែងទៅ ឱ្យលាលែងពីតំណែងទៅ ឱ្យមានមេដឹកនាំថ្មីដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការការពារទឹកដី គេអាចនឹងទាមទារទឹកដីចំនួន ៩០ ទីតាំងហ្នឹងត្រឡប់មកវិញ ហើយនិងទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានរបស់ថៃ កុំឱ្យថៃឈ្លានពានយកទឹកដីខ្មែរយើងស្រេចចិត្តដូចសព្វថ្ងៃនេះ»។
លើសពីនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ហៅសារលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រៀបបាននឹងការអេសមិនចំរមាស់ ប្រៀបបាននឹងការលាក់បាំងទង្វើឈ្លានពានរបស់ថៃ។
លោកកត់សម្គាល់ថា ជាង ១ ឆ្នាំមកនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនអាចរារាំងការរុលចូលឈ្លានពានរបស់ថៃបានទេ ដែលធ្វើឱ្យថៃពង្រីកការគ្រប់គ្រងដីខ្មែរច្រើនទៅៗជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយកម្ពុជា-ថៃ មានបទឈប់បាញ់ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
ម្យ៉ាងទៀត លោកបានបញ្ជាក់ថា ការតស៊ូតាមយន្តការទ្វេភាគីរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលដោះស្រាយមិនចំគោលដៅបែបនេះ គឺមិនអាចជួយជាតិបានឡើយ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបភាគីថៃមិនប្រគល់ទឹកដីត្រឡប់មកវិញ។
លោកបានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមថា តាមរយៈវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺមានតែការសម្របសម្រួលកាត់កងតាមតម្រូវការដែលថៃចង់បាន ដោយប្រើប្រាស់ផែនទី ១/៥០,០០០ (មួយលើហាសិបពាន់) ដែលថៃបានគូសដោយខ្លួនឯង។
លោកថា៖ «របៀបនៃការដោះស្រាយរបស់លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹង គឺជារឿងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ជាតិ និងជាអំពើគប់គិតក្បត់ជាតិ! យើងមិនមែនចោទប្រកាន់ទេ ប៉ុន្តែបើសិនជារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែបណ្តែតបណ្តោយ មិនប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ឬមិនធ្វើសម្ពាធការទូតឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពទេ នោះខ្មែរយើងនឹងត្រូវបាត់បង់ទឹកដី។ នោះជាការទទួលខុសត្រូវ កាលណាជាតិបាត់បង់ទឹកដី គឺជារឿងក្បត់ជាតិដែលមេដឹកនាំត្រូវទទួលខុសត្រូវ! ហើយកាលណាមេដឹកនាំធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី គឺត្រូវចាត់ទុកជាអំពើក្បត់ជាតិ»។
សម្រាប់ក្រុមអ្នកតាមដាន ភាពបរាជ័យរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានទឹកដីពីប្រទេសជិតខាង គឺការមិនព្រមអនុវត្តប្រជាធិបតេយ្យ តាមស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលជាដើមហេតុធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសថៃ ដែលជាអ្នកឈ្លានពានកម្ពុជា។
រដ្ឋធម្មនុញ្ញ បានចងកាតព្វកិច្ចរដ្ឋាភិបាលលើឆន្ទៈការពារទឹកដី។ ចំណែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ក៏ដូចគ្នាដែរ បានចែងពីការដាក់ទោសទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរចំពោះអ្នកដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅបរទេស។
មាត្រា ៥២ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា «រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ»។ ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕









