ថៃបង្កើនការឈ្លានពានកម្ពុជា តាមរយៈពង្រីកព្រំដែនថ្មីដោយឯកតោភាគី រំលោភយកដីខ្មែររហូតជាង៧០ទីតាំង ទោះថៃបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់អំឡុងចុងឆ្នាំ២០២៥ក្តី ខណៈរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញជំហរមិនរុញសំណុំរឿងព្រំដែននេះ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) ព្រមទាំងមិនប្រើសិទ្ធិស្វ័យការពារលើដីជាក់ស្តែង ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យថៃបញ្ឈប់ការឈ្លានពាន។
អ្នកឃ្លាំមើល និយាយថា កម្ពុជាចាំបាច់នៅតែត្រូវប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ និងត្រូវធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ បើទោះបីសភាប្រើភាសាបារាំងចេញសេចក្តីសម្រេច អំពាវនាវឱ្យថៃគោរពអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងណាក្តី ខណៈសភាប្រើភាសាបារាំងគ្មានសិទ្ធិអំណាចចាប់បង្ខំថៃឱ្យត្រូវតែដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីកម្ពុជានោះទេ។
យុវជនរស់នៅខេត្តកែប និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ព្រួយបារម្ភពីជោគវាសនាព្រៃកោងកាងយ៉ាងហោចណាស់ជិត ១០០ ហិកតា ថ្មីទៀត ឋិតនៅចំណុចភូមិទួលសាងាំ ឃុំអង្កោល ស្រុកដំណាក់ចង្អើរ ត្រូវក្រុមអ្នកមានអំណាចហ៊ុមព័ទ្ធរបងយក និងធ្វើសំណង់រឹង ដើម្បីរំលោភយកធ្វើជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួន បំពានបទបញ្ជា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។
ភ្លៀងធ្លាក់ជាច្រើនម៉ោងជាប់គ្នាចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ កំពុងបង្កឱ្យមានទឹកជំនន់ នៅស្រុកសំឡូត និងស្រុករតនមណ្ឌល ខេត្តបាត់ដំបង។ ជំនន់ទឹកភ្លៀងបានហក់ឡើងលឿនភ្លាមៗ ដោយកាត់ផ្ដាច់ការធ្វើចរាចរណ៍នៅតំបន់មួយចំនួន។
នាយករដ្ឋមន្ត្រីកូរ៉េខាងជើង លោក ផាក ថេសុង (Pak Thae-song) នឹងធ្វើដំណើរមកដល់ប្រទេសចិននៅថ្ងៃទី១០ខែកក្កដានេះ សម្រាប់ដំណើរទស្សនកិច្ចរយៈពេលបីថ្ងៃ ដើម្បីប្រារព្ធខួបលើកទី៦៥ នៃការចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការជួយគ្នាទៅវិញទៅមករវាងប្រទេសចិន-កូរ៉េខាងជើង ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងការពារជាតិជាផ្លូវការតែមួយគត់របស់ទីក្រុងប៉េកាំង។
ប្រធានាធិបតី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន កំពុងបដិសេធការអំពាវនាវឱ្យមានការចរចាសន្តិភាពជាមួយទីក្រុងគីវ។ នេះបើយោងតាមប្រភពជិតដិតនឹងវិមានក្រឹមឡាំងចំនួនបី បានប្រាប់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន រ៉យទ័រ (Reuters) ខណៈដែលការវាយប្រហារដោយដ្រូនរបស់អ៊ុយក្រែន លើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង និងកំពង់ផែ បានធ្វើឱ្យលោកកាន់តែប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការបន្តការប្រយុទ្ធ ហើយទំនងជានឹងបង្កើនទម្ងន់នៃជម្លោះដែលបានឈានចូលដល់ឆ្នាំទីប្រាំទៅហើយ។
ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានធ្វើឱ្យកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃមេដឹកនាំអង្គការណាតូ (NATO) ធ្លាក់ក្នុងភាពវឹកវរកាលពីថ្ងៃទី៨ខែកក្កដា ដោយលោកបានទាមទារឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយប្រទេសអេស្ប៉ាញ និងបានទាមទារកាន់កាប់ជាថ្មីលើកោះគ្រីនឡែន (Greenland) ប៉ុន្តែក្រោយមកលោកបានប្តូរឥរិយាបថវិញ ដោយនិយាយថា ណាតូមាន «សាមគ្គីភាពយ៉ាងខ្លាំង»។
បើទោះបីកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិចាក់ស្រេះ អំពើពុករលួយ បក្សពួកនិយមកើតឡើងជាប្រព័ន្ធ អំពើអយុត្តិធម៌សង្គមរីកកាន់តែធំ ពលរដ្ឋជាងកន្លះប្រទេសជំពាក់បំណុលវ័ណ្ឌក បូករួមទាំងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញកំពុងកើតឡើងពេញប្រទេស ហើយថៃក៏កំពុងឈ្លានពានកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាជិត៧០ទីតាំង ដែលទាមទារឱ្យខ្មែរគ្រប់និន្នាការត្រូវរួបរួមគ្នាការពារទឹកដីយ៉ាងណាក្តី ក៏អ្នកតាមដានខ្លះថា លោក ហ៊ុន សែន នៅតែមិនបោះបង់ចោលគំនិតកម្ចាត់ខ្មែរគ្នាឯង ដើម្បីក្តោបអំណាចតពូជនោះឡើយ។
អ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួន ជំរុញឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរដល់ពេលបង្ហាញភាពក្លាហានរៀបចំទីលានប្រកួតការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ឡើងវិញ ដើម្បីបង្ហាញពីគម្រូភាពជាមេដឹកនាំល្អ ជាជាងបង្កើតលេសកម្ចាត់ខ្មែរគ្មានទីបញ្ចប់ តាមការចង់បានរបស់ប្រទេសឈ្លានពាននោះ។
មន្ត្រីបក្សនយោបាយ និងអ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួន យល់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរបើកលំហប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិសេរីភាពដែលកំពុងតែរួមតូចនោះឡើងវិញ ហើយបង្កើតច្បាប់ដែលចាំបាច់ ជាពិសេសច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការឃោសនា ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ មានភាពយុត្តិធម៌ និងស្មើភាព ជាជាងការចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបែបព្រមានរំលាយគណបក្សនយោបាយដែលមិនស្របនឹងខ្លួន។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Human Rights Watch រិះគន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើសាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ហៅកាត់ IFC ដែលជាស្ថាប័នឯកជនមួយរបស់ធនាគារពិភពលោក បន្ទាប់ពី IFC បដិសេធការរកឃើញរបស់ស្ថាប័នឃ្លាំមើលផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ដែលរកឃើញថា ការវិនិយោគរបស់សាជីវកម្មហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ក្នុងវិស័យមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា បានរួមចំណែកបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកខ្ចីប្រាក់ក្រីក្ររាប់លាននាក់។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Human Rights Watch និយាយថា ការបង្ក្រាបរបស់សំឡេងជំទាស់ តាមរយៈការដាក់ទោសទណ្ឌក្រោមហេតុផលនយោបាយ និងបង្ខំឱ្យសុំទោសជាសាធារណៈ បានបង្កឱ្យមានក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ សិទ្ធិនយោបាយ និងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។
គណៈកម្មាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកអនុសញ្ញាលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងលើស្ត្រីភេទ អំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្ទាន់ ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រ ខណៈក្មេងស្រីមានពិការភាពម្នាក់ ដែលត្រូវបានរំលោភសេពសន្ថវៈជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់មន្ត្រីនគរបាលម្នាក់ នៅមិនទាន់ទទួលបានយុត្តិធម៌នៅឡើយ ក្នុងរយៈពេល១៦ឆ្នាំ គិតចាប់តាំងពីពេលកើតហេតុមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។
លំហូរឧក្រិដ្ឋជនអនឡាញចម្រុះជាតិសាសន៍ ចូលទៅប្រទេសថៃ ដោយខុសច្បាប់ថ្មីៗនេះ ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងថា កម្ពុជាមិនទាន់កាត់ផ្តាច់ឫសគល់បណ្តាញមេខ្លោងឧក្រិដ្ឋជន ដូចដែលរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអះអាងនោះទេ បើទោះបីជាមានការបង្ក្រាបច្រើនខែមកនេះ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
អ្នករងគ្រោះនៅក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ទាំងជនបរទេស និងជនជាតិខ្មែរប្រមាណជិត ១០០នាក់ បន្តការប្រមូលផ្តុំតវ៉ានៅមុខស្ថានទូតចិន និងក្រសួងយុត្តិធម៌ នៅថ្ងៃចន្ទនេះ ដើម្បីជំរុញឱ្យមានដំណោះស្រាយបញ្ហាបង្កកលុយរបស់ពួកគេ ក្រោយក្រុមហ៊ុនបិទដំណើរការដកប្រាក់ទាំងស្រុង ហើយលោក ហ៊ុន តូ ដោះខ្លួនថាមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ។
ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងយុវជន បានចាប់ផ្តើមបើកយុទ្ធនាការរួមគ្នាមួយនៅលើបណ្តាញសង្គម ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ រហូតដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ដើម្បីរំលឹកខួប ១០ ឆ្នាំ នៃឃាតកម្មលើលោកបណ្ឌិត កែម ឡី និងដើម្បីបន្តទាមទារឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ និងស្វែងរកយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ។
អ្នកនយោបាយ និងសិទ្ធិមនុស្សចំនួន និយាយថា ការបោះឆ្នោតជាការកំណត់អំណាចនៃការដឹកនាំរដ្ឋ ហើយថា បើការបោះឆ្នោតខាងមុខ នៅតែខ្វះភាពត្រឹមត្រូវ នោះវានឹងបង្កើតបានមេដឹកនាំមិនត្រឹមត្រូវដូចគ្នា ដែលបង្កឱ្យជាតិសាសន៍ខ្មែររងគ្រោះគ្មានទីបញ្ចប់ ឬក៏អាចធ្ងន់ធ្ងរជាងបច្ចុប្បន្ន។
VOD គឺជាស្ថាប័នព័ត៌មានឯករាជ្យដែលផ្តល់ព័ត៌មាន ផលិតកម្មវិធីទូរទស្សន៍អនឡាញ និងការផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈគេហទំព័រអ៊ីនធើណេត។
© ២០២៥ រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាងដោយ វីអូឌី
